جهاددانشگاهی؛ روایت چهار دهه «ما میتوانیم» در میدان علم و فناوری
رئیس سازمان بسیج رسانه استان البرز جهاددانشگاهی را روایت زنده ما میتوانیم در میدان علم و فناوری دانست و گفت: این نهاد ثابت کرده است که فاصله میان یک آرمان و یک دستاورد، تنها با دانش پر نمیشود؛ بلکه آنچه ایده را به اثر، پژوهش را به فناوری و خودباوری را به اقتدار تبدیل میکند روحیه جهادی و اراده برای حل مسائل واقعی کشور است.
ابراهیم نوروزیفر، رئیس بسیج رسانه البرز در گفتوگو با ایکنا از البرز به مناسبت ۱۶ مردادماه، سالروز تشکیل جهاددانشگاهی، با اشاره به جایگاه این نهاد در منظومه علمی و فرهنگی کشور اظهار کرد: سالروز تشکیل جهاددانشگاهی فرصتی برای بازخوانی یک تجربه موفق از مدیریت جهادی در عرصه علم، پژوهش، فناوری و فرهنگ است؛ تجربهای که طی سالهای گذشته نشان داده است میتوان در شرایط دشوار نیز با اتکا به ظرفیتهای داخلی، مسئله را شناخت، برای آن راهحل علمی پیدا کرد و آن راهحل را به محصول، خدمت و دستاوردی اثرگذار برای جامعه تبدیل کرد.وی افزود: اگر بخواهیم فلسفه وجودی جهاددانشگاهی را در یک عبارت خلاصه کنیم، باید از علم برای حل مسئله سخن بگوییم. تفاوت نگاه جهادی با نگاه اداری در همین نقطه آشکار میشود؛ در رویکرد جهادی، علم مقصد نیست، بلکه ابزاری برای گشودن گرههای واقعی جامعه است. از این منظر، ارزش یک فعالیت پژوهشی زمانی بیشتر آشکار میشود که بتواند در زندگی مردم، صنعت، کشاورزی، سلامت، اقتصاد، فرهنگ یا سایر حوزههای مورد نیاز کشور اثر ملموس ایجاد کند.
رئیس سازمان بسیج رسانه استان البرز با بیان اینکه جهاد دانشگاهی را میتوان یکی از مصادیق عینی اعتماد به توان جوانان ایرانی دانست، ادامه داد: یکی از مهمترین پیامهای شکلگیری و تداوم فعالیت جهاددانشگاهی این است که کشور برای عبور از مسائل پیچیده خود نیازمند نگاه به ظرفیتهای درونی و اعتماد به نیروی انسانی متخصص و جوان است.
نوروزیفر تصریح کرد: در سالهایی که بسیاری از فناوریها و دانشهای پیشرفته در انحصار کشورهای محدود قرار داشت، حرکت مجموعههایی همچون جهاد دانشگاهی نشان داد که فاصله علمی میان کشورها یک فاصله همیشگی و غیرقابل عبور نیست. اگر اراده، برنامه، دانش و روحیه خودباوری در کنار یکدیگر قرار گیرند، میتوان بخش قابل توجهی از این فاصله را جبران کرد.
این مسئول توضیح داد: امروز وقتی از پیشرفت علمی کشور، شرکتهای دانشبنیان، تولید فناوریهای بومی و حضور جوانان ایرانی در عرصههای تخصصی سخن میگوییم، باید بدانیم بخش مهمی از این مسیر با همین نگاه آغاز شده است؛ نگاهی که به جای انتظار برای دیگران، مسئله را در داخل کشور تعریف میکند و برای حل آن به سراغ دانشگاه، پژوهشگر، متخصص و جوان ایرانی میرود.
نوروزیفر با تأکید بر ضرورت حرکت از دانشافزایی به سمت دانشافزایی مسئلهمحور، اظهار کرد: یکی از چالشهای مهم امروز کشور این است که میان ظرفیت عظیم علمی دانشگاهها و نیازهای واقعی جامعه، صنعت و اقتصاد پیوند عمیقتری ایجاد شود. جهاددانشگاهی در این زمینه میتواند نقش یک حلقه واسط مؤثر را ایفا کند.
وی ادامه داد: دانشگاه زمانی میتواند نقش واقعی خود را در پیشرفت کشور ایفا کند که مسائل واقعی جامعه را بشناسد و پژوهش را برای پاسخ به همان مسائل به کار گیرد. از سوی دیگر، صنعت نیز باید به دانشگاه و مراکز پژوهشی به چشم شریک توسعه نگاه کند، نه تأمینکننده نیروی انسانی. در این میان، جهاددانشگاهی به دلیل ماهیت میانرشتهای و تجربهای که در پیوند دادن علم، فناوری و نیازهای جامعه دارد، میتواند یکی از بازیگران مؤثر این میدان باشد.
رئیس سازمان بسیج رسانه استان البرز اضافه کرد: امروز دیگر نمیتوان با افزایش تعداد مقالات یا توسعه کمی مراکز علمی، از پیشرفت سخن گفت. معیار مهمتر، اثرگذاری علم در اقتصاد و زندگی مردم است؛ اینکه پژوهش چگونه به فناوری تبدیل میشود، فناوری چگونه به محصول میرسد و محصول چگونه میتواند اشتغال، ثروت، رفاه و اقتدار برای کشور ایجاد کند.
نوروزیفر در بخش دیگری از سخنان خود به ظرفیتهای استان البرز اشاره کرد و گفت: البرز از این جهت یک استان ویژه است که مجموعهای از ظرفیتهای دانشگاهی، صنعتی، پژوهشی، فناوری و نیروی انسانی متخصص را در کنار یکدیگر دارد. همین ویژگی میتواند استان را به یکی از قطبهای مهم پیوند میان دانشگاه، صنعت و فناوری تبدیل کند.
وی افزود: وجود مراکز دانشگاهی، شرکتهای دانشبنیان، صنایع مختلف و حضور نیروی انسانی متخصص، این امکان را فراهم کرده است که مسائل استان به پروژههای علمی و فناورانه تبدیل شوند و برای آنها راهکارهای بومی ارائه شود. اگر این ظرفیتها به شکل هدفمند در کنار هم قرار گیرند، میتوان از ظرفیت علمی البرز برای حل بخشی از مسائل ملی نیز بهره گرفت.
رئیس سازمان بسیج رسانه استان البرز تأکید کرد: جهاددانشگاهی در چنین زیستبومی میتواند نقشی فراتر از یک مجموعه پژوهشی داشته باشد و به عنوان پل ارتباطی میان ایده، دانشگاه، صنعت و جامعه عمل کند. امروز بیش از هر زمان دیگری به چنین پیوندهایی نیاز داریم.
وی یکی دیگر از وجوه مهم فعالیت جهاددانشگاهی را ارتباط آن با مفهوم اقتصاد مقاومتی دانست و بیان کرد: اقتصاد مقاومتی زمانی معنا پیدا میکند که کشور بتواند در حوزههای راهبردی، وابستگی خود را کاهش دهد و ظرفیتهای داخلی را به توان اقتصادی تبدیل کند. این مسیر بدون علم، فناوری و نیروی انسانی متخصص امکانپذیر نیست.
نوروزیفر گفت: اگر بتوانیم یک نیاز وارداتی را با استفاده از توان علمی داخل کشور برطرف کنیم، تنها یک محصول تولید نکردهایم؛ بلکه همزمان چند اتفاق مهم رقم خورده است؛ از خروج ارز جلوگیری شده، برای نیروی متخصص بازار ایجاد شده، دانش فنی در داخل کشور شکل گرفته و در نهایت یک حلقه از زنجیره استقلال اقتصادی کشور تکمیل شده است.
این مسئول توضیح داد: به همین دلیل، حمایت از مجموعههایی مانند جهاد دانشگاهی، حمایت صرف از یک نهاد نیست؛ بلکه سرمایهگذاری روی توان علمی، اعتمادبهنفس ملی و آینده اقتصادی کشور است.
رئیس سازمان بسیج رسانه استان البرز در ادامه با تأکید بر نقش رسانه در معرفی دستاوردهای جهاددانشگاهی اظهار کرد: امروز یکی از مهمترین وظایف رسانههای انقلابی و مطالبهگر، روایت دقیق و حرفهای از پیشرفتهای کشور است. جامعه باید بداند جوان ایرانی در آزمایشگاه، دانشگاه، شرکت دانشبنیان و مراکز تحقیقاتی چه مسیری را طی میکند و چه موانعی را پشت سر میگذارد.
وی ادامه داد: روایت پیشرفت نباید به انتشار چند خبر مناسبتی و بیان چند آمار محدود شود. رسانه حرفهای باید پشت هر دستاورد را برای مردم روایت کند؛ اینکه یک پژوهشگر با چه مسئلهای مواجه بوده، چه مسیری را طی کرده، چه محدودیتهایی داشته و چگونه توانسته است یک ایده را به محصول یا فناوری تبدیل کند.
نوروزیفر با بیان اینکه چنین روایتهایی میتواند به تقویت امید اجتماعی کمک کند، گفت: جامعهای که فقط اخبار مشکلات را دریافت کند، ممکن است به تدریج نسبت به آینده دچار بیاعتمادی شود؛ اما جامعهای که همزمان با مشکلات، تصویر واقعی تلاشها، پیشرفتها و ظرفیتهای خود را نیز ببیند، نگاه متوازنتری به آینده خواهد داشت. رسانه باید هر دو واقعیت را روایت کند؛ هم مطالبهگر باشد و هم اجازه ندهد دستاوردهای واقعی کشور زیر سایه اخبار منفی دیده نشوند.
وی افزود: رسانهها باید بتوانند میان امیدآفرینی و واقعگرایی تعادل ایجاد کنند. امید واقعی از پنهان کردن مشکلات به دست نمیآید، بلکه از نشان دادن ظرفیت جامعه برای حل مشکلات شکل میگیرد. جهاددانشگاهی از این منظر یک سوژه مهم برای رسانههاست؛ زیرا تجربه این نهاد، روایت تلاش برای تبدیل محدودیت به فرصت و مسئله به راهحل است.
نوروزیفر با اشاره به ضرورت توجه به نسل جوان خاطرنشان کرد: امروز اگر بخواهیم فرهنگ کار، تلاش، نوآوری و مسئولیتپذیری را در میان جوانان تقویت کنیم، باید الگوهای واقعی موفقیت را به آنها معرفی کنیم. جهاد دانشگاهی میتواند یکی از این الگوها باشد؛ الگویی که نشان میدهد پیشرفت الزاماً از مسیرهای آسان و بدون مانع عبور نمیکند، بلکه نتیجه استمرار، دانش، کار تیمی و باور به تواناییهای داخلی است.
این مسئول گفت: جوان امروز بیش از توصیه، به الگوی عینی نیاز دارد. باید ببیند جوانانی مانند خودش چگونه در یک مجموعه علمی و فناورانه وارد میدان شدهاند، چگونه مسئلهای را شناسایی کردهاند و چگونه با دانش و تلاش آن را به یک دستاورد تبدیل کردهاند. چنین روایتهایی میتواند فرهنگ منتظر ماندن را به فرهنگ ساختن تبدیل کند.
رئیس سازمان بسیج رسانه استان البرز در ادامه با اشاره به ضرورت بازتعریف مأموریتها متناسب با نیازهای روز کشور گفت: جهاددانشگاهی در دهههای آینده باید بیش از گذشته به سمت مسائل راهبردی کشور حرکت کند. هوش مصنوعی، فناوریهای نوین، انرژی، آب، محیط زیست، سلامت، امنیت غذایی، صنایع پیشرفته و اقتصاد دیجیتال تنها بخشی از حوزههایی هستند که نیازمند سرمایهگذاری علمی و پژوهشی جدی هستند.
این مسئول توضیح داد: در این مسیر، ارتباط مستمر با دانشگاهها، بخش خصوصی، شرکتهای دانشبنیان و دستگاههای اجرایی اهمیت ویژهای دارد. جهاد دانشگاهی میتواند در کنار حفظ هویت و روحیه جهادی خود، با ایجاد شبکههای علمی و فناورانه گستردهتر، سهم بیشتری در حل مسائل پیچیده کشور داشته باشد.
نوروزیفر تأکید کرد: اگر جهاد دانشگاهی در گذشته نماد عبور از وابستگی علمی بود، امروز باید نماد تبدیل اقتدار علمی به اقتدار اقتصادی و اجتماعی باشد. این مرحله، نیازمند نگاه تازه، شناسایی مسائل جدید و استفاده هوشمندانه از ظرفیت نسل جدید دانشمندان و فناوران کشور است.
وی در پایان با تبریک سالروز تشکیل جهاد دانشگاهی به جهادگران عرصه علم، پژوهش و فناوری گفت: جهاد دانشگاهی در طول سالهای فعالیت خود نشان داده است که کار جهادی یک مفهوم شعاری نیست؛ بلکه مجموعهای از ویژگیها مانند مسئولیتپذیری، سرعت عمل، مسئلهمحوری، روحیه خودباوری، تلاش مستمر و ترجیح منافع ملی بر منافع فردی است.
