ظرفیتهای جهاددانشگاهی میتواند شتابدهنده توسعه گردشگری و صنایعدستی البرز باشد
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی البرز گفت: ظرفیتهای علمی و پژوهشی جهاددانشگاهی میتواند به عنوان یک شتابدهنده مؤثر، مسیر توسعه گردشگری، رونق صنایعدستی و حفاظت هوشمندانه از میراثفرهنگی استان را هموار کند.
نادر زینالی، مدیرکل میراث فرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز در گفتوگو با ایکنا از البرز به مناسبت سالروز تشکیل جهاددانشگاهی اظهار کرد: نام جهاددانشگاهی برای بسیاری از مردم یادآور فعالیتهای علمی، پژوهشی و آموزشی است، اما واقعیت آن است که این نهاد طی سالهای گذشته فراتر از یک مرکز علمی عمل کرده و به یکی از بازوهای مهم توسعه کشور تبدیل شده است؛ نهادی که هر جا مسئلهای ملی وجود داشته، تلاش کرده با تکیه بر دانش، نوآوری و روحیه جهادی، برای آن راهحل ارائه کند.وی افزود: امروز کشور بیش از هر زمان دیگری به نهادهایی نیاز دارد که بتوانند میان دانشگاه، دولت، صنعت، فرهنگ و جامعه ارتباط برقرار کنند. جهاددانشگاهی دقیقا چنین جایگاهی دارد؛ مجموعهای که ثابت کرده علم زمانی ارزشمند است که بتواند کیفیت زندگی مردم را ارتقا دهد، به حفظ سرمایههای ملی کمک کند و مسیر توسعه را هموار سازد.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی البرز با اشاره به تغییر الگوهای مدیریت میراث فرهنگی در جهان گفت: نگاه امروز دنیا به میراث فرهنگی، تنها حفظ چند بنای تاریخی یا نگهداری اشیای ارزشمند در موزهها نیست. مدیریت نوین میراث فرهنگی بر پایه داده، فناوری، پژوهش، مستندسازی دقیق، تحلیل علمی و مشارکت اجتماعی استوار شده است.
این مسئول توضیح داد: اگر در گذشته مرمت یک بنای تاریخی یک اقدام عمرانی تلقی میشد، امروز این فرآیند با مطالعات میانرشتهای، فناوریهای نوین، تصویربرداری سهبعدی، مستندسازی دیجیتال، تحلیل مصالح، مطالعات اقلیمی و حتی هوش مصنوعی همراه است. این همان نقطهای است که ظرفیتهای علمی جهاد دانشگاهی میتواند به کمک دستگاههای اجرایی بیاید.
زینالی تصریح کرد: هر اندازه تصمیمات حوزه میراث فرهنگی بر پایه پژوهشهای علمی اتخاذ شود، میزان خطا کاهش پیدا میکند و امکان حفاظت از آثار تاریخی برای نسلهای آینده افزایش مییابد. تجربه جهانی نیز نشان داده است کشورهایی که توانستهاند میان دانشگاه و مدیریت میراث فرهنگی ارتباط مؤثر برقرار کنند، موفقتر از دیگران عمل کردهاند.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز با اشاره به ویژگیهای منحصربهفرد این استان، گفت: شاید البرز از نظر تقسیمات کشوری استانی جوان باشد، اما از منظر تاریخ، تمدن و فرهنگ، یکی از کهنترین پهنههای ایران به شمار میرود. از محوطههای باستانی و آثار تاریخی گرفته تا ظرفیتهای کمنظیر طبیعی، روستاهای هدف گردشگری، صنایعدستی اصیل و تنوع اقوام، همگی نشان میدهد البرز مجموعهای از ظرفیتهای ارزشمند را در خود جای داده است.
وی افزود: وجود این ظرفیتها، مسئولیت ما را نیز سنگینتر میکند؛ زیرا حفاظت، معرفی و بهرهبرداری صحیح از این سرمایهها تنها با اتکا به شیوههای سنتی امکانپذیر نیست و نیازمند برنامهریزی علمی، پژوهشهای میدانی و استفاده از فناوریهای نوین است.
این مسئول با تأکید بر اینکه صنعت گردشگری در جهان امروز به یکی از رقابتیترین عرصههای اقتصادی تبدیل شده است، اظهار کرد: گردشگر امروز با گردشگر دو دهه قبل تفاوت اساسی دارد. امروز گردشگران بر اساس اطلاعات دقیق، تحلیل دادهها، تجربه کاربران، خدمات هوشمند و کیفیت زیرساختها مقصد خود را انتخاب میکنند. بنابراین اگر بخواهیم در این رقابت سهم بیشتری داشته باشیم، چارهای جز تکیه بر پژوهش و دانش نداریم.
وی افزود: مطالعه رفتار گردشگران، شناسایی بازارهای هدف، طراحی مسیرهای نوین گردشگری، تحلیل ظرفیتهای ناشناخته استان، تدوین اطلس گردشگری، آموزش فعالان این حوزه و توسعه بازاریابی دیجیتال، همگی موضوعاتی هستند که بدون همکاری مراکز علمی و پژوهشی به نتیجه مطلوب نخواهند رسید.
به گفته مدیرکل میراثفرهنگی البرز، جهاددانشگاهی طی سالهای گذشته نشان داده است که توانایی تبدیل یافتههای پژوهشی به راهکارهای اجرایی را دارد و همین ویژگی، این نهاد را به یکی از مهمترین شرکای توسعه گردشگری تبدیل میکند.
زینالی در بخش دیگری از سخنان خود، صنایعدستی را یکی از مهمترین ظرفیتهای فرهنگی و اقتصادی کشور دانست و گفت: نگاه به صنایعدستی نیز در سالهای اخیر دگرگون شده است. اگر روزگاری صنایعدستی تنها به عنوان یک فعالیت هنری شناخته میشد، امروز این حوزه بخشی از اقتصاد خلاق، دیپلماسی فرهنگی، اشتغال پایدار و توسعه صادرات غیرنفتی محسوب میشود.
این مسئول ابراز کرد: برای موفقیت در این عرصه، هنرمندان نیازمند آموزشهای نوین، طراحی محصول متناسب با سلیقه بازار، برندسازی، بستهبندی استاندارد، بازاریابی دیجیتال، تجارت الکترونیک و شناخت بازارهای بینالمللی هستند؛ حوزههایی که جهاددانشگاهی با بهرهگیری از ظرفیت علمی و آموزشی خود میتواند نقشآفرینی مؤثری در آنها داشته باشد.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایع دستی البرز تصریح کرد: هر زمان که دانش در کنار هنر قرار گرفته، ارزش افزوده بیشتری ایجاد شده است. آینده صنایعدستی نیز در گرو همین همافزایی میان تجربه استادکاران، خلاقیت جوانان و ظرفیت مراکز علمی است.
زینالی با اشاره به استقرار دهها مرکز علمی، دانشگاهی و پژوهشی در استان البرز گفت: این استان یکی از متراکمترین زیستبومهای علمی کشور را در اختیار دارد. وجود دانشگاهها، مراکز تحقیقاتی، شرکتهای دانشبنیان و جهاددانشگاهی، فرصت بینظیری برای شکلگیری حکمرانی مبتنی بر دانش در حوزه میراث فرهنگی، گردشگری و صنایعدستی فراهم کرده است.
وی تأکید کرد: اگر بتوانیم این ظرفیت عظیم علمی را به نیازهای واقعی استان متصل کنیم، البرز نهتنها در حوزه علم، بلکه در عرصه گردشگری فرهنگی، حفاظت از میراث، اقتصاد صنایعدستی و توسعه پایدار نیز به الگویی ملی تبدیل خواهد شد.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان البرز با بیان اینکه مهمترین سرمایه هر دستگاه اجرایی، قدرت تصمیمگیری مبتنی بر دانش است، اظهار کرد: دنیای امروز با سرعتی بیسابقه در حال تغییر است و سازمانهایی موفقتر خواهند بود که تصمیمات خود را بر پایه پژوهش، دادههای دقیق و آیندهپژوهی اتخاذ کنند. در چنین شرایطی، جهاددانشگاهی تنها یک مرکز پژوهشی نیست، بلکه نهادی است که میتواند میان دانش نظری و مدیریت اجرایی پیوندی پایدار ایجاد کند.
زینالی افزود: تجربه چهار دهه فعالیت جهاددانشگاهی نشان داده است که این مجموعه هرگز در چارچوب تولید مقاله یا فعالیتهای صرفاً دانشگاهی متوقف نشده، بلکه همواره تلاش کرده است یافتههای علمی را به فناوری، خدمت و راهکارهای عملی تبدیل کند. همین ویژگی، جهاددانشگاهی را به نهادی اثرگذار در مسیر توسعه ملی تبدیل کرده است.
وی با اشاره به اینکه بسیاری از مسائل حوزه میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی ماهیتی میانرشتهای دارند، تصریح کرد: حفاظت از یک بنای تاریخی، احیای یک بافت ارزشمند، توسعه یک مقصد گردشگری یا ارتقای جایگاه صنایعدستی، فقط مأموریت یک دستگاه اجرایی نیست؛ این موضوعات به تخصصهای متنوعی از جمله معماری، شهرسازی، جامعهشناسی، اقتصاد، محیطزیست، فناوری اطلاعات، مدیریت، بازاریابی و علوم فرهنگی نیاز دارند و جهاد دانشگاهی به واسطه برخورداری از شبکهای از متخصصان در این حوزهها، میتواند نقش یک اتاق فکر راهبردی را ایفا کند.
این مسئول توسعه پایدار را مهمترین رویکرد مدیریت نوین در حوزه میراثفرهنگی دانست و گفت: امروز دیگر توسعه به معنای ساختوساز صرف یا افزایش آمار نیست؛ توسعه زمانی معنا پیدا میکند که میان اقتصاد، فرهنگ، محیطزیست و هویت تاریخی تعادل برقرار شود. این همان نگاهی است که جهاد دانشگاهی طی سالهای فعالیت خود همواره بر آن تأکید داشته است.
وی افزود: میراثفرهنگی زمانی میتواند به موتور محرک توسعه تبدیل شود که پژوهش، آموزش، مشارکت مردم و اقتصاد خلاق در کنار یکدیگر قرار گیرند. اگر مردم ارزش میراث خود را بشناسند، اگر جوانان آموزش ببینند، اگر فناوری در خدمت حفاظت قرار گیرد و اگر اقتصاد گردشگری بهدرستی مدیریت شود، آنگاه میتوان از توسعهای سخن گفت که هم پایدار باشد و هم هویتساز.
زینالی با اشاره به ظرفیتهای گسترده البرز عنوان کرد: این استان تنها گذرگاهی میان تهران و استانهای شمالی نیست؛ البرز خود یک مقصد بالقوه گردشگری است. تنوع اقلیمی، کوهستانهای کمنظیر، روستاهای هدف گردشگری، آثار تاریخی، باغهای کهن، میراث ناملموس، آیینهای بومی و تنوع فرهنگی اقوام، مجموعهای از ظرفیتهایی را شکل داده که هر یک میتواند به یک محصول گردشگری ارزشمند تبدیل شود.
وی ادامه داد: یکی از چالشهای مهم استان، ناشناخته ماندن بخشی از این ظرفیتهاست. بسیاری از جاذبههای تاریخی، طبیعی و فرهنگی البرز هنوز آنگونه که شایسته است معرفی نشدهاند. این موضوع نشان میدهد که پیش از هر اقدام اجرایی، به پژوهشهای جامع، اطلسهای تخصصی، بانکهای اطلاعاتی، مطالعات میدانی و برنامهریزی مبتنی بر شواهد نیاز داریم؛ عرصهای که جهاد دانشگاهی میتواند نقش تعیینکنندهای در آن ایفا کند.
زینالی خاطرنشان کرد: گردشگری موفق بر پایه شناخت دقیق شکل میگیرد. زمانی که دادههای معتبر در اختیار مدیران باشد، تصمیمگیری نیز دقیقتر، سرمایهگذاری هدفمندتر و بازده اقتصادی بیشتر خواهد بود. این همان نقطهای است که پژوهش به سرمایه تبدیل میشود.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی البرز با اشاره به نقش صنایع فرهنگی در اقتصاد جهانی گفت: امروزه اقتصاد فرهنگ یکی از سریعترین حوزههای رشد در جهان است. کشورهایی که توانستهاند از ظرفیتهای تاریخی، هنری و فرهنگی خود بهدرستی بهره بگیرند، علاوه بر حفظ هویت ملی، درآمدهای قابلتوجهی نیز از محل گردشگری و صنایع خلاق به دست آوردهاند.
وی افزود: ایران و بهویژه استان البرز نیز از این ظرفیت برخوردار است. صنایعدستی، هنرهای سنتی، میراث ناملموس، آیینهای بومی، غذاهای محلی، مسیرهای گردشگری فرهنگی و رویدادهای هنری، همگی میتوانند به عناصر اقتصاد خلاق تبدیل شوند؛ مشروط بر آنکه دانش بازاریابی، فناوری، نوآوری و آموزش در کنار آنها قرار گیرد.
به گفته زینالی، جهاددانشگاهی طی سالهای گذشته تجربههای موفقی در حوزه آموزشهای تخصصی، توسعه فناوری، کارآفرینی، تجاریسازی ایدهها و حمایت از کسبوکارهای نوآور داشته و این ظرفیت میتواند در توسعه صنایعدستی و گردشگری البرز نیز نقشآفرین باشد.
این مسئول با تأکید بر اینکه بزرگترین سرمایه هر جامعه، نیروی انسانی آن است، اظهار کرد: اگر از من بپرسند مهمترین سرمایه استان البرز چیست، بدون تردید خواهم گفت نیروی انسانی متخصص، جوان، خلاق و دانشگاهی آن. ساختمانها، آثار تاریخی و زیرساختها بدون حضور انسانهای اندیشمند نمیتوانند منشأ تحول باشند.
زینالی افزود: جهاددانشگاهی در طول فعالیت خود نشان داده است که علاوه بر تولید علم، در تربیت نیروی انسانی متعهد، متخصص و مسئولیتپذیر نیز نقشآفرین بوده است. این ویژگی، سرمایهای ارزشمند برای آینده کشور محسوب میشود.
مدیرکل میراثفرهنگی البرز با اشاره به ضرورت همافزایی میان دستگاههای اجرایی و مراکز علمی گفت: دوران مدیریت جزیرهای به پایان رسیده است. امروز موفقیت زمانی حاصل میشود که دستگاههای اجرایی، دانشگاهها، مراکز پژوهشی، بخش خصوصی، رسانهها و تشکلهای مردمی در کنار یکدیگر قرار گیرند. توسعه حاصل همکاری است، نه فعالیتهای منفرد.
وی تصریح کرد: جهاددانشگاهی در طول سالهای فعالیت خود ثابت کرده است که توانایی ایجاد این همافزایی را دارد و میتواند میان دانشگاه، صنعت، فرهنگ و مدیریت اجرایی پلی مستحکم ایجاد کند. این ظرفیت برای استان البرز یک فرصت ارزشمند است که باید بیش از گذشته مورد توجه قرار گیرد.
زینالی در ادامه با اشاره به نقش رسانهها در توسعه فرهنگی اظهار کرد: توسعه بدون روایت، ماندگار نخواهد شد. رسانهها بازوی آگاهیبخشی جامعه هستند و میتوانند با معرفی ظرفیتهای میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی، زمینه مشارکت عمومی در حفاظت از این سرمایهها را فراهم کنند.
این مسئول توضیح داد: جهاددانشگاهی نیز همواره در حوزه رسانه، آموزش و فرهنگسازی حضوری مؤثر داشته و این ظرفیت میتواند در تبیین اهمیت میراثفرهنگی و معرفی توانمندیهای البرز نقشی تعیینکننده ایفا کند.
مدیرکل میراثفرهنگی، گردشگری و صنایعدستی استان البرز در پایان با تبریک سالروز تشکیل جهاد دانشگاهی به مدیران، پژوهشگران، استادان، دانشجویان و جهادگران این نهاد، اظهار کرد: شانزدهم مرداد تنها یادآور تأسیس یک نهاد نیست؛ یادآور اندیشهای است که باور دارد پیشرفت از مسیر دانش، نوآوری، خودباوری و مسئولیتپذیری اجتماعی میگذرد. این اندیشه امروز بیش از هر زمان دیگری برای کشور ما ضرورت دارد.
