خبرنگاری؛ قلمی مقدس در مسیر پرچالش روایتگری
روزگاری که سرعت انتقال اطلاعات مرزهای زمان و مکان را درنوردیده است، بازخوانی هویت حرفهای خبرنگار بیش از هر زمان دیگری اهمیت مییابد. خبرنگاری نه یک شغل عادی با ساعات کاری مشخص، بلکه رسالتی است که با هدف تأثیرگذاری بر زندگی مردم و اصلاح امور جامعه تعریف میشود؛ پیوندی مقدس با قلم که با تکنیکهای صرف دانشگاهی تفاوت دارد.
در روزگاری که سرعت انتقال اطلاعات مرزهای زمان و مکان را درنوردیده است، بازخوانی هویت حرفهای خبرنگار بیش از هر زمان دیگری اهمیت مییابد. حرفه خبرنگاری نه یک شغل عادی با ساعات کاری مشخص، بلکه رسالتی است که با هدف تأثیرگذاری بر زندگی مردم و اصلاح امور جامعه تعریف میشود؛ پیوندی مقدس با قلم که با تکنیکهای صرف دانشگاهی تفاوت دارد. اصحاب رسانه، کنشگرانی متعهد هستند که با وجود چالشهای فراوان معیشتی، بیثباتی شغلی، فشارهای روانی و عبور از بحرانهای سخت، ماندگاری در این مسیر پرپیچوخم را بهبهای چشیدن شیرینی حل مشکلات مردم به جان میخرند. آنها با واقعبینی، به دیدن نیمه خالی لیوان روی میآورند تا روزنهای برای بهبود و توسعه جامعه بگشایند؛ حرفهای که بازنشستگی و تعطیلی نمیشناسد و تا زمان جریان داشتن مطالبات مردمی، مسئولیت آن بر دوش قلمبهدستان سنگینی میکند.
در همین راستا و بهمناسبت روز خبرنگار، ایکنا از خراسانرضوی در گفتوگو با چند نفر از فعالان باسابقه و دغدغهمند عرصه رسانه، به «بررسی ابعاد، چالشها، خاطرات و چشمانداز آینده این حرفه مقدس» پرداخته است که مشروح آن را در ادامه میخوانیم؛
ورود به دنیای خبر نیازمند تابآوری بالا و مسئولیتپذیری است
فائزه سلطانی، خبرنگار با بیان اینکه از سال ۱۳۹۱ فعالیت حرفهای خود را در حوزههای مختلف رسانهای از جمله باشگاه خبرنگاران جوان، ایکنا، ایسنا، رادیو زیارت و صداوسیما آغاز کرده است، درباره چالشهای این مسیر اظهار کرد: ورود به دنیای خبر نباید بر پایه هیجانزدگی باشد، این شغل با بحرانها و فشارهای جسمی و روحی بسیاری همراه است؛ از بیخوابیها و استرسهای شبانهروزی تا دشواریهایی که در زمان حوادثی مانند دوران شیوع کرونا برای خبرنگاران پیش آمد.
وی با اشاره به ضرورت درک عمیق از این حرفه افزود: بسیاری از مخاطبان تنها خبر نهایی را میبینند و از فرآیند سخت صحتسنجی، تماسهای مکرر و تلاشهای پشتصحنه بیخبر هستند، اگرچه دشواریهای مالی و نبود ثبات شغلی در سالهای گذشته از چالشهای اصلی این حرفه بوده، اما آن چیزی که باعث ماندگاری در این مسیر میشود، لذت حل مشکلات مردم و تأثیرگذاری در حوزههای مختلف سلامت، فناوری و اجتماعی است.
سلطانی درباره تأثیر هوش مصنوعی بر آینده خبرنگاری اظهار کرد: هوش مصنوعی میتواند ابزار کمکی بسیار مفیدی باشد، اما هرگز نمیتواند جایگزین تحلیل انسانی و نگاه ویژه یک خبرنگار شود. قدرت تحلیل، تفکر نقادانه و تجربیاتی که یک خبرنگار در سالهای زیست حرفهای خود بهدست میآورد، چیزی نیست که بتوان به ماشین سپرد؛ زیرا جذابیت و انحصار یک خبر در همان چکیده و نگاهی است که از تفکر یک انسان برآمده است.
وی با اشاره به تأثیر این حرفه بر شخصیت فردیاش تصریح کرد: خبرنگاری در وهله اول مسئولیتپذیری و برنامهریزی دقیق را به من آموخت. این حرفه، علیرغم تمام سختیها، نگاه مرا به زندگی تغییر داد و باعث شد قدر لحظات را بیشتر بدانم و با صبوری و تلاشی مضاعف، در پی رقم زدن اتفاقات مثبت برای جامعه باشم. همچنان با ایدههای جدید و نگاهی حرفهایتر، این مسیر را ادامه خواهم داد، زیرا روحیه من با پویایی و تنوع دنیای خبر گره خورده است.
روزنامهنگاری؛ عشقی که با سیاستزدگی رسانهها به چالش کشیده شده
در ادامه مرتضی اخوان، روزنامهنگار با بیان اینکه فعالیت حرفهای خود را از ۱۵ سالگی و با حضور در خبرگزاری دانشآموزی آغاز کرده است، اظهار کرد: خبرنگاری و روزنامهنگاری فراتر از یک شغل مبتنی بر درآمد و ساعت کاری بوده و اگر دوباره به گذشته بازگردم دوباره نیز همین مسیر را انتخاب میکنم، زیرا کار کردن با قلم یک پیوند عاشقانه است که با تکنیکهای صرف دانشگاهی متفاوت است.
وی با اشاره به مهمترین چالشهای سالهای اخیر اهالی رسانه، بیان کرد: بزرگترین بحران امروز، نوع انعکاس اخبار است. خبرنگاران مدام در مظان اتهام قرار دارند و ریشه این مشکل در سیاستزدگی فضای رسانهای و مسئولزدگی مدیریتها است. در بسیاری از موارد، مدیران رسانهها بهدلیل فشارهای بیرونی، از خبرنگاران میخواهند که از طرح مطالبات صریح یا مصاحبههای انتقادی پرهیز کنند، چرا که اولویت آنها حفظ جایگاه مسئولان است.
اخوان با تأکید بر اینکه خبرنگاری جهانبینی فرد را دگرگون میکند، افزود: این حرفه یک دفترچه ارتباطات گسترده از چهرههای سیاسی، ورزشی، هنری و فرهنگی در اختیار خبرنگار میگذارد که منجر به شناخت عمیقتر از جامعه میشود. خاطرات شیرین این سالها، از جمله گفتوگوی مفصل و ماندگار با زندهیاد اکبر عبدی که بهدلیل تواضع و انسانیت آن هنرمند در ذهنم باقی مانده است، بخشی از همین دستاوردهای معنوی است که با هیچ جایگاه شغلی دیگری قابل قیاس نیست.
این روزنامهنگار درباره نفوذ هوش مصنوعی به دنیای رسانه گفت: هوش مصنوعی ممکن است در لایههای فنی، ساختاری و تعدیل نیروها جایگزین شود و این یک واقعیت غیرقابل انکار است، اما هیچگاه نمیتواند جایگزین عواطف و احساسات انسانی در قلم شود. تفاوت میان یک گزارش ماشینی و نوشتهای که از سر دغدغه و احساس یک انسان برآمده باشد در همین روح حاکم بر کلمات است که هوش ماشینی قادر به درک و تولید آن نیست. یک خبرنگار میتواند با وجود تمام محدودیتها، با اتکا به دانش و قلم خود همچنان بهعنوان صدای جامعه نقشآفرینی کند.
خبرنگاری؛ پیوند میان مطالبهگری و حل مشکلات مردم
همچنین مرتضی محمدپور، خبرنگار با بیان اینکه فعالیت رسانهای خود را از سال ۱۳۹۲ و از دوران دانشجویی در دانشگاه فردوسی مشهد آغاز کرده است، اظهار کرد: ورود من به این عرصه با همکاری در خبرگزاری رسا آغاز شد و پس از آن در رسانههای مختلفی از جمله فارس، تسنیم، قدس و همچنین در حوزه روابط عمومی تجربیات متعددی کسب کردم. این مسیر علیرغم یک وقفه کوتاه برای گذراندن دوران خدمت سربازی، همواره با دغدغهمندی همراه بوده و اکنون نیز با تمرکز بر حوزه رسانههای محلی، تلاش میکنم تا نقشی مؤثر در اطلاعرسانی داشته باشم.
وی درباره انگیزههای ماندگاری خود در این حرفه گفت: جوهر اصلی کار خبرنگاری، بحث تأثیرگذاری است. وقتی یک خبرنگار با پیگیریهای مستمر باعث میشود مشکل کوچکی در سطح یک محله مانند بهسازی یک معبر و یا پروژهای بزرگ در سطح ملی به سرانجام برسد، آن حس لذت فردی و اجتماعی پاداش تمام خستگیهای او است. خبرنگاری ماهیتی ۲۴ ساعته داشته و شباهت بسیاری به نیروهای مسلح از نظر آمادهباش دارد، زیرا در مواقع بحران، زندگی شخصی خبرنگار کاملاً تحتالشعاع رسالت کاری او قرار میگیرد.
محمدپور با اشاره به یکی از چالشهای اساسی اهالی رسانه افزود: یکی از دردهای مشترک خبرنگاران، تضاد میان روز خبرنگار و روزهای مطالبهگری است. متأسفانه در مقاطعی شاهد هستیم که مدیران تنها در مناسبتهای خاص از رسانهها تجلیل میکنند، اما بهمحض آنکه خبرنگار پیگیر وعدهها یا مشکلات میشود، با برخوردهای سلبی یا متهمسازی مواجه میشود، در مقابل مدیرانی که از بلوغ رسانهای برخوردار هستند، خبرنگار را بازوی همراه خود میدانند. تجربه مصاحبه با مدیرانی که صادقانه مشکلات مسیر اجرای یک قانون را برای خبرنگار شفاف میکنند، نشان میدهد که درک متقابل میان مسئول و رسانه، بهترین راه برای حل مشکلات مردم است.
وی درباره آینده این حرفه و ظهور هوش مصنوعی بیان کرد: اگرچه هوش مصنوعی ابزاری کارآمد برای سرعت بخشیدن به ساختار خبر است، اما هرگز نمیتواند جایگزین روح انسانی در تنظیم مطالب شود. پیوند میان پاراگرافها، لحن روایتگری و درک ظرافتهای انسانی در یک خبر، نیازمند ذوق و تحلیل است؛ بنابراین، معتقد هستم با وجود تمام پیشرفتهای تکنولوژیک، جایگاه خبرنگار بهعنوان تحلیلگر انسانی محفوظ خواهد ماند.
خبرنگاری؛ رسالتی مقدس برای پیگیری مطالبات مردم
در پایان آرزو جاودانی، خبرنگار با بیان اینکه فعالیت حرفهای خود را از سال ۱۳۸۰ همزمان با آغاز دوران تحصیل در رشته علوم سیاسی آغاز کرده است، درباره نحوه ورود خود به این حرفه گفت: ورود من به ایسنا بهصورت کاملاً اتفاقی و با پیشنهاد یکی از همکلاسیهایم رخ داد. پس از گذراندن دورههای آموزشی نزد اساتید مربوطه، خیلی زود وارد کارهای اجرایی خبر شدم و از آن زمان تاکنون انگیزه اصلی من برای ماندن در این عرصه، احساس وظیفه در قبال مردم و پیگیری مشکلات آنها بوده است.
وی با تأکید بر اینکه یک خبرنگار باید واقعبین باشد، تصریح کرد: ما ناچار هستیم نیمه خالی لیوان را ببینیم که دلیل آن سیاهنمایی نیست، بلکه شناسایی و رفع ضعفها است تا زنجیره خدمت به مردم کاملتر شود، البته این مسیر با استرس و فشارهای روانی زیادی از لحظه آغاز پیگیری یک سوژه تا زمان انتشار خبر و حتی تبعات پس از آن همراه است.
این فعال رسانهای به تجربیات خود در لحظات بحرانی اشاره کرد و افزود: خبرنگاری جسارت و شهامت میطلبد، بهعنوان نمونه در یکی از خاطرات تلخ کاری و زمانیکه قطار مترو مشهد میان دو ایستگاه متوقف شد، با وجود اعتراض برخی مسافران و مأموران بر وظیفه خود برای فیلمبرداری و اطلاعرسانی برای حفظ سلامت مردم پافشاری کردم، زیرا در آن زمان تنها به امنیت جان شهروندان میاندیشیدم.
جاودانی درباره جایگاه فناوریهای نوین در رسانه اظهار کرد: هوش مصنوعی ابزاری است که میتواند سرعت و سهولت کار را افزایش دهد، اما هرگز نمیتواند روح انسانی، تجربه زیسته، ذوق نگارش و ظرافتهای تحلیلی یک خبرنگار را جایگزین کند، بنابراین واگذاری کامل تولید محتوا به هوش مصنوعی، خطری است که نباید رخ دهد.
وی با اشاره به مشکلات صنفی خبرنگاران، از شرایط سخت معیشتی گلایه کرد و گفت: خبرنگاران به کوزهگرانی میمانند که از کوزه شکسته آب میخورند، زیرا با اینکه پیگیر مشکلات مردم هستند، اما دغدغههای معیشتی، نبود بیمه و فقدان امنیت شغلی خودشان نادیده گرفته میشود؛ بنابراین برای حفظ این قداست و جلوگیری از تهدید استقلال قلم، مسئولان باید حمایت از رسانهها را جدی گرفته و امنیت شغلی و اقتصادی اهالی خبر را تضمین کنند.
مرور این روایتها بازتابدهنده حقیقتی بنیادین در اتمسفر رسانهای امروز است؛ خبرنگاری فراتر از یک پیشه روزمره، پیوندی ناگسستنی میان دغدغههای شخصی و دردهای عمومی جامعه است. با وجود آنکه ابزارهای نوین نظیر هوش مصنوعی گام به دنیای خبر گذاشتهاند، اما روح حاکم بر کلمات، نگاه تحلیلی، ذوق زیباشناختی و عواطف انسانی قلمبهدستان، فرآیندی ماشینی ناپذیر است.
حمایت واقعی مسئولان از خبرنگاران نه با تجلیلهای موسمی و سالانه در روز خبرنگار، بلکه با ایجاد تعاملی صادقانه، پذیرش نقدهای سازنده و تضمین امنیت اقتصادی آنها رقم میخورد تا بدینوسیله، قداست قلم و استقلال حرفهای جامعه رسانهای کشور بهعنوان چشمان بینا و زبان گویای ملت حفظ شود.
انتهای پیام 
