قلمی که امانت است

به قلم امرعلی گل محمدی؛ خبرنگار استان آذربایجان‌شرقی

خبرنگار، فقط راوی یک رویداد نیست؛ او روایتگر زمانه خویش است. آنچه امروز از یک اتفاق در ذهن و حافظه جامعه باقی می‌ماند، تا حد زیادی به نگاه و قلم خبرنگاری وابسته است که آن را دیده، شنیده و روایت کرده است. از همین رو، خبرنگاری را نمی‌توان صرفاً یک شغل دانست؛ حرفه‌ای است آمیخته با مسئولیت، اخلاق و امانت.

روز خبرنگار، بیش از آنکه صرفاً مناسبتی برای تبریک و تقدیر باشد، فرصتی است برای بازاندیشی در رسالت رسانه و جایگاه خبرنگار در جامعه. در روزگاری که خبر با سرعتی بی‌سابقه تولید و منتشر می‌شود و هر شهروندی می‌تواند در چند ثانیه تولیدکننده و بازنشرکننده محتوا باشد، پرسش مهم این است که جایگاه خبرنگار حرفه‌ای در این میان چیست؟ پاسخ را باید در یک واژه جست‌وجو کرد: اعتماد.

خبرنگار حرفه‌ای کسی است که مخاطب بتواند به روایت او اعتماد کند؛ کسی که پیش از انتشار، خبر را بررسی می‌کند، میان واقعیت و برداشت شخصی فاصله می‌گذارد و می‌داند که هر واژه‌ای که بر صفحه می‌نشاند، می‌تواند بر افکار عمومی اثر بگذارد.

در عصر انفجار اطلاعات، مسئله جامعه دیگر فقط «دسترسی به خبر» نیست؛ مسئله، تشخیص خبر درست از نادرست، حقیقت از شایعه و تحلیل از فضاسازی است. اینجاست که رسالت خبرنگار برجسته‌تر می‌شود. خبرنگار باید بتواند در میان انبوه اطلاعات، حقیقت را پیدا کند و آن را دقیق، منصفانه و مسئولانه به مخاطب منتقل سازد.

قلم خبرنگار، امانت است؛ امانتی که اگر با شتاب، تعصب یا منفعت‌طلبی همراه شود، می‌تواند به‌جای آگاهی‌بخشی، موجب سوءبرداشت و حتی بی‌اعتمادی اجتماعی شود. از این‌رو، اخلاق حرفه‌ای برای خبرنگار یک امر تزئینی نیست؛ بخشی از ماهیت این حرفه است.

رسانه نیز در این میان مسئولیتی فراتر از انتشار خبر دارد. رسانه می‌تواند به جامعه برای بهتر دیدن، بهتر فهمیدن و دقیق‌تر تصمیم گرفتن کمک کند. می‌تواند صدای مطالبات مردم را به مسئولان برساند و در مقابل، عملکرد مسئولان را برای افکار عمومی تبیین کند. می‌تواند همزمان که نقد می‌کند، ظرفیت‌ها و نقاط قوت جامعه را نیز ببیند و روایت کند.

در این میان، رسانه‌های دینی و قرآنی مسئولیتی مضاعف دارند. رسانه‌ای که با معارف قرآن و فرهنگ دینی پیوند خورده است، باید بیش از هر چیز به صداقت، امانت‌داری، کرامت انسان و حقیقت‌جویی پایبند باشد. چنین رسانه‌ای نباید صرفاً به انتقال اطلاعات بسنده کند؛ بلکه باید در مسیر ارتقای فهم عمومی، تقویت اخلاق اجتماعی و ترویج گفتمان امید و مسئولیت‌پذیری حرکت کند.

البته تحقق این رسالت، بدون توجه به مسائل و دشواری‌های حرفه خبرنگاری ممکن نیست. خبرنگار امروز با فشارهای کاری، محدودیت‌های اقتصادی، سرعت بالای تحولات، رقابت شدید رسانه‌ای و گاه دشواری دسترسی به اطلاعات مواجه است. حمایت از خبرنگار، در حقیقت حمایت از جریان آگاهی در جامعه است؛ زیرا رسانه توانمند بدون خبرنگار توانمند شکل نمی‌گیرد.

در نهایت، خبرنگار باید میان «سرعت» و «دقت»، میان «جذابیت» و «حقیقت» و میان «نقد» و «انصاف» تعادل برقرار کند. این همان نقطه‌ای است که خبرنگاری از یک فعالیت روزمره به یک رسالت اجتماعی تبدیل می‌شود.

روز خبرنگار، روز کسانی است که با چشم باز می‌بینند، با گوش شنوا می‌شنوند و با قلم مسئولانه روایت می‌کنند؛ کسانی‌که می‌دانند پشت هر خبر، انسان‌هایی ایستاده‌اند و پشت هر روایت، حقیقتی که نباید قربانی هیجان، شتاب و مصلحت‌های زودگذر شود. امروز بیش از هر زمان دیگری به خبرنگارانی نیاز داریم که حقیقت را فدای سرعت نکنند، اخلاق را قربانی جذابیت نکنند و امید را از جامعه نگیرند.

روز خبرنگار، فرصتی است برای ادای احترام به همه صاحبان قلم و تصویر که در مسیر آگاهی‌بخشی و خدمت به جامعه گام برمی‌دارند و یادآوری این حقیقت که تا زمانی‌که قلم در خدمت حقیقت باشد، رسانه می‌تواند چراغی برای روشن‌تر دیدن مسیر جامعه باشد.