جهان اجتماعی ایرانی به مثابه حرم؛ راهکاری برای مقابله با سلطه مدرنیته
آیا میتوان «حرم» را تنها یک مکان مذهبی برای زیارت دید یا حرم در واقع الگویی برای بازسازی تمام زندگی اجتماعی ماست؟ سیدمحمدعلی غمامی استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) در تحلیلی تکاندهنده، از ضرورت تبدیل مساجد، دانشگاهها و حتی خانهها به فضاهایی شبیه به حرم میگوید تا از این طریق، هویت ایرانی-اسلامی در برابر تلاشی برای تهیکردن روح انسان در فضاهای مدرن، نجات یابد.
به گزارش ایکنا، سیدمحمدعلی غمامی؛ استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع)، 20 مردادماه در همایش ملی زیارت امام رضا(ع) انسجام اجتماعی ایرانیان در گستره تمدن اسلامی به موضوع «جهان اجتماعی ایرانی به مثابه حرم» پرداخت و گفت: هر اندازه مسائل اجتماعی جهان وجه نامرئیتری پیدا کنند، پیچیدهتر و حیاتیتر خواهند شد. رهبر شهید ما در تمثیلی درباره فرهنگ، آن را به «هوا» تشبیه کردهاند؛ هوایی که اگر آلوده باشد، موجب بیماری میگردد و بدون تفاوت میان خوب و بد یا این و آن، دامان همگان را میگیرد.
وی افزود: برخی ابعاد فرهنگ ملموس و برخی ناملموس است؛ برای نمونه، تعداد چاپ کتابها و تولید فیلم ملموس است، اما «زمان» در حوزه فرهنگ، امری کاملاً ناملموس است. زمان نه تنها حیاتی است، بلکه از دست رفتن آن باعث خسرانی جدی برای انسانها در طول تاریخ میشود و هر کس زمانه خود را بهخوبی نشناسد، هویت خویش را از دست خواهد داد.
غمامی با بیان این نکته که اگر زمانشناسی جهان ایرانی نبود، ما نمیتوانستیم در برابر استکبار بایستیم، اظهار داشت: ایرانیان بهدلیل آگاهی نسبت به تاریخ خود، به معنایی در ذهن دست یافتهاند که موجب ایجاد انگیزه و مقاومتی بزرگ شده است. انسان ایرانی با این زمانآگاهی باید جهان را آزاد کند. اگر زمان و معنای قدسی در مکان به درستی ضرب شوند، این امکان فراهم میگردد تا زمانآگاهی محدود به ایران را در تمام عرصهها و جغرافیای دیگر گسترش دهیم تا تمامی جهان از این تجربه مقاومت ایرانیان در برابر استکبار بهرهمند شوند.
استاد دانشگاه باقرالعلوم(ع) همچنین اشاره کرد که شهید سیدحسن نصرالله به اطرافیان و اعضای حزبالله توصیه کرده بود زبان فارسی بیاموزند. وی تصریح کرد که این توصیه در همین راستا بود تا آنان در کنار جهان ایرانی، درکی عمیقتر و درستتر از این جهان، بهویژه در عرصه مقاومت در برابر استکبار، داشته باشند.
لزوم بسط مساجد و کتابخانهها
غمامی با تأکید بر این نکته که مسجد در جهان ایرانی باید بسط یابد، افزود: مسجد نباید صرفاً در اوقات نماز باز باشد، بلکه باید در بیشتر ساعات در دسترس مردم باشد. وی با طرح این پرسش که وقتی بیمارستانها، اورژانسها و داروخانهها شبانهروزی هستند، آیا نباید مساجدی در سطح شهر داشته باشیم که مدتزمان بیشتری باز باشند تا مردم بتوانند به درمان روح خود بپردازند، آرامش یابند و مسائل فکری و معرفتی خود را حل کنند؟ وی هشدار داد که در صورت بسته شدن این فضاها، محیطهای مدرن و سلطهگر جایگزین شده و جهان اجتماعی ما را تحت فشار قرار داده و له خواهند کرد.
وی در ادامه افزود: برخی فضاهای مدرن نظیر کافهها، پارکها و سالنهای بدنسازی، با روح و روان انسان ایرانی بازی کرده و او را از درون تهی میکنند؛ تا جایی که حتی بدن انسان را به کالایی برای شهوت، تجارت، قدرت و سیاست تبدیل میکنند. در این فضاها، حتی موضوعاتی مانند حجاب نیز به بازیِ سلطه تبدیل میشود. وی تصریح کرد که منظور این نیست که هر پارک، سالن یا کافهای چنین ویژگیهایی دارد، اما پرسش این است که چرا این مراکز باید شبانهروزی باز باشند؟
غمامی اظهار کرد: اگر انسان ایرانی توانسته است از مردم سوریه و عراق دفاع کند، به دلیل دفاع از «حرم» است که تحت عنوان «مدافعان حرم» صورت گرفت. حرم مکان و مقصدی است که میتواند مسیر زندگی ما را تغییر دهد. حرمها با وجود تمامی کاستیها، به تجلی اصلی سبک زندگی انسان اسلامی و ایرانی تبدیل شدهاند؛ چرا که در برابر ارزشهای مدرن و فضاهای دنیوی هضم نشده یا بسیار اندک تحت تأثیر قرار گرفتهاند و شاید نتوان استدلالی جامعهشناختیِ ساده برای این پدیده یافت. این فضا، بهشدت ایرانی، اسلامی و شیعی است.
چیدمان اسلامی ایرانی در حرم
انتهای پیام
