سیره رسول خدا(ص) مصداق تمامعیار ترمیم شکافها و یکپارچهسازی صفوف مردم بود
یک مدرس دانشگاه لبنان گفت: اخلاق اسلامی در برابر غیرمسلمانان بر این اصل استوار است که «مردم یا برادر دینیاند یا همسان تو در آفرینش»؛ و سیره پیامبر اکرم(ص) نیز چه پیش و چه پس از بعثت، مصداق تمامعیار ترمیم شکافها و بنیان نهادن وحدت بود؛ از داوری در نزاع نصب حجرالاسود و پاسداشت خون قبایل مکه تا دعوت به همزیستی اخلاقمدارانه با پیروان دیگر ادیان.
شیخ احمد القطان، روحانی اهل سنت لبنان، رئیس جمعیت «قولنا و العمل» و استاد دانشگاه لبنان و دانشگاه اسلامی به مناسبت سالروز وفات پیامبر(ص) در گفتوگو با ایکنا درباره سیره پیامبر(ص) در تعامل با غیرمسلمانان گفت: هرگاه بخواهیم از سیرهٔ پیامبر (ص) سخن بگوییم، بهویژه در مواجهه با غیرمسلمانان، از این سخن خداوند متعال آغاز میکنیم که میفرماید: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ» (ای مردم! ما شما را از یک مرد و یک زن آفریدیم و شما را به صورت ملّتها و قبیلهها درآوردیم تا یکدیگر را بشناسید؛ بیگمان ارجمندترین شما نزد خدا، پرهیزگارترین شماست.)(الحجرات/۱۳)
وی افزود: پس دین اسلامی ما با غیرمسلمانان بر همین پایه رفتار میکند که مردم دو دستهاند: یا برادر دینی تو هستند، یا همسان تو در آفرینش، چنان که سرور ما علی بن ابیطالب(ع) فرمود. و بر ماست که با غیرمسلمانان به شیوهای شایسته رفتار کنیم که نشاندهنده اسلام و اخلاق ما باشد، اخلاقی که از پیروی از پیامبرمان محمد(ص) سرچشمه گرفته است. از این رو، حتی با غیرمسلمانان مسیحی و یهودی نیز با اخلاق استوار خود رفتار میکنیم و از هر خویی که به تصویری نادرست از اسلامِ عزیزمان دامن بزند، دوری میجوییم.
وی در خصوص اقدامات پیامبر(ص) برای تقویت وحدت و برادری بین گروههای مختلف جامعه که مدتهای طولانی گرفتار درگیری با یکدیگر بودند گفت: اما دربارهٔ اقداماتی که پیامبر خدا(ص) برای بنیاننهادن وحدت و برادری میان اقوام و قبیلههای گوناگون انجام داد، باید گفت که رسول خدا(ص) همواره حتی پیش از بعثت در پی ترمیم شکافها و یکپارچهسازی صفوف مردم بود. همه میدانیم که پیش از بعثت، بزرگان مکه به هنگام نصب حجرالاسود گفتند اولین کسی را که هماکنون وارد شود داور قرار میدهیم. چون دیدند که او رسول خدا محمد(ص) است، او را به عنوان داور خود پذیرفتند. پس رسول خدا برای جلوگیری از درگیری و اختلاف به هر قبیلهای گفت تا گوشهای از جامه را بگیرد، سپس حجرالاسود را در میان آن جامه نهاد و آن را با دست مبارک خود در جای خاص آن قرار داد. بدینسان، خون کسانی را که بر سرِ گذاشتنِ حجرالاسود با یکدیگر درگیر بودند، حفظ کرد. پس از بعثت نیز همواره در پی ترمیم شکافها میان همگان بود؛ زیرا او پیامبر و فرستادهای از سوی خداوند عزّوجلّ است و خیر همگان را میخواهد.
احمد القطان در پاسخ به سؤالی درباره تأثیر عقد برادری بین مهاجران و انصار در ایجاد و تقویت وحدت در جامعه اسلامی گفت: این امری طبیعی است که رسول خدا هنگام ورود به مدینهٔ منوّره، میان مهاجران و انصار پیمان برادری برقرار کرد و آن برادری بس بزرگ بود که زندگی برادرانه مسلمانان را بنیان نهاد، به گونهای که همه ما یک امت واحد هستیم؛ چنان که خداوند تعالی فرمود: «إِنَّمَا الْمُؤْمِنُونَ إِخْوَةٌ» (همانا مؤمنان با یکدیگر برادرند.)(الحجرات/۱۰)
وی در ادامه درباره گامهایی که پیامبر(ص) برای ارتقای سطح اقتصادی و اجتماعی و نیز پیشرفت و استقلال مسلمانان برداشت، گفت: رسول خدا همواره در همه سطوح اقتصادی و اجتماعی کوشا بود. این اگر بر چیزی دلالت کند، جز بر این نیست که او مردی عادی نبود، بلکه پیامبر و فرستادهای از سوی خداوند تبارک و تعالی بود. او همواره به طلب علم و دانشافزایی مسلمانان سفارش میکرد، زیرا نخستین آیهای که بر قلب مبارکش نازل شد، کلمهٔ «بخوان» بود. خداوند تعالی در قرآن کریم فرمود: «يَرْفَعِ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا مِنْكُمْ وَالَّذِينَ أُوتُوا الْعِلْمَ دَرَجَاتٍ» (خداوند کسانی از شما را که ایمان آورده و کسانی را که دانش یافتهاند، درجات والا میبخشد.)(المجادله/۱۱) و نیز فرمود: «قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ» (بگو آیا کسانی که میدانند با کسانی که نمیدانند یکسانند)(زمره/۹).
این استاد دانشگاه لبنان اظهار کرد: رسول خدا(ص) فرمود: فرشتگان بهخاطر خشنودی از آنچه میشنوند، بالهای خود را برای طالب دانش میگسترانند و همواره به طلب علم ترغیب میکرد و میفرمود: طلب علم بر هر مسلمان مرد و زن واجب است. این اگر بر چیزی دلالت کند، جز بر شور و شوق و علاقهٔ فراوان او به علم و آگاهی او از ارزش آن، دلالت ندارد.
وی بیان کرد: از آنچه گفتیم، چنین برمیآید که خداوند متعال همه مردم را مخاطب ساخته و فرموده است: «يَا أَيُّهَا النَّاسُ إِنَّا خَلَقْنَاكُمْ مِنْ ذَكَرٍ وَأُنْثَى وَجَعَلْنَاكُمْ شُعُوبًا وَقَبَائِلَ لِتَعَارَفُوا إِنَّ أَكْرَمَكُمْ عِنْدَ اللَّهِ أَتْقَاكُمْ» (ای مردم! ما شما را از یک مرد و یک زن آفریدیم و شما را به صورت ملّتها و قبیلهها درآوردیم تا یکدیگر را بشناسید؛ بیگمان ارجمندترین شما نزد خدا، پرهیزگارترین شماست.)(الحجرات/۴۹)
این مدرس دانشگاه لبنان ادامه داد: پس بر ماست که در زندگی اسلامیمان به این فرمان پایبند باشیم، زیرا این همان چیزی است که خداوند عزّوجلّ را خشنود میکند و همان است که پیامبر(ص) آن را استوار داشت. امروزه بسیار میشنویم از تفاخر و برتریجویی میان نژادها و مردمان؛ یعنی کسی میگوید این لبنانی است، آن سوری است و آن عربستانی، ایرانی، مصری و.. است. این تفاخر، تفرقه و شکاف در میان امت اسلامی و دامن زدن به تعصبات منطقهای، نژادی، رنگی و مانند آن، از صفات اهل ایمان و پایبندان به راه و روش پیامبر(ص) نیست. برعکس، پیامبر(ص) فرمود: هیچ برتری عرب بر عجم و عجم بر عرب نیست، مگر به تقوا. پس بر ماست که با تقرب به خداوند عزّوجلّ برتری یابیم و با پرهیزگاری، ایمان و نزدیکی به خداوند سبحان و تعالی، جایگاه خود را بالا ببریم.
این اندیشمند لبنانی درباره جایگاه زن در اسلام و نگاه پیامبر(ص) به زن و حقوق آن گفت: درباره حقوق زن، چه کسی است که نداند سورهای در قرآن به نام «سورهٔ نساء» و سورهای دیگر به نام «سوره مریم» وجود دارد؟ و همه میدانیم که اسلام چه جایگاه بزرگی برای این زن که مادر، خواهر و دختر است قائل شده است. پیامبر(ص) در خطبه حجةالوداع فرمود: شما را درباره زنان به نیکی سفارش میکنم؛ جز بزرگوار، آنان را گرامی نمیدارد و جز فرومايه، آنان را خوار نمیشمارد. پس جایگاه زن در اسلام، جایگاهی بس والاست و حقوق بسیاری دارد، همانگونه که وظایفی نیز بر عهده دارد. نباید تبعیض و تفرقهانگیزی میان زن و مرد در بسیاری از امور وجود داشته باشد، هرچند در عین حال، تفاوت طبیعی بر اساس آنچه خداوند برخی را بر برخی دیگر برتری داده و آنچه را که خداوند عزّوجلّ برای مرد و زن مقدر ساخته، باقی میماند.
وی در رابطه با اهمیتی که پیامبر(ص) به موضوع مشورت در تصمیمات مهم میدادند و چگونگی اداره امور جامعه در جهان مدرن گفت: طبیعتاً درباره امور مهم و تصمیمگیریهای کلان، خداوند سبحان کار را بر پایه شورا نهاده است؛ پس همیشه بهتر است که میان همه مسلمانان مشورت شود و بهتر است هیچ تصمیمی که به امت اسلامی مربوط میشود، جز از راه شورا و گفتوگوی آرام و سازنده میان گروههای گوناگون جامعه اسلامی گرفته نشود.
وی ابراز کرد: اگر به سیرهٔ پیامبر(ص) بازگردیم و به حفاظت از طبیعت، کاشت درختان، توجه به آب و حقوق حیوانات بنگریم، درمییابیم که این ارزشها در زندگی رسول خدا(ص) ریشهدار بوده است. سنگ بر پیامبر سلام داد، و تنه درخت خرما برای رسول خدا(ص) ناله اشتیاق سر داد. روزی پیامبر دید که کبوتری برای فرزندانش گریه میکند؛ فرمود: چه کسی این کبوتر را به خاطر فرزندانش اندوهگین کرده است؟ پس این رحمت را تصوّر کنید! پیامبر(ص) همواره به یاران خود سفارش میکرد که بر شتر بیش از توانش بار ننهند و اگر ناچار شدند، به آن کمک کنند؛ بهگونهای که بخشی از بار را خود بردارند و بخشی را بر شتر بگذارند. گاهی نیز اگر بر مرکبی سوار میشد، گاهی پیاده راه میرفت، گاهی همراه او بر مرکب سوار میشد و گاهی خود سوار میشد و یاران در کنارش پیاده راه میرفتند. بدینسان، توجه پیامبر(ص) به همه چیز بزرگ و عظیم بود؛ زیرا خداوند فرمود: «وَمَا أَرْسَلْنَاكَ إِلَّا رَحْمَةً لِلْعَالَمِينَ» (و ما تو را جز رحمتی برای جهانیان نفرستادیم.)(أنبیاء/۱۰۷)
انتهای پیام
