تشکیل شبکه وکلا؛ مهم‌ترین اقدام امام حسن عسکری برای غیبت امام زمان(عج)

امام حسن عسکری(ع) در دوران خلفای عباسی زندگی می‌کردند که به شدت تحت فشار و محدویت عباسیان بودند. ایشان با اقداماتی علاوه بر حفظ وضعیت موجود شرایط را برای غیبت امام فراهم کردند، خبرنگار ایکنا از همدان، به منظور بررسی اقدامات ایشان در زمینه‌سازی جایگاه و معرفی امام پس از خود، حضرت ولیعصر(عج) با حجت‌الاسلام والمسلمین سجاد جمشیدی، عضو هسته کلامی احیا، گفت‌وگویی کرده است که مشروح آن را در زیر می‌خوانیم:

ایکنا _ لطفا درباره شرایط جامعه در زمان حکومت امام یازدهم شیعیان، امام حسن عسکری(ع) توضیح دهید و بفرمایید امام عسکری از چه شیوه‌هایی برای آشنایی شیعیان با دوران غیبت و پذیرش آن توسط مردم استفاده کردند؟

امام حسن عسکری(ع) در مدت کوتاه امامت خود با سه نفر از خلفای عباسی که هر یک از دیگری ظالم‌تر و ستمگرتر بودند معاصر شده بود. یکی المهتز بالله، یکی المهتدی بالله و دیگری المعتمد بالله است. این سه خلیفه عباسی معاصر با امام حسن عسکری(عج) بودند.

خلفای عباسی از روز نخست به طرفداری از اهل‌بیت علیهم السلام و به عنوان گرفتن انتقام از بنی‌امیه قیام کردند اما مثل خلفای بنی‌امیه و بدتر از آنها به اهل بیت ستمگری کردند.

خلفای عباسی از هرگونه فشار و محدودیت نسبت به اهل بیت دریغ نمی‌کردند، و شدت این فشارها در زمان امام عسکری، امام جواد و امام هادی علیهم السلام به اوج خودش رسید به طوری که شدت این فشارها به حدی است که این سه امام را در جوانی به شهادت می‌رسانند.

آنها می‌دانستند که طبق روایاتی که از پیامبر(ص) نقل شده امام مهدی(عج) ظهور خواهد کرد و بساط ظلم و جور برمی‌چیند. بر این اساس وقتی به امامان آخر نزدیک می‌شویم ظلم و فشار به این امامان بیشتر می‌شود.

این فشارها و محدویت‌ها در زمان امام حسن عسکری(ع) بیشتر می‌شود چراکه امام به یک قدرت عظیم تبدیل شده بود و همه می‌دانستند این گروه به خلفای وقت معترض هستند و حکومت هیچ یک از عباسیان را مشروع و قانونی نمی‌دانند بلکه معتقد بودند حکومت باید در دست فرزندان حضرت علی باقی بماند.

دومین دلیل فشار و محدویت بر امام حسن عسکری(ع) این بود که خاندان عباسی می‌دانستند مهدی موعود تارومار کننده کلیه حکومت‌های خودکامه است و آن از نسل امام حسن عسکری است به همین جهت پیوسته مراقب وضع زندگی امام حسن عسکری(ع) بودند تا بتوانند ایشان را به چنگ بیاورند و از بین ببرند. ما می‌بینیم که تولد حضرت مهدی(عج) نیز به صورت مخفیانه اتفاق افتاده است و به حدی فشار بر امام حسن عسکری(ع) در این دوران شدید می‌شود که دو نفر از خلفای عباسی حضرت را بازداشت و زندانی می‌کنند و حتی دستور قتل ایشان را می‌دهند که بنا بر تعصبی که برخی ترکان بر امام داشتند پرونده قتل ایشان بسته می‌شود. 

 البته این وضعیت برای یاران حضرت نیز دشوار بود یکی از یاران حضرت نقل می‌کند: ما گروهی بودیم و وارد سامرا شدیم و منتظر بودیم که امام از منزل خود خارج شود که ما بتوانیم ایشان را زیارت کنیم در این هنگام نامه‌ای از امام به ما رسید که هیچ کدام از شما وقتی مرا دیدید سلام نکنید و نزدیک ما نشوید که اوضاع خطرناک است.

ایکنا _ مهم‌ترین اقدام امام حسن عسکری(ع) برای زمینه سازی غیبت امام زمان(عج) چه بود؟

امام با وجود تمام این کنترل‌ها و فشارها فعالیت‌های سیاسی، اجتماعی و علمی خود را جهت حفظ اسلام و تشیع و مبارزه با حکومت عباسی انجام دادند.

کوشش‌های علمی حضرت در اسلام و تبیین اندیشه صحیح اسلامی، ادامه شبکه ارتباطی با شیعیان توسط وکلایی که حضرت داشتند، فعالیت‌های سری سیاسی علیرغم کنترل‌ها و محدویت‌ها، حمایت و پشتیبانی حضرت از شیعیان، تقویت و توجیه سیاسی مردان و عناصر شیعه در برابر مشکلات و دادن روحیه و دلداری به آنها، استفاده گسترده از آگاهی و علم غیبی برای دلگرمی شیعیان و منکران قیامت، آماده سازی شیعیان برای دوران غیبت امام مهدی اقدامات مهم حضرت برای زمینه سازی غیبت امام مهدی(عج) بود.

در زمینه علمی حضرت توانستند بیش از صد نفر شاگرد تربیت کنند و این خودش هنر امام حسن عسکری بود و توانستند معضلات علمی و دینی مردم را برطرف کنند.

همچنین از دیگر اقدامات مهم حضرت ایجاد شبکه ارتباطی بین شیعیان بود و این شبکه وکالت برای غیبت امام زمان مهم بود و به همین جهت امام حسن عسکری(ع) با مردم از طریق این نمایندگان در شهرهای مختلف کارها را انجام می‌دادند.

یکی از فعالیت‌های هفتگانه و مهم امام حسن عسکری آماده‌سازی شیعیان برای غیبت امام زمان است.

ایکنا _ پذیرش امام دوازدهم پس از شهادت امام حسن عسکری(ع) چگونه بود و امام حسن عسکری(ع) چه نقشی در تبیین جایگاه امام زمان داشتند؟

پیامبر اسلام و امامان پیشین نیز به تدریج امامان را با امام زمان آشنا می‌کنند و این تلاش در زمان امام هادی و امام حسن عسکری علیهم السلام به صورت محسوس‌تر بوده است.

حضرت از طرفی باید امام مهدی(عج) را از دید نااهلان مخفی نگه می‌داشتند و تنها به شیعیان خاص و نزدیک به صورت محدود نشان می‌دادند و از طرفی مردم را برای اوضاع عصر غیبت آماده می‌کردند که امام را بسیار کمتر می‌دیدند.

یکی از یاران خاص امام حسن عسکری(ع) احمد بن اسحاق بود. او بیان می‌کند: به خدمت امام رسیدم و می‌خواستم درباره امام بعد از ایشان بپرسم که ایشان خودشان فرمودند خداوند از زمان آدم تاکنون و تا زمان روز رستاخیر هرگز زمین را از حجت خود خالی نمی‌گذارد و برکات نهفته در دل زمین را آشکار می‌کند. از ایشان سوال کردم امام پس از شما کیست که در این حین امام برخواست و به اتاق دیگر رفت و با پسر بچه ای وارد شد و فرمود اگر پیش خدا و امامان محترم نبودی او را به تو نشان نمی‌دادم او هم نام و هم کنیه پیامبر است که دنیا را پر از عدل و داد می‌کند اما غیبتی خواهد داشت که به جهت طولانی بودند بسیاری به شک خواهند افتاد به جز افرادی که در اعتقاد به خداوند راسخ هستند.