استمرار اجتماعات شبانه مردم؛ جلوه‌ای از قدرت اجتماعی
محمدجواد بيات، پژوهشگر علوم سیاسی در همدان در یادداشتی به بررسی ابعاد مختلف حضور ایرانیان در اجتماع شبانه پرداخت و حضور مستمر مردم در صحنه را جلوه‌ای از قدرت اجتماعی برشمرد.
به گزارش ایکنا، از همدان، اجتماعات شبانه مردم ایران اسلامی به بیش از دویست شب رسید. آغاز این اجتماعات به شروع جنگ تحمیلی سوم بر‌می‌گردد؛ زمانی که دشمن آمریکایی ـ صهیونی صبح روز شنبه، 9 اسفند 1404 در ابتدای جنگ، امام امت، حضرت آیت‌الله‌العظمی سیدعلی حسینی خامنه‌ای (قدس الله نفس الزکیه) را به شهادت رساند. در یادداشتی که محمدجواد بیات به این مناسبت در اختیار خبرگزاری ایکنا قرار داده است، به بیان ابعاد مختلف و به ویژه ره‌آوردهای سیاسی این اجتماعات پرداخته که مشروح آن را در زیر می‌خوانیم:
تنها در سختی‌ها و گرفتاری‌ها و حق‌گویی‌ها در مقابل قدرت‌های شیطانی است که مدعیان لاف‌زن از متعهدان بی‌سر و صدا و خالصان فداکار از مغشوشان ریاکار متمایز می‌شوند.
نگاه سیاسی و جامعه‌شناختی بنیان‌گذار نظام مقدس جمهوری اسلامی را مبنای نوشتار، در تجلیل و تحلیل از حق‌گویی‌های ملتی که از دل بحران قدرت ساخت و از متن تهدید همبستگی آفرید، قرار داده؛ ملتی که با گذشت دویست شب از جنگ تحمیلی سوم، آمریکایی ـ صهیونی نشان داد می‌توان شب‌های سخت را پشت سر گذاشت، بی‌آنکه چراغ اراده ملی خاموش شود.
در کف خیابان، میادین، معابر، گذرگاه‌ها و محلات، در شرایط سخت و گرفتاری‌های ناشی از جنگ نابرابر ایستاد تا به دنیا اعلام کند تا شرک و کفر هست، مبارزه هست و تا مبارزه هست، ما هستیم.
ملتی که مبارزات کشور را عقیدتی دانست و جهاد در راه عقیده را شکست‌ناپذیر. ملتی که مقتدرانه در منظر و مرآی جهانیان اثبات کرد قدرت نظامی و سلاح‌های مدرن هرگز نمی‌تواند با خشم انقلابی و مقدس ملت ایران، بلکه ملت‌ها در دنیای اسلام، مقابله کند؛ مردمانی که خواب راحت را از چشمان مستکبران ربودند، با بانگ تکبیر فریاد برآوردند: اگر جهان‌خواران بخواهند در مقابل دین ما بایستند، در مقابل تمام دنیای آنها خواهیم ایستاد.
تکلیف‌گرایانه در مقابل ظلم و دفاع از مملکت اسلامی، دفاع از نوامیس مسلمین، به واجب شرعیه و الهیه عمل کردند. با علم به اینکه حضور دویست‌شبه در صحنه کارزار با شیطان بزرگ و ولیده منحوسش، آغاز راهی است تا تحقق افول و دفن کامل بلوک غرب و تفکر لیبرال ـ سرمایه‌داری، مانند مارکسیسم در جماهیر سابق شوروی، در زباله‌دان تاریخ.
نفی کامل یک‌جانبه‌گرایی، زیاده‌خواهی و زیاده‌طلبی، هژمونی نخ‌نما و پوسیده آمریکا، تارنمای عدم قدرت فائقه و برتری در جهان، به واقع در مفهوم کامل تعریف سیاسی.
در تحلیل اجتماعات دویست‌شبه ایرانیان، بی‌شک شایسته تعبیر معرفتی «بعثت مردم» است که بر لسان امام شهید جاری شد. عاطفه سوگ ملی در یک حرکت معرفتی به اراده حضور تبدیل شد و سوگ جمعی به کنش تاریخی بدل گشت و مردم با حضور مستمر خود نشان دادند که نسبت آنان با امام، پیوندی پویا، مانا، زایا، پایا، زنده، اجتماعی، هویتی، تمدنی و تاریخی است که در لحظه بحران می‌تواند به نیرویی برای بازتولید انسجام ملی و عاملیت جمعی تبدیل شود.
از همین منظر، ناظران سیاسی معتقد هستند اجتماعات باشکوه و بی‌بدیل مردم را باید در امتداد بیعت با رهبر جدید انقلاب اسلامی نیز فهم کرد؛ بیعتی که در استمرار حضور، صیانت از مسیر امام شهید، پشتیبانی از جبهه دفاع و تأکید بر تداوم راه مقاومت، صورت عینی یافته است. این اجتماعات را می‌توان صورت انضمامی بیعتی قلبی و عملی دانست که در آن امت با حضور خود بر استمرار خط رهبری، صیانت از استقلال و تمامیت ایران و وفاداری به آرمان‌هایی که امام مجاهد شهید بر مدار آنها ایستاد، تأکید کرد.
از منظر جامعه‌شناسی سیاسی، اجتماعات دویست‌شبه را باید فراتر از تجمع مناسبتی و به‌مثابه فرا‌رویدادی با ابعاد فرهنگی، سیاسی و راهبردی مورد توجه قرار داد؛ پدیده‌ای که مهم‌ترین ویژگی آن، تبدیل این تجربه مشترک خیابانی به بخشی از حافظه جمعی بلندمدت جامعه است.
تحقیقات نشان می‌دهد: از برجسته‌ترین وجوه اجتماعات شبانه، بازگشت و عشق به ایران به متن حیات توده‌ای و همگانی است. همچنین از مهم‌ترین برکات اجتماعات دویست‌شبه، تبدیل بخشی از اضطراب ناشی از تهدید نظامی به اراده اجتماعی و تقویت تاب‌آوری درونی جامعه است؛ ظرفیتی که در شرایط دشوار، می‌تواند زمینه‌ساز حفظ آرامش، مسئولیت‌پذیری و استمرار حیات اجتماعی باشد.
اجتماعات شبانه برای بخشی از جامعه، فرصتی برای تجربه دوباره ایثار و با هم بودن را فراهم آورد؛ تجربه‌ای که در شرایط عادی و در میان شکاف‌های متعدد اجتماعی، سیاسی و گسل‌های بین‌نسلی، همواره به آسانی در دسترس نیست.
اجتماعات شبانه می‌توانند بخشی از حافظه تاریخی نسل جدید از این دوره پرمخاطره را به نسل‌های آینده انتقال دهند. از این رو، حضور خانواده‌ها و نسل‌های مختلف را باید یکی از جلوه‌های فرهنگی و هویتی این پدیده دانست؛ جلوه‌ای که می‌تواند پیوند میان خاطره تاریخی، تجربه امروز و مسئولیت نسل‌های آینده در قبال ایران را تقویت کند.
حضور مستمر دویست‌شبه، در کنار دیگر مؤلفه‌های دفاع‌شناختی و رسانه‌ای، می‌تواند ادراک عمومی از توان و ظرفیت جامعه را تقویت کند و در برابر روایت‌های ناامیدکننده و تصویرسازی‌های مغرضانه دشمن نقش‌آفرین باشد و از جلوه‌های مقاومت اجتماعی در برابر تلاش برای القای انفعال، گسست و بی‌ثباتی برشمرده شود.
استمرار اجتماعات مردمی را می‌توان یکی از جلوه‌های قدرت اجتماعی کشور دانست؛ قدرتی که در پیوند با توان دفاعی، انسجام سیاسی، کارآمدی حکمرانی و اعتماد عمومی، به تقویت امنیت ملی و پایداری کشور در برابر تهدیدها کمک می‌کند. البته سرمایه اجتماعی شکل‌گرفته در این اجتماعات، هنگامی می‌تواند به پشتوانه‌ای ماندگار برای ارتقای کارآمدی حکمرانی و افزایش امنیت ملی تبدیل شود که با تقویت اعتماد متقابل و رفع زمینه‌های احتمالی نارضایتی و شکاف اجتماعی همراه گردد.
مهم‌ترین دستاورد این پدیده صرفاً در تعداد اجتماعات، گستره جغرافیایی حضور یا حجم جمعیت نیست، بلکه باید آن را در ظرفیت جامعه، سرمایه اجتماعی و حفظ حیات عمومی اجتماعی در شرایط تهدید مشاهده کرد. این تجربه اگر به اعتماد عمومی، کاهش شکاف‌های اجتماعی، شنیدن مطالبات مردم، تقویت مشارکت و کارآمدی بیشتر حکمرانی متصل شود، می‌تواند از یک واکنش بحران‌محور به سرمایه‌ای پایدار برای آینده کشور و نظام تبدیل گردد.
سرمایه‌ای که در کنار امتداد دفاعی و ظرفیت‌های مادی ایران، توان عبور از بحران‌ها و صیانت از امنیت و استقلال کشور را تقویت می‌کند و در استمرار تجمعات، هر اجتماع شبانه می‌تواند بازخوانی دوباره میثاق دینی و عهد تاریخی با امام شهیدان، رهبر انقلاب و آرمان دفاع از ایران اسلامی باشد و از همین رهگذر، حافظه شهیدان به حافظه زنده جامعه و یاد آنان به یکی از منابع معنابخش پایداری اجتماعی تبدیل شود.
انتهای پیام
