غایت‌گرایی تاریخ در سراسر اندیشه اسلامی وجود دارد

به گزارش ایکنا، روح‌الامین سعیدی، عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع)، هشتم مهر در نشست علمی «الهیات جهاد در قرآن» به موضوع غایت‌گرایی تاریخی و منطق جنگ با استکبار در اندیشه قرآنی رهبر شهید پرداخت و گفت: سؤال مهم در عرصه علوم اجتماعی این است که مکاتب فکری آیا تاریخ بشر را مجموعه حوادث تصادفی و بدون ارتباط منطقی و قانونی بشری می‌دانند یا اینکه تاریخ در حال حرکت به سمت مسیر معقول و مشخصی است و اگر انسان هم دخیل در آن است، قطار تاریخ به ایستگاه پایانی خود خواهد رسید.

وی افزود: کسانی که رویکرد دوم را دارند، به آنان غایت‌گرا گویند که در اندیشه غرب هم مطرح است و صرفاً محدود به نگاه اسلامی نیست. توماس آکوئیناس معتقد است هستی خالق هوشمندی دارد که تاریخ را به صورت هدفمند مدیریت می‌کند؛ اسلام هم می‌گوید خدا از آفریدن عالم، هدفی داشته است و هدایت تشریعی و تکوینی برای انسان و جنیان قرار داده است چون عالم سرانجام معین و هدفمندی دارد.

وی افزود: علامه طباطبایی هم فیها خالدون در آیه: اللَّهُ وَلِيُّ الَّذِينَ آمَنُوا يُخْرِجُهُمْ مِنَ الظُّلُمَاتِ إِلَى النُّورِ وَالَّذِينَ كَفَرُوا أَوْلِيَاؤُهُمُ الطَّاغُوتُ يُخْرِجُونَهُمْ مِنَ النُّورِ إِلَى الظُّلُمَاتِ أُولَئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ را اولین قانون و تشریع برای بشر دانسته است و اینکه هر کسی هدایت خدا را پذیرفت، جزء اولیای الهی و کسانی که نپذیرند، اولیای آنان شیطان است. 

سعیدی بیان کرد: از لحظه هبوط ما شاهد پیدایش دو گروه اولیاءالله و اولیاء الطاغوت و یا حزب‌الله و حزب‌الشیطان هستیم، بنابراین دو قطبی اصیل تاریخی که رهبر شهید به آن باور داشتند، همین دوگانگی‌های حزب الله و حق و باطل و .. است که از لحظه هبوط تا قیامت وجود خواهد داشت. این درگیری اصیل تاریخی است؛ حضرت آقا با صراحت مفهوم استکبار را قرآنی دانستند و فرمودند اگر ما در برابر استکبار نایستیم، قرآنی زندگی نمی‌کنیم و آمریکا دشمن است چون مصداق اتم استکبار است. 

عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق(ع) گفت: تاریخ یکسری قوانین فرابشری است که در قرآن با تعبیر سنت از آن یاد شده است؛ فَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَبْدِيلًا ۖ وَلَنْ تَجِدَ لِسُنَّتِ اللَّهِ تَحْوِيلًا. اراده انسان هم در طول اراده الهی و به عنوان دایره کوچکی در دل دایره فراگیر الهی است، یعنی هرقدر هم انسان با اراده خود کنشگری دارد و می‌تواند سرنوشت خود را رقم بزند ولی فراتر از آن خدا، قوانین و اهدافی است که دارد و می‌خواهد از طریق تداول ایام و چرخش روزگار(تلک الایام نداولها) صف منافقان و کافران از مؤمنان مشخص شود.

وی تأکید کرد: هدف نهایی‌تر این است که اهل ایمان تمحیص و خالص‌سازی و پاکسازی شوند و کافرین محو و نابود شوند که این هم، فرایندی تدریجی است، هرچند تمتعات مادی و پیروزی داشته باشند. درست است که آمریکا و اسرائیل میزانی از بسط ید و توانمندی اقتصادی و مادی دارند ولی خدا در جای جای قرآن فرموده است که همه این‌ها تحت قدرت خدا هستند و وراثت ارض به عنوان سنت الهی رخ خواهد داد. صالحان وارث زمین خواهند بود و قطار تاریخ به صورت جبری به این سمت می‌رود.

استاد دانشگاه امام صادق(ع) بیان کرد: حضرت آقا آرامش مثال‌زدنی داشتند و آن را به مردم هم تزریق کردند و به پیروی از حضرت موسی(ع) فرمودند: إِنَّ مَعِيَ رَبِّي سَيَهْدِينِ. اگر ما براساس سنن الهی عمل کنیم، دشمنان نخواهند توانست به ما آسیب بزنند البته از آن طرف هم خدا به کسی چک سفیدامضا نداده است.

سعیدی تصریح کرد: اینکه فرمودند اتفاقات کنونی حوادث طبیعی رسیدن به قله است، خوش‌بینی مبتنی بر اتکال به قوانین و سنن الهی و ایده غایت‌گرایی تاریخی است. تاریخ یک غایتی دارد و ما باید وظیفه خود را در این مسیر انجام دهیم و اگر پیروز شدیم به اراده الهی کمک کرده‌ایم و اگر شهید شدیم، هم عامل رضایت خدا خواهد بود. بنابراین غایت‌گرایی تاریخ در سراسر اندیشه اسلامی وجود دارد. 

وی در خاتمه تأکید کرد: حضرت آقا 37 سال فرصت رهبری یافتند و رهبری ایشان همه مبتنی بر نگاه غایت‌گرایی تاریخی بود لذا برای پیروزی، به ما وعده صادق دادند و این وعده انشاءالله رخ خواهد داد.