شهید لاریجانی سرمایه‌ای ملی و نماد پختگی سیاسی بود
حسین سیمایی صراف، در آیین یادبود شهید علی لاریجانی، با اشاره به جایگاه عقلانیت در اندیشه اسلامی و نظام حکمرانی، از ویژگی‌های فکری، اخلاقی و عملکردی وی اشاره کرد و بر ضرورت تکیه بر عقل جمعی و نهادهای پژوهشی و اندیشکده‌های در اداره کشور تأکید کرد.
به گزارش ایکنا، حسین سیمایی صراف در ابتدای سخنان خود با اشاره به سابقه آشنایی کاری خود با رئیس پیشین مجلس شورای اسلامی گفت: در سال ۱۳۹۲ و در دوره‌ای که به‌عنوان معاون حقوقی و پارلمانی وزیر علوم فعالیت می‌کردم، از نزدیک کار و عملکرد شهید لاریجانی را در صحن مجلس مشاهده می‌کردم. در سال ۱۳۹۹ و پس از پایان دوره طولانی ریاست ایشان بر مجلس، یادداشتی نوشتم که امروز بازخوانی آن ادای دینی به این شخصیت است.
وی با قرائت بخش‌هایی از آن یادداشت افزود: شهید علی لاریجانی شخصیتی مؤدب، سلیم‌النفس، بافراست، دانشمند و دارای نگاه ملی یافتم. در طول سال‌های طولانی ریاست مجلس، ناملایمات و بداخلاقی‌های فراوانی نسبت به او روا داشته شد، اما هیچ‌کس از ایشان بداخلاقی ندید. نکته قابل توجه این بود که علی‌رغم تحصیل در رشته فلسفه، دارای فهم عمیق حقوقی نیز بود. او در زیست سیاسی خود مدام در مسیر رشد، پختگی و بهبود گام برداشت و به یک سرمایه ملی بدل شد؛ سرمایه‌ای که باید قدر آن را می‌دانستیم.
وزیر علوم با تسلیت این ضایعه دردناک به خانواده وی، به تبیین مفهوم حکمرانی مدرن پرداخت و گفت: افلاطون معتقد بود حاکم باید فیلسوف باشد تا جامعه به سعادت برسد؛ اما امروز مفهوم از حاکم به حکمرانی ارتقا یافته است. بانک جهانی و ادبیات توسعه امروز مؤلفه‌هایی چون حاکمیت قانون، مشارکت و شفافیت را ارکان حکمرانی خوب برمی‌شمارند که در حقیقت زیربنا و جوهره همه این مؤلفه‌ها، عقلانیت است؛ صفتی که به وضوح در منش و تصمیم‌گیری‌های شهید لاریجانی برجسته بود.
وی با اشاره به فرازونشیب‌های تاریخی مفهوم عقل در جهان اسلام اظهار داشت: تاریخ اندیشه اسلامی شاهد مواجهه مکاتب گوناگونی همچون خوارج، اشاعره، معتزله، عدلیه، اخباریان و اصولیان درباره جایگاه عقل بوده است. همان‌طور که استاد شهید مرتضی مطهری تعبیر ژرف و تکان‌دهنده‌ای دارند، حضرت علی بن ابی‌طالب (ع) شهید جدایی دین از عقل است؛ چرا که خوارج اهل جهاد بودند، اما از اجتهاد، عدل و تعقل بهره‌ای نداشتند.
وی افزود: ما گرچه در تئوری و ساحت کلامی، مکتبی عدلیه و در فقه، اصولی هستیم و جایگاه عقل را والا می‌دانیم، اما باید نقادانه از خود بپرسیم که در عمل، در فقه، در دین‌شناسی، معرفت‌شناسی و نظام اخلاقی‌مان چقدر با اخباری‌گری که عقل در آن جایگاهی نداشت فاصله گرفته‌ایم؟
سیمایی صراف در بخش پایانی سخنان خود در پاسخ به این شبهه که «چگونه می‌توان با وجود احتمال خطای عقل به آن تکیه کرد؟»، گفت: این ادعا پاسخی نقضی و پاسخی تحلیلی دارد؛ در مواجهه با نقل نیز فهم و استنباط ما مصون از خطا نیست. نصوص و گزاره‌های نقلی ظنی‌الصدور یا ظنی‌الدلاله نیز نیازمند اجتهاد و درک بشری هستند و در آنجا نیز احتمال خطا منتفی نیست.
وی تصریح کرد: از سوی دیگر، در دنیای امروز احتمال خطای عقلانیت به حداقل رسیده است؛ زیرا امروز با عقل فردی روبه‌رو نیستیم، بلکه تصمیم‌گیری‌ها به عقل جمعی، اندیشکده‌ها، آزمایشگاه‌های سیاست‌پژوهی و مراکز ارزیابی اثرات در علوم انسانی سپرده می‌شود. وقتی تصمیمات حاصل پژوهش، تحلیل علمی و خرد جمعی نخبگان باشد، ضریب اطمینان آن به‌مراتب بالاتر و خطای آن در اداره جامعه کمتر از هر رویکرد دیگری خواهد بود. هرچقدر میزان آرا و مشارکت عقلا و نخبگان در فرآیند تصمیم‌گیری بالاتر برود، احتمال خطا به‌طور طبیعی کاهش می‌یابد؛ بنابراین باید عقلانیت را بیش از پیش در حوزه سیاست وارد کرد و به آن اعتماد نمود.
سیمایی صراف با یادآوری خصایل و منش شهید لاریجانی گفت: او مظهر عقلانیت در میان بزرگان این مرز و بوم و یک سرمایه ملی بی‌بدیل بود. امروز شهادت او توسط رژیم صهیونیستی بر کسی هم پوشیده بود، بر همگان روشن شد که اسرائیل دقیقاً به دلیل ترس از تفکر، عقلانیت و تعاملات خردمندانه او را به شهادت رساند. خوشا به حال او که به دست أشقی‌الاشقیا به فیض شهادت نائل آمد. هیچ موجودی در روی کره زمین شقی‌تر و پلیدتر از اسرائیل وجود ندارد و شهادت به دست چنین رژیمی، ارزش و رفعت این مقام را دوچندان می‌کند.
انتهای پیام
