شباهت‌های پیامبر(ص) و امام مهدی(عج) در میراث روایی
حجت‌الاسلام والمسلمین اصغر قاضی‌خانی با اشاره به شباهت‌های پیامبر اکرم(ص) و امام مهدی(عج) در روایات، گفت: برخورداری از میراث نبوی، ساده‌زیستی، گسترش علم و معرفت، تعالی اخلاقی و برپایی عدالت جهانی از جمله وجوه اشتراک سیره این دو شخصیت بزرگ است.
به گزارش ایکنا از همدان، خداوند متعال وجود نازنین پیامبر اکرم(ص) را رحمتی برای عالمیان می‌داند: «وَ ما أَرْسَلْناکَ إِلاَّ رَحْمَةً لِلْعالَمینَ؛ و تو را جز رحمتی برای جهانیان نفرستادیم.» (انبیاء/آیه 107)، امام زمان(عج) نیز به این صفت زیبنده‌اند: «السَّلَامُ عَلَیْکَ أَیُّهَا الْعَلَمُ الْمَنْصُوبُ وَ الْعِلْمُ الْمَصْبُوبُ وَ الْغَوْثُ وَ الرَّحْمَةُ الْوَاسِعَة؛ سلام بر تو اى پرچم برافراشته و دانش سرريز و فريادرس و رحمت گسترده.» پیش از این شباهت‌های حضرت حجت(عج) با حضرت موسی(ع) بررسی شد، در این گفت‌وگو به منظور بررسی ابعاد مختلف شباهت‌های امام زمان(عج) با پیامبر عظیم‌الشأن اسلام حضرت محمد(ص)، خبرنگار ایکنا از همدان، با حجت‌الاسلام والمسلمین اصغر قاضی‌خانی، پژوهشگر حوزه مهدویت در همدان، گفت‌وگویی کرده است که مشروح آن را در زیر می‌خوانیم:
ایکنا ـ آیا در روایات به شباهت‌های حضرت پیامبر اکرم(ص) و حضرت حجت(عج) اشاره‌ای شده است؟
در موضوع شباهت‌های حضرت حجت(عج) با پیامبر اکرم(ص) به سه روایت اشاره شده است. در روایتی به نقل از ابوبصیر، از امام صادق(ع)، از پدرانش و ایشان از پیامبر خدا که فرمود: «مهدی، از فرزندان من است. نامش نام من و کنیه‌اش کنیه من است. شبیه‌ترین مردم از نظر خلقت و اخلاق به من است. خداوند مرا و آیین مرا به وسیله او حفظ می‌کند و او به سنت و روش من عمل می‌کند.»
بیشتر بخوانید:
در روایات فراوانی گفته شده برخی از میراث پیامبر اکرم(ص) و ائمه اطهار(ع) نزد حضرت مهدی(عج) است. از جمله آن‌ها پیراهن پیامبر(ص) است. یعقوب بن شعیب از امام صادق(ع) روایت کرده که آن حضرت فرمود: «آیا پیراهن قائم را که با بر تن داشتن آن قیام کند، نشانت ندهم؟» عرض کردم: چرا … پس آن حضرت جعبه‌ای را خواست و آن را گشود و از آن پیراهن کرباسی را بیرون آورد. آن را باز کرد یا روی زمین پهن کرد. ناگاه دیدم در آستین چپ آن، خون مشاهده می‌شود و خون‌آلود است.
سپس فرمود: «این پیراهن رسول خدا(ص) است؛ روزی که دندان‌های پیشین آن حضرت ضربه دید، آن را بر تن داشت و قائم در این پیراهن قیام خواهد کرد.» راوی گوید: من آن خون را بوسیدم و بر روی خویش نهادم و به صورت خود مالیدم. سپس امام صادق(ع) آن را در هم پیچید و برداشت. (الغیبة، ص ۲۴۳، ح ۴۲)
همچنین ابوبصیر از حضرت صادق(ع) چنین نقل کرده است: «… یَکُونُ عَلَیهِ قَمِیصُ رَسُولِ اللهِ صلی الله علیه و آله الَّذِی عَلَیْهِ یَومَ اُحُدٍ؛ پیراهن رسول خدا(ص) که در روز احد به تن داشت، بر تن او است.»
علاوه بر این، در روایات فراوانی ذکر شده که پرچم حضرت مهدی(عج) هنگام ظهور، همان پرچم پیامبر اکرم(ص) است. امام صادق(ع) فرمود: «مَعَهُ رَایَةُ رَسُول اللّه صلی الله علیه و آله.»
آنگاه حضرت در پاسخ شخصی که پرسید: آیا نزد او است یا اینکه برای او آورده می‌شود؟ فرمود: «بلکه جبرئیل آن را خواهد آورد.» بعد از آن ایشان فرمود: «با آن پرچم بر هیچ قوم ستمگری نمی‌گذرد، مگر آنکه خداوند آن‌ها را هلاک می‌سازد.» (الغیبة، ص ۳۰۹، ح ۴؛ و ر.ک: کمال‌الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۷۲، ح ۲۳) شبیه همین روایت از امام سجاد(ع) نیز نقل شده است. (ر.ک: بحارالانوار، ج ۵۱، ص ۱۳۵، ح ۳).
اهمیت این امر به قدری زیاد است که در غیبت نعمانی بابی تدوین شده با این عنوان که پرچم پیامبر بعد از جنگ جمل، باز نخواهد شد؛ مگر به دست قائم(عج) (الغیبة، ص ۳۰۷). امام صادق(ع) درباره آن پرچم به ابوبصیر فرمود: «یا اَبا محمد! ما هِیَ وَاللَّهِ قُطْنٌ وَ لا کَتانٌ وَ لا قَزٌّ وَ لا حَریرٌ. قُلْتُ:فَمِنْ اَیِّ شَیْ‌ءٍ هِیَ؟قالَ: مِن وَرَقِ الجَنّةِ نَشَرَها رَسُولُ اللّهِ صلی الله علیه و آله یَومَ بَدرٍ ثُمَّ لَفَّها وَ دَفَعَها اِلَی عَلیّ علیه السلام فَلَمْ تَزَلْ عِندَ عَلیٍّ حَتَّی اِذا کانَ یَوْمَ البَصْرَةِ نَشَرَها اَمیرُالمُؤمِنینَ فَفَتَحَ اللَّهُ عَلَیهِ ثُمَّ لَفَّها وَ هِیَ عِندَنا هُناکَ لا یَنْشُرُها اَحَدٌ حَتَّی یَقُومَ القائِمُ فَاِذا هُوَ قامَ نَشَرَها …» (همان، ح ۲) «ای ابا محمد! به خدا قسم آن پرچم نه از پنبه است و نه از کتان و نه از ابریشم و نه از حریر. عرض کردم: پس از چه چیزی است؟ فرمود: از ورق (برگ) بهشتی است. رسول خدا(ص) در روز بدر آن را برافراشت و بعد آن را در هم پیچید و به علی(ع) داد. پس همچنان نزد علی(ع) بود تا هنگامی که روز بصره فرا رسید، آن را برافراشت. پس خداوند پیروزی را نصیب او کرد. در روایتی دیگر آمده است که پیامبر اسلام(ص) فرمود: «مهدی ثروت را عادلانه میان مردم تقسیم می‌کند و خدای متعال قلب امت اسلام را از بی‌نیازی سرشار می‌کند و آنان را از عدالت خویش بهره‌مند می‌سازد.»
بدین ترتیب، رشد روحی و عقلی مردم در آن عصر، زمینه‌ساز عدالت جهانی می‌شود و قاطعیت در اجرای احکام و قوانین عدالت‌محور اسلام نیز چاشنی آن می‌گردد و دادگری به هر خانه‌ای پا می‌نهد. چنان‌که در روایتی از امام صادق(ع) آمده است: «مهدی عدالت را به هر خانه‌ای راه می‌نماید؛ همان‌سان که سرما و گرما به هر خانه‌ای راه می‌یابد و دادگری او همه جا را در بر می‌گیرد.»
و در روایتی از امام علی(ع) آمده است: «برده‌ای نمی‌ماند مگر مهدی او را می‌خرد و آزاد می‌کند و بدهکاری نمی‌ماند مگر بدهی‌اش را می‌پردازد و حقی بر گردن کسی نمی‌ماند مگر به صاحب حق باز می‌دهد و کسی کشته نمی‌شود مگر دیه او را می‌پردازد و کسی به کام مرگ نمی‌افتد مگر بدهی او را ادا می‌کند و ... زمین را از داد پُر می‌سازد پس از آنکه از بیداد پر می‌شود.»
سپس آن حضرت آن را در هم پیچید و آن اینجا نزد ما است. هیچ‌کس آن را نخواهد گشود تا آنگاه که قائم(عج) قیام کند و چون او قیام نمود، آن را برخواهد افراشت و از علی(ع) روایت شده، آنگاه که حضرت مهدی(ع) پرچم خویش را به اهتزاز درآورد، بین مشرق و مغرب برای او روشن خواهد شد: «اِذا هَزَّ رایَتَهُ اَضاءَ لَها ما بَیْنَ المَشْرِقِ وَ المَغْرِبِ». (کمال‌الدین و تمام النعمة، ج ۲، ص ۶۵۳، ح ۱۷)
ایکنا ـ پیامبر اکرم(ص) و حضرت حجت(عج) در چه زمینه‌هایی شبیه یکدیگر هستند؟
ابعاد مختلفی از شباهت‌های حضرت حجت با پیامبر اکرم(ص) وجود دارد که به نوعی الگوی عملی و رفتاری برای پیروان دین پیامبر و منتظران امام عصر(عج) است. اولین مورد در زمینه زندگی شخصی ایشان است.
زندگی شخصی امام، بسیار ساده و دور از تجمل و اشرافی‌گری است. زندگی آن حضرت از نظر مادی همانند زندگی پایین‌ترین طبقات جامعه است. روایات، امام زمان(ع) را در این عرصه به پیامبر اسلام(ص) و حضرت علی(ع) مانند دانسته‌اند. آن حضرت لباس کم‌بها می‌پوشد و همانند مستمندان غذا می‌خورد.
این شیوه همه رهبران و انسان‌های الهی است. آنان زندگی خویش را با نیازمندان و مستمندان همسان می‌کنند تا فقر و تنگ‌دستی بر آنان گران نیاید و محرومیت از مواهب مادی آنان را نیازارد. برقرار ساختن حکومت عدل جهانی بی‌گمان با رنج‌ها و سختی‌ها همراه است و از این رو، بنابر روایات، حتی اصحاب امام زمان(عج) نیز پیش از برپایی این حکومت الهی در دشواری و زحمت زندگی می‌کنند.
دومین شباهت ایشان در شیوه نشر علم و دانش است. نشر دانش و تربیت انسان از نظر روحی و اخلاقی از اهداف پیامبران آسمانی و اولیای الهی(ع) است. کمااینکه پیامبر اکرم تمام تلاش خود را به کار بستند و فرمودند: «انی بعثت لاتمم مکارم الاخلاق»؛ روزگار ظهور، عصر تحقق همه آرمان‌های آسمانی است. دانش و تکامل روحی و اخلاقی انسان به نهایت خویش می‌رسد. این موضوع از مهم‌ترین آرمان‌های مهدوی است که خود، زمینه‌ای است برای وجود یافتن دیگر آرمان‌ها.
از امام علی(ع) نقل است که فرمود: «نهمین فرزند از نسل حسین، قائم است. خدا به دست او زمین را از دانایی پُر می‌کند پس از آنکه از نادانی پر می‌شود.» همچنین از امام صادق(ع) نقل کرده‌اند: «دانش را ۲۷ جزء است. هر چه پیامبران تاکنون آورده‌اند، دو جزء است. چون قائم ما قیام کند، بیست و پنج جزء دیگر آشکار می‌گردد.» در روایتی از امام باقر(ع) آمده است: «چون قائم ما قیام کند، دست بر سر بندگان می‌گذارد و به برکت آن، عقل آنان به کمال می‌رسد.»
زنان نیز در آن دوران در دانش دینی به مرتبت والایی می‌رسند؛ چنان‌که امام باقر(ع) فرمود: «در زمان حکومت مهدی(عج) به همه مردم حکمت و علم بیاموزند تا آن‌جا که زنان در خانه‌ها با کتاب و سنت پیامبر قضاوت کنند.»
جامعه اسلامی به برکت رهبری امام زمان(عج) در عرصه اخلاق و رفتار می‌شکفد و در فضایل انسانی پیش می‌رود و بنابر روایات، کینه‌ها از دل‌ها برون می‌روند، بی‌نیازی و بزرگواری در جان‌ها می‌نشیند، خُلق و خوی مردم به کمال می‌رسد و یگانگی و برادری میانشان برقرار می‌گردد؛ چنان‌که اگر کسی نیازمند شود، از جیب برادر خویش برمی‌دارد و کسی او را بازنمی‌دارد.
گسترانیدن عدل و داد از آرمان‌های بنیادی امام زمان(ع) است؛ همان‌سان که پیامبران آسمانی، به‌ویژه پیامبر اسلام، در عصر ظلمانی جاهلیت نیز همواره در پی آن بوده‌اند.
احادیثی که از قیام امام زمان(عج) سخن می‌گویند، همان‌قدر بر عدالت پای می‌فشارند که بر توحید و مبارزه با شرک. دادگری، آشکارترین صفت نیک امام است و بدین روی در برخی ادعیه از آن حضرت با عنوان «عدل منتظَر» یاد شده است و در روایتی آمده است که «امام موعود، آغاز و انجام عدل است». بدین معنا که عدالت با آن حضرت به کمال و تمام می‌رسد.
کم‌تر حدیثی را درباره امام غایب(عج) می‌توان یافت که از یادکردن عدالت تهی باشد و اخبار در این‌باره به سر حد تواتر رسیده‌اند. در عصر ظهور، تربیت دینی و اخلاقی مردم، زمینه‌های برپایی عدالت را در همه ابعاد فردی و اجتماعی فراهم می‌سازد. در روایتی از امام رضا(ع) درباره برپایی عدالت به دست امام زمان(عج) آمده است: «خداوند زمین را به دست او از هر ستمی می‌پیراید و از هر گونه کژی می‌زداید و ... آنگاه که او خروج می‌کند، میزان عدل را میان مردم برمی‌نهد و بدین‌سان، کسی نتواند به دیگری ستم روا دارد.»
این بدان معنا است که در روزگار ظهور، میزان و معیار عدالت مشخص می‌شود و به دست مردم می‌افتد و زمامداران وظیفه خویش را می‌شناسند و مردم رفتار خود را به صلاح می‌آورند.
انتهای پیام
