پس از رحلت پیامبر اکرم(ص)، فصل دیگری از حوادث تلخ تاریخ اسلام با شهادت حضرت فاطمه زهرا(س) رقم خورد؛ بانویی که پیکر مطهرش بنا بر وصیت، شبانه و با حضور شمار اندکی از نزدیکان به خاک سپرده شد و محل دفن ایشان نیز برای همیشه مخفی باقی ماند. روایت تشییع هفتنفره حضرت زهرا(س)، از جمله فرازهای تأملبرانگیز تاریخ صدر اسلام است که ابعاد تازهای از غربت و مظلومیت خاندان پیامبر(ص) را به تصویر میکشد.
سرویس اندیشه و معارف ایکنا برای درک هرچه عمیقتر معرفت دینی در ایام فاطمیه، برآن است تا در چند شماره با عنوان «سوگ آگاه» فقرات و بخشهای برگزیدهای از جلسات معنوی در کتاب «حلقه وصل رسالت و امامت» آیت الله وحید خراسانی آمده را با مخاطبان خود در میان بگذارد؛ اکنون شماره پنجم این مجموعه که به صفحات 168 تا172 اشاره دارد را میخوانیم.
در مراسم تشییع پیکر مطهر حضرت زهرا(س)، تنها هفت نفر حضور داشتند؛ اما چه هفت نفری! در روایتی آمده است: «خُلِقَتِ الْأَرْضُ لِسَبْعَةٍ، بِهِمْ يُرْزَقُونَ وَبِهِمْ يُمْطَرُونَ»؛ یعنی زمین برای هفت نفر آفریده شده است؛ کسانی که به برکت وجود آنان، روزی بندگان نازل میشود و باران رحمت و برکت الهی بر زمین میبارد.
سپس نام این هفت نفر بیان شده است: ابوذر، سلمان، مقداد، عمار، حذیفه، عبدالله بن مسعود و در نهایت، خود امیرالمؤمنین(ع). همین هفت نفر بودند که پیکر مطهر حضرت زهرا(س) را تشییع کردند و به خاک سپردند. اما نکته مهمتر این است که این پیکر مطهر کجا و چگونه به خاک سپرده شد؟
آنچه در روایات آمده، این است که امیرالمؤمنین(ع) پس از اقامه نماز میت، عرضه داشت: «اللّهُمَّ إِنَّ هذِهِ فاطِمَةُ، أَخْرَجْتَها مِنَ الظُّلُماتِ إِلَى النُّورِ.» خدایا! این فاطمه است؛ همان کسی که او را از ظلمتها به سوی نور خارج کردی. هنگامی که این جمله را بر زبان آورد، نوری تابید و فضا روشن شد. سپس پیکر مطهر را به خاک سپرد و خطاب به رسول خدا(ص) عرض کرد: «وَأَخَذَتْ رَهِينَتُكَ، أَمّا حُزْنِي فَسَرْمَدٌ، وَأَمّا لَيْلِي فَمُسَهَّدٌ.» ای رسول خدا! امانتی که نزد من داشتی، از من گرفته شد. اندوه من پایانی ندارد و شبهای من با بیداری و بیقراری سپری خواهد شد.
اکنون خودتان بیندیشید که بر امیرالمؤمنین(ع) چه گذشت! آن مصیبت چنان سنگین بود که آنچه را بر وجود مبارکش گذشت، نمیتوان بهسادگی بیان کرد. بسیاری از آنچه اتفاق افتاد، در کلمات و عبارات نمیگنجد.
اهمیت این مسئله تا آنجاست که عباس بن عبدالمطلب، عموی پیامبر اکرم(ص)، شخصی را نزد امیرالمؤمنین(ع) فرستاد و پیامی داد. خلاصه درخواست او این بود: ای علی! مردم از حضور در تشییع پیکر مطهر رسول خدا(ص) محروم ماندند؛ چراکه آن حضرت در همان بیت به خاک سپرده شد. اکنون از شما تقاضا دارم اجازه دهید مهاجران و انصار را خبر کنیم تا حضور یابند و این پیکر مطهر با آن عظمت، با شکوه و جلال بیشتری تشییع شود. از نحوه نقل این درخواست چنین استفاده میشود که عباس خود مستقیماً نزد امیرالمؤمنین(ع) نرفت، بلکه شخصی را برای رساندن پیام فرستاد.
امیرالمؤمنین(ع) در بخشی از این پاسخ، به عموی خود فرمودند که فاطمه زهرا(س) چنان مورد ظلم و ستم قرار گرفته است که بیان آن ممکن نیست. سپس به وصیت حضرت زهرا(س) اشاره کردند و فرمودند که ایشان به من وصیت کردهاند امر تشییع و تدفینشان پنهانی باشد و این موضوع از دیگران پوشیده بماند؛ تا آنجا که تأکید کردهاند به هیچکس خبر ندهم.
این چه مصیبتی است؟ شخصیتی با چنین عظمت و جایگاهی، کسی که مقام و منزلتش در روز قیامت آشکار خواهد شد، باید اینگونه غریبانه و در دل شب به خاک سپرده شود! درباره محل قبر مطهر حضرت زهرا(س) نیز در روایات آمده است که قبر ایشان تا قیامت مخفی خواهد ماند.
بنابراین، وظیفه همه ما در برابر این حقیقت، بسیار سنگین است. احیای ایام فاطمیه باید متناسب با عظمت صدیقه کبری(س) باشد. از یک سو، عظمت و مقام والای آن حضرت اقتضا میکند که این ایام با شکوه و اهتمام ویژهای برگزار شود و از سوی دیگر، عظمت این مصیبت جانسوز نیز احیای شایسته آن را ضروری میسازد.
هرکس باید به اندازه توان و ظرفیت خود، در زنده نگهداشتن این ایام و برپایی مجالس عزاداری تلاش کند. هر یا زهرایی که از سر اخلاص گفته میشود، در دفتر اعمال انسان ثبت خواهد شد. مراقب باشید این فرصت ارزشمند از دست نرود.
بدانید که در روز قیامت نیز سر و کار همه ما با صدیقه کبری(س) است. آن روز حضرت همچون مرغی که دانه برمیچیند، شیعیان خود را یکییکی از میان گرفتاریها و سختیها نجات میدهد. پس کاری کنید که در آن روز، آبرویی برای خود اندوخته باشید؛ کاری کنید که نامتان در دفتر ارادتمندان و عزاداران حضرت زهرا(س) ثبت شده باشد.
این فرصت را قدر بدانید؛ چراکه هر قدمی که در راه احیای نام و یاد فاطمه زهرا(س) برداشته شود، سرمایهای ارزشمند برای روزی است که همه ما به شفاعت و عنایت آن بانوی بزرگوار نیازمندیم.
