İslam Peyğəmbərinin (s) həyat tərzi elə ilk günlərdən bəri sadəcə tarixi hekayə mövzusu olmayıb. Əsrlərdir ki, müsəlmanlar öz imanlarını və əxlaqlarını dərk etmək üçün ondan bəhrələnirlər. Digər tərəfdən, qeyri-müsəlman tədqiqatçılar və dinşünaslar da onun şəxsiyyətini və irsini müxtəlif tarixi, ilahiyyat, sosial və sivilizasiya baxış bucaqlarından araşdırmağa çalışıblar. Buna baxmayaraq, İslam Peyğəmbərinin Qərb dünyasındakı təsviri heç vaxt eyni olmayıb.
Bu mənada, Karen Armstronqun yazdığı "Məhəmməd (s); zəmanəmiz üçün bir peyğəmbər" kitabı diqqətəlayiq bir mövqeyə malikdir. Bu, İslam Peyğəmbərinin həyatını Qərbin stereotip və qərəzli təsvirləri çərçivəsində deyil, Ərəbistan yarımadasının tarixi, sosial və dini mühiti ilə əlaqəli şəkildə nəql etməyə çalışan qərbli bir müəllif və dinşünasın əsəridir. Bu kitabın əhəmiyyəti təkcə onun qərbli bir müəllif tərəfindən yazılmasında deyil; daha vacib məsələ Armstronqun Qərbin İslam haqqındakı bəzi tarixi təxminlərini aşmaq və Məhəmmədin (s) şəxsiyyətini onun dəvətinin həqiqi mətnində yenidən oxumaq üçün göstərdiyi səydir. Bu səy, əlbəttə ki, hər hansı digər tarixi və dini əsər kimi, tənqidi oxunuş, mənbələrin qiymətləndirilməsi və tarixi rəvayətlə dini inanc arasındakı fərqlərə diqqət yetirilməsini tələb edir.
Karen Armstronq öz rəvayətində Həzrət Məhəmmədi (s) öz dövrünün insanları arasında yerləşdirir ki, onun dəvətinin cahiliyyə münasibətlərinə qarşı necə dayandığını və dini təcrübənin necə sosial və sivilizasiya hərəkatına çevrildiyini göstərsin. Məkkədən və vəhy ilə ilk qarşılaşmadan tutmuş hicrətə, Mədinə cəmiyyətinin formalaşmasına, müharibələrə, müqavilələrə və nəhayət, Peyğəmbərin vəfatına qədər kitab, missiyası təkallahlılığa dəvətlə başlayıb iman və əxlaqi məsuliyyət əsasında yeni bir cəmiyyət qurmaqla nəticələnən bir peyğəmbərin həyatının əsas xətlərini çəkməyə çalışır.
"Rəbiül-əvvəl" ayının ilk günlərinə daxil olmaq, "mərhəmət"i abstrakt bir anlayış kimi deyil, öz sosial və insani həyatının mətnində nümayiş etdirən, Qurani-Kərimin "aləmlərə rəhmət" (Rəhmətən lil-aləmin) kimi xatırlatdığı Peyğəmbərin sirətinə qayıtmaq üçün bir fürsətdir.
Armstronq öz kitabını bu fundamental fərziyyə ilə irəli aparır ki, İslamı onun adından zorakılıq edən qrupların davranışları ilə tanımaq olmaz və İslam Peyğəmbərinin (s) şəxsiyyətini əsrlər boyu İslam əleyhinə olan düşmən ədəbiyyatında formalaşmış təsvirlər vasitəsilə dərk etmək mümkün deyil. Onun baxış bucağına görə, Həzrət Məhəmmədi (s) İslamın ilk dövrünün (miladi yeddinci əsr) tarixi, sosial və dini kontekstində görmək və onun təlimləri ilə yeni dövrün zorakılıqları arasındakı nisbəti daha böyük dəqiqliklə ölçmək lazımdır.
Dini təcrübə və müqayisəli araşdırmalar sərhədində bir müəllif
Dini əsaslar sahəsində britaniyalı yazıçı və tədqiqatçı Karen Armstronq, akademik mənada İslam tarixi üzrə mütəxəssis olmaqdan daha çox, müqayisəli dinlər sahəsində tanınmış bir simadır.
O, xristian keçmişinə malik olan və İslamı müqayisəli dinşünaslıq metodu ilə araşdıran qərbli bir yazıçıdır. Karen Armstronqun "Məhəmməd (s); zəmanəmiz üçün bir peyğəmbər" kitabını oxuyarkən məhz bu məqam daim diqqətdə saxlanılmalıdır; çünki onun bir çox tədqiqat rəvayətləri İslam ilahiyyatının daxilindən deyil, dinlər tarixi və dini ənənələr arasında dialoq baxış bucağından formalaşmışdır.
4370152
