لزوم ترویج جلسات خانگی قرآن/ شیوههای آموزش قرآن نیازمند بازبینی است
مدرس معارف اسلامی دانشگاه بوعلی همدان گفت جلسات خانگی قرآن سنت حسنهای از بدو اسلام بوده است و نیازمند ترویج مجدد آن در جامعه هستیم.
گروه فعاليتهای قرآنی: مدرس معارف اسلامی دانشگاه بوعلی همدان گفت: جلسات خانگی قرآن سنت حسنهای از بدو اسلام بوده است و نیازمند ترویج مجدد آن در جامعه هستیم.
حسن سجادیپور، مدرس معارف اسلامی دانشگاه بوعلی همدان در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) شعبه قم، ضمن تبیین نظام آموزش خانگی قرآن در سيره نبوی گفت:
جلسات خانگی قرآن كريم كه به عنوان سنت حسنه اسلامی از گذشته در ميان مردم مسلمان به خصوص در ايران و در سدههای گذشته روال داشته اما هماکنون اين برنامه كمرنگ شده است و بايد علت اين امر بررسی شود.
وی با بيان اينكه ضررورت دارد به مبانی روايی و سيره اين جلسات آموزش خانگی قرآن بپردازيم بيان كرد: بايد مبانی نقلی، سيرهای و روايی جلسات قرآن مورد بررسی قرار گيرد تا گامی در جهت تحكيم و استمرار بيشتر جلسات خانگی برداشته باشيم و این در حالی است که نظام آموزش خانگی قرآن جزئی از راهبرد تعليم و تعلم قرآن و يكی از اجزای راهبردی تعلیم و تعلم قرآن در سيره رسول الله(ص) بوده است.
اقرا؛ شیوه رایج آموزش قرآن در اسلام
وی ابراز کرد: مسئله آموزش قرآن از ابتدای نزول تا رحلت پیامبر(ص) در شیوه، تغيير چندانی نكرده است و این شیوه نظامی شفاهی مبتنی بر اقراء و استقراء بوده است اما از نظر مكانی و محيط آموزش، تفاوتهايی داشته است.
دانشجوی دكتری تفسير تطبيقی دانشگاه قم افزود: در مكه مكان آموزش قرآن، منزل پيامبر(ص) يا برخی تازه مسلمانان بود و آغاز تعليم قرآن نیز توسط نبی مكرم اسلام از نشستهای خانگی شروع شده و يكی از پايگاههای عمومی تبليغ آيات قرآن، خانه ارقم بوده است كه از اولين انجمنهای خانگی قرآن در مكه پس از منزل خود پيامبر(ص) به شمار میرفته است.
وی بیان کرد: اگر رسالتهای حضرت در قبال قرآن را بررسی كنيم ايشان چهار رسالت عمده در قبال قرآن داشتند که اگر آنها را فهرست كنيم دقيقا هر كدام از اين رسالتها میتواند در راستای آموزش و تعليم و تعلم قرآن در حيطه خانواده باشد. یکی از این رسالتها در مورد فراگيری قرآن است كه دامنه آن تا منازل پيش میرود؛ دومين رسالت ايشان آموزش عمومی قرآن است تا همه اقشار جامعه اعم از پير و جوان و زن و مرد خردسال و ميانسال آموزش بگيرند و در این راستا اكثر بانوان در منازل نقش مهمی در راستای رسالت پيامبر(ص) در آموزش عمومی قرآن به فرزندان دارند.
وی اظهار کرد: در ايجاد انس مستمر با قرآن و صيانت و حفظ آن نقش خانه و خانواده بيشتر میشود و از زمان بعثت هر فرد، قرآنی در منزل داشته که این امر باعث شده تا قرآن از تحريف حفظ شود.
مدرس دانشگاه بوعلی همدان افزود: در سنت پيامبر(ص) يكی از مواردی كه حضرت سعی كردند فرهنگ خانگی قرآن را نهادينه كنند تشويق به نگهداری مصحف در منزل بوده است، روايات فراوانی داريم كه در منزلها بايد قرآن باشد كه مقدمه خواندن، آموزش و انس گرفتن خانواده با قرآن است و فرمودند هر آيه از قرآن، چراغی در خانه شما و درجهای برای بهشت است يا فرمودند خالیترين خانهها خانهاي است كه از كتاب خدا تهی باشد و همچنين فرمودند اگر قرآن در خانهای باشد شيطان را دور میكند.
وی با بیان اینکه حضرت در منزل خود مصحف داشتند ادامه داد: در همان اوايل كه ادوات كتابت كم بوده در تاريخ نقل است كه 50 نفر از صحابه در مدينه در منازل خود مصحف داشته يا مینوشتند و اگر برخی ديگر همه آيات را نمینگاشتند سورههايی از قرآن را در نزد خود نگاه میداشتند.
خانواده؛ رکن آموزش قرآن
سجادیپور اظهار کرد: امر تعليم قرآن به خانواده نیز بسيار مهم است؛ آمده است برخی اصحاب در محضر پيامبر آمدند و سخن از اين بود كه در آينده ممكن است آموزش قرآن سست شود؟ حضرت جواب میدادند كه به فرزندان خود آموزش میدهيم و فرزندان ما هم به فرزندان خود آموزش داده و نمیگذراند آموزش قرآن سست شود لذا اصحاب در منازل خود به فرزندانشان قرآن آموزش میدادند.
وی ادامه داد: قرائت قرآن همچنين آموزش قرآن به همسر مورد تأكيد پیامبر(ص) قرار گرفته است؛ در ابتدای اسلام وقتی مردی میخواست همسری را به عقد خود درآورد آموزش قرآن به وی را به عنوان مهریه قرار میداد.
سجادیپور افزود: اگر شرايط فرهنگی صدر اسلام و سيره رسول مكرم اسلام (ص) را مورد بررسی قرار دهیم اساسا دو مكان مشخص برای آموزش قرآن وجود دارد كه شامل خانه و مسجد میشود و هر كدام از اين دو مكان كاركردهای ويژهای دارند، اما خانه به لحاظ دارا بودن نقش بنیادین در آموزش و تربيت كودك و ديگر اعضای خانواده از اهميت راهبردی بيشتری از لحاظ اقامه امر قرآن در جامعه برخوردار است و نقش خانه نقش بی بديلی بوده و هسته اوليه جامعه است و اقامه امر قرآن كريم كه با آموزش و انس گرفتن با آن است در مرحله اول در خانه امكانپذير است.
