اخلاص سرچشمه نشاط پایدار در زندگی انسان است

گروه انديشه: اجر و پاداش در مقابل محبت به ديگران، تنها بايد از ذات مقدس الهی طلب شود و به اين بی‌توقعی عاقلانه و مؤمنانه در اصطلاح، اخلاص نام نهاده می‌شود كه بالاترين نشاط پایدار را در انسان پديد می‌آورد.

غفرانی، پژوهشگر علوم قرآنی

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) شعبه زنجان، محمد‌جعفر غفرانی، پژوهشگر علوم قرآنی‌ عصر روز گذشته، دهم تيرماه در ويژه‌برنامه ضيافت انديشه دانشجويان دانشگاه زنجان با عنوان «با اجازه قرآن، بله»، با تأكيد بر اين‌كه تمامی ارتباط‌ها و ابراز نياز‌ها در جهان فرآيندی يك‌طرفه هستند، گفت: انتظار ظهور، عشق، احسان، ظهور و فياضيت در علم، معرفت و حكمت، نمونه‌هايی از فرآيندها و ارتباطات يك‌طرفه اين جهان هستند.

وی افزود: شرط اصلی نشاط پايدار در زندگی اين است كه باور كنيم كه هر جريانی در آفرينش به‌صورت يك‌طرفه ابراز می‌شود و همان ‌گونه كه در علم فيزيك، در زمان برخورد دو نيروی مخالف به يكديگر، برآيند آنها محاسبه می‌شود، افعال و جريان‌های عالم هستی نيز برآيند جريان‌ها و به‌صورت يك‌طرفه است.

اين پژوهشگر علوم قرآنی، ‌محبت‌ را سرچشمه افعال عالم دانست و اظهار كرد: خداوند متعال عالم هستی را بر اساس محبت آفريده و بهترين نماد محبت در اين دنيا نيز وجود مقدس مادر است و هر انسانی در بازگشت به بهشت بايد سرشار از محبت شود.

غفرانی تصريح كرد: جسارت و بی‌احترامی در مقابل محبت افراد، از ارزش و اندازه محبت آنها نمی‌كاهد؛ بلكه همچون زمان انبيا‌ و ائمه اطهار(ع) كه كفار و منافقان به ايشان بی‌احترامی می‌كردند، از ميزان محبت و مهر آنها كاسته نمی‌شد.

وی با اشاره به آيه 60 سوره الرحمن «هَلْ جَزَاء الْإِحْسَانِ إِلَّا الْإِحْسَانُ»، ابراز كرد: خداوند متعال در اين آيه، نه تنها بر دو طرفه بودن احسان تأكيد ندارد، بلكه از احسان دو طرفه به‌عنوان يك «انتظار عقلايی» ياد می‌كند و همان‌گونه كه در آيه هفتم سوره اسراء می‌فرمايد: «إِنْ أَحْسَنتُمْ أَحْسَنتُمْ لِأَنفُسِكُمْ»، تأكيد می‌كند كه هر كس نيكی كند، به خود نيكی كرده است.

اين مدرس دانشگاه‌های تهران با تأكيد بر اين‌كه تشكر از لطف و كمك افراد بد‌خلق بر لياقت خود انسان می‌افزايد، خاطرنشان كرد: خداوند متعال در آيه هفتم سوره مباركه ابراهيم می‌فرمايد: «رَبُّكُمْ لَئِن شَكَرْتُمْ لأَزِيدَنَّكُمْ وَلَئِن كَفَرْتُمْ إِنَّ عَذَابِي لَشَدِيدٌ» و از اين آيه بر‌می‌آيد كه شكر نعمت، ظرفيت و لياقت خود فرد را افزايش داده و ناسپاسی نيز خود انسان را عذاب می‌دهد.

اين پژوهشگر علوم قرآنی تأكيد كرد: تنها وظيفه هر زن و مردی، ابراز يك طرفه فهم، شعور و محبت در زندگی است؛ همان‌گونه كه خداوند سبحان، انبيا‌ و ملائكه اين روش را در پيش گرفته‌اند.

غفرانی با اشاره به آيه پايانی سوره مباركه انعام، اظهار كرد: در اين آيه از قرآن كريم، خداوند متعال دنيا را مكان آزمايش افراد دانسته و ابراز توانايی‌هايی كه به او عنايت كرده است را به هر بهانه‌ای، زمينه آزمون الهی معرفی می‌كند.

وی ادامه داد: آيه 37 سوره نساء، سرانجام كسانی كه در ابراز توانايی‌های خود بخل ورزيده‌اند را بيان كرده و كتمان كردن آن‌ها را هر چند كه انسان كافر نباشد، مصداق كفر معرفی می‌كند و می‌فرمايد: «الَّذِينَ يَبْخَلُونَ وَيَأْمُرُونَ النَّاسَ بِالْبُخْلِ وَيَكْتُمُونَ مَا آتَاهُمُ اللّهُ مِن فَضْلِهِ وَأَعْتَدْنَا لِلْكَافِرِينَ عَذَابًا مُّهِينًا» و در مقابل آن نيز، ابراز توانايی‌هايی همچون محبت را نماد جود و سخاوت به‌عنوان صفتی حسنه می‌داند.

اين مدرس دانشگاه‌های تهران با تأكيد بر اين‌كه هرچه ابراز توانايی‌های خدادادی در انسان بيشتر صورت گيرد، نشاط عقلانی او بيشتر و پايدارتر است، تصريح كرد: طبق آيه 51 سوره مباركه هود، اجر و پاداش در مقابل محبت به ديگران، تنها بايد از ذات مقدس الهی طلب شود و به اين بی‌توقعی عاقلانه و مؤمنانه در اصطلاح، اخلاص نام نهاده می‌شود كه بالاترين نشاط را در انسان پديد می‌آورد.

اين پژوهشگر علوم قرآنی عنوان كرد: خداوند متعال در آيات مختلف قرآن كريم، سلام، كرامت و صبر را در مقابل رفتار ناپسند مردم به مؤمنان توصيه می‌كند و بيان می‌دارد كه «عبادالرحمان» كسانی هستند كه در تقوا پيشتاز هستند.

غفرانی يادآور شد: منت گذاشتن، رياكاری و تبرج، از جمله آفات اخلاص در انسان بوده و انسان مؤمن در صورت دارا بودن اخلاص، نيازی به جلب توجه مخلوق ندارد، چراكه اخلاص او در راستای تقرب به خداوند سبحان بوده و رفتار ديگران، فرصتی است برای رشد و شكوفايی توانايی‌های او.

وی در پايان، در‌خصوص جايگاه امر به معروف در زندگی انسان مؤمن، بيان كرد: امر به معروف بايد جدای از تحكم صورت گرفته و فعل معروف را به‌گونه‌ای شيرين و جذاب معرفی كند كه مخاطب جذب آن شود.