توفيق «مادرانه» در جذب مخاطب و «خروس»ی كه خوب نمیخواند
حجتالاسلام والمسلمين احمد پهلوانيان در بيان ارزيابی خود از سريالهای ماه مبارك رمضان، ضمن تأكيد بر اينكه هنوز نمیتوان ارزيابی دقيقی داشت، گفت با اين وجود به نظر میرسد سريال «مادرانه» تا اينجا نسبت به دو كار ديگر توفيق بيشتری داشته است.
گروه هنر: حجتالاسلام والمسلمين احمد پهلوانيان در بيان ارزيابی خود از سريالهای ماه مبارك رمضان، ضمن تأكيد بر اينكه هنوز نمیتوان ارزيابی دقيقی داشت، گفت: با اين وجود به نظر میرسد سريال «مادرانه» تا اينجا نسبت به دو كار ديگر توفيق بيشتری داشته است.
حجتالاسلام والمسلمين احمد پهلوانيان، قائم مقام مركز پژوهشهای اسلامی صدا و سيما، در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) با بيان اين مطلب كه «مادرانه» در بين سريالهای ماه رمضان كاری پرمخاطب است، اظهار كرد: درباره سريالهای ماه رمضان هنوز كمی زود است بخواهيم تجزيه و تحليلی دقيقی داشته باشيم، اما نسبت به آنچه تا به امروز پخش شده، بايد گفت كه سريال «مادرانه» توانسته در جذب تماشاگر موفقتر از دو كار ديگر باشد، البته جدا از بحث كيفيت كه بايد روی آن بحث كرد، زمان پخش بسيار خوب اين سريال كمك بالايی در بالا رفتن ميزان مخاطبان اين سريال كرده است.
وی افزود: «مادرانه» كاری ملودرام است كه داستانی پركشش دارد. اين دسته توليدات برای تماشاگر ايرانی كه به دنبال ملودرامهای خانوداگی هستند جذاب و گيراست. جدا از اين ويژگی، كارهايی نظير ساخته اخير جواد افشار(كارگردان سريال) به دليل مناسبتی بودن انتظار میرود از مضامين دينی نيز بهره كافی را برده باشد تا بتواند تناسب لازم را با ماه مبارك رمضان برقرار كند.
اين كارشناس حوزه رسانه تاكيد كرد: بايد اذعان كرد اين سريال تا به اينجای كار كه بحث تعليق و جذب مخاطب مطرح است، توانسته موفقيتهای لازم را به دست آورد، اما همانگونه كه در توضيح فوق، ذكر شد به لحاظ تم و محتوا هنوز زود است كه از كار قضاوت صحيحی داشته باشيم.
وی اضافه كرد: برای موفقيت اين كار چند دليل ديگر هم میتوان متصور شد كه يكی از آنها نوع كارگردانی «مادرانه» است كه به عقيده من بهترين كار جواد افشار تا به امروز بوده است. درضمن جنس و شكل داستان هم دليلی ديگر برای موفقيت اين كار است، چون بحث عشق و علاقهی مادری كه در برخی مواقع ممكن است ناديده گرفته شود عاملی برای پر مخاطب شدن اين كار بوده است. مطلب ديگر به عقيده من شخصيتپردازی خوب اين كار است به ويژه شكل و قالب خاكستری كار كه به گيرا شدن سريال كمك شايان توجهی كرده است.
توبه، پیام سریال «مادرانه»
پهلوانيان در پاسخ به اين سؤال كه اين سريال تا چه حد در بطن داستان از مفاهيم دينی استفاده كرده؟ گفت: همانگونه كه ابتدای سخنانم گفتم هنوز درباره بحث مفهومی نمیشود نظرات دقيقی داد، اما آنگونه كه از نشانههای اين كار مشخص است اين اثر در پی بيان مضمونی چون «توبه» است. حال اگر به واقع اين مفهوم مورد توجه قرار گرفته باشد به يكی از اصيلترين موضوعاتی دينی كه همان بازگشت به سوی خداوند است پرداخته میشود.
اين كارشناس حوزه رسانه درباره سريال «دودكش» هم چنين گفت: كارهای محمدحسين لطيفی (كارگردان دودكش) عمدتا آثاری پر كششند كه در جذب تماشاگر هم موفق هستند. دليل اين امر نيز اين است كه فيلمساز از طبقات متوسط، ضعيف و غنی شناخت خوبی دارد. برای همين، رفتارها و روابط خانوادگی اين طبقات، همچنين مناسبتهای كه بين آنها وجود دارد را به خوبی در كارهايش تصوير میكند. اين مسئله را كارگردان در مونولوگی در ابتدای سريال بيان میكند به خوبی مشخص است.
وی در پاسخ به سؤالی ديگر مبنی بر اينكه كارگردان با چه هدفی در اين سريال به طبقات كم درآمد جامعه توجه كرده؟ گفت: اين سريال تا به آنجا كه من دريافتم در پی يادآوری اين نكته است كه بگويد، زندگی راحت نبايد ما را از همنوعان كم درآمدمان غافل كند. در اين ميان ضعف روشنی كه اين كار در رسيدن به خواستهاش دارد اين است كه فضای كار تا حدودی غير واقعی است بدين معنا كه مشكلات پيش رو بيش از حد بزرگ شدهاند.
«خروس» کاری ناموفق در جذب تماشاگر
پهلوانيان درباره سريال «خروس» هم كه در جذب و مقبوليت نسبت به دو كار قبل از موفقيت كمتری بهره برده است، چنين توضيح داد: اين سريال با توجه به پتانسيلی كه در بازيگرانش دارد، نتوانسته آنگونه كه بايد به موفقيت لازم در جذب تماشاگر دست پيدا كند. منظورم اين است كه كاركترهای سريال قادر نبودند آنگونه كه بايد در سريال به بار نشيند. برای مثال جواد رضويان در «خروس» نتوانسته اهرمی باشد برای جذب مخاطب، چون نقشش جا نيفتاده است.
اين مدرس دانشگاه به مطلب فوق اضافه كرد: طنز اين كار، ساختاری ملايم دارد كه نشان میدهد سازنده در پی اين است كه اثرش به عنوان يك كار صرفا طنز شناخته نشود، بلكه آنگونه كه از شواهد پيداست اين كار به دنبال يك طنز ملايم اجتماعی است كه در آن دغدغهها و معضلات اجتماعی به تصوير كشيده میشود، البته تجربه نشان داده كه اين دست توليدات در جذب تماشاگر تلويزيون توانستهاند به موفقيت لازم دست پيدا كنند، ولی اينكه چرا اين كار قادر به انجام اين كار نبوده بايد دليلش كارشناسی شود. در اين ميان قادريم برای مثال از كاری چون «پايتخت» را به عنوان اثری نام بريم كه هم زبانی طنز دارد هم اينكه درصدد پرداختن به مشكلات است.
وی در پاسخ به سؤالی ديگر مبنی بر اينكه سريالهای ماه رمضان تا چه حد با زبان طنز قادر به بيان مضامين دينی يا اخلاقی هستند؟ گفت: ما زمانی كه ادبيان كلاسيك خود را بررسی میكنيم بخشی از آن ادبيات طنز است. برای نمونه میتوانم به شاعر و اديبی چون شيخ سخن سعدی اشاره كنم كه در حكايت و اشعارش با زبان طنز در پی تلنگر زدن به انسان است. اين طنز تنها به فكر خنداندن نيست؛ خنداندنی كه ممكن است به غفلت منجر شود. در اين ميان متأسفانه در هنرهای نمايشی به ويژه تلويزيون كمتر در اين زمينه دقت نظر میشود و تنها از طنز به عنوان ابزاری برای خندان بهره برده شده است.
توجه نامناسب تلویزیون به طنز
وی در پايان خاطرنشان كرد: متأسفانه استفاده نامناسب از طنز را به وضوح در گفته برخی فيلمسازان كه در اين حوزه كار میكنند میتوان مشاهده كرد كه میگويند هدف آنها از ساخت اين مجموعه طنز تنها سرگرمی است، هدفی كه در جای خود بد نيست، اما به تنهايی دليلی برای ساخت يك مجموعه تلويزيونی نمیتواند باشد. در خاتمه بايد به اين نكته هم اشاره داشت كه ما در تلويزيون كارهای طنزی كه به اين حوزه نگاهی فاخر داشتهاند، داريم، اما تعدادشان بسيار كم است.
