هدف اسلام برای هنر، كمال انسانيت است

گروه هنر: علی تن در نشست «معنويت در هنر خوشنويسی» كه در بخش آيه‌های هنر نمايشگاه بين‌المللی قرآن برگزار شد، اظهار كرد: هدف اسلام برای هنر، كمال انسانيت است، اينكه شخص يا خود را به كمال برساند و يا در به كمال رساندن جامعه تلاش كند.

به گزارش خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا)، نشست «معنويت در هنر خوشنويسی» با حضور علی تن، هنرمند خوشنويس و نقاش و معاون مركز هنرهای تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، از سوی بخش «آيه‌های هنر» بيست‌و‌يكمين نمايشگاه بين‌المللی قرآن كريم يكشنبه 6 مردادماه با حضور جمعی از خوشنويسان و علاقه‌مندان برگزار شد.

علی تن در اين نشست ضمن تسليت ايام شهادت حضرت اميرالمومنين علی(ع) اظهار كرد: هر كس از زعم خود و متناسب با ديدگاه خود به تعريف هنر می‌پردازد، فلاسفه هنر را خارج از معنويت ديده‌اند. در يكی از تعريف‌های هنر گفته شده كه هنر شامل كلياتی است كه بخشی از آن احساساتی است كه هنرمند برای خلق آن به كار می‌برد. اگر آن را تنها احساسات بدانيم، ممكن است درست نباشد؛ برخی هم می‌گويند كه هنر خلق زيبايی است اما اين تعريف كامل نيست.

وی ادامه داد: ديدگاه جامعه اسلامی در هنر، نظر به محتوا دارد و برای آن، هدف كار مهم است. هدفی كه اسلام برای هنر مشخص كرده كمال انسانيت است، اينكه شخص يا خود را به كمال برساند و يا در به كمال رساندن جامعه تلاش كند.

تن عنوان كرد: اين در حالی است كه بسياری از تعاريف هنر از محتوا خارج است و تنها به زيبايی می‌پردازد. اما هدف هنر در اسلام تنها زيبايی نيست، مثلا انعكاس زيبايی‌های خلقت خداوند ساده‌ترين چيزی است كه هنر می‌تواند منتقل كند.

وی مطرح كرد: بحث هنر برای هنر كه به سوی پوچ‌گرايی ميل می‌كند و در جوامع غربی رواج دارد، بحثی است كه در جامعه ما نيز در برخی موارد رسوخ كرده است. خداوند جهان را بر سه پايه استوار كرده است؛ نظم، هنر و خلاقيت. وقتی خداوند خلاقيت را در خلقت قرار می‌دهد به آن جذابيت می‌بخشد، هنگامی كه خداوند روح خود را بر انسان دميد، محتوا و كمال را به او منتقل كرده و اين همان كمالاتی است كه انسان بايد به آن دست يابد.

اين هنرمند خوشنويس عنوان كرد: يك اثر هنری دارای دو بعد است، يكی جسم كه همان ظاهر آن است و ديگری روح كه همان محتوای آن است. هنری كه فقط به ظواهر متكی باشد، مضراتی دارد و فرد پس از گرايش به آن خلق‌وخوی خاصی را دارا می‌شود. هنرمند با تكيه بر خودبرتربينی، منيت وجود خود را گسترش می‌دهد، چنين اخلاقياتی موجب می‌‌شود، روحيه تحقير آثار ديگران در فرد قوت بگيرد و به تدريج گناهانی چون غيبت، تهمت و .. برای فرد كوچك شمرده شود. برخی اختلافات در ميان هنرمندان ريشه در همين خودبرتربينی و مقابله انسان‌هايی دارد كه هر يك خود را بالاتر از ديگری می‌دانند. يكی از مواردی كه می‌تواند خوشنويس را دچار خطا كند، بحث غرور و تكبر است كه ناشی از مستولی شدن منيت بر وجود اوست.

وی اضافه كرد: هنرمندی كه نگاه و محتوای اثر او نيل به سوی كمال انسانيت باشد، برای رسيدن به هدف خود بر خواهش‌های نفسانی پا می‌گذارد. اين فرد روحيه گذشت و ايثارگری را در خود تقويت می‌كند، كسی كه اين مسير را انتخاب كرده به حقوق ديگران احترام می‌گذارد و برای آثار ديگران ارزش قائل است.

تن تصريح كرد: هنر خوشنويسی هنری كاملا معنوی است و محتوا در آن در چهارچوب اخلاقيات و معنويات است، حتی خوشنويس بی‌دين نيز از كلمات بزرگان برای كتابت و خوشنويسی استفاده می‌كند كه آن نيز خود اثرگذار است زيرا هر هنری كه صادقانه و با اعتقاد قلبی خلق شود در مخاطب تاثيرگذار است.

اين مسئول در معاونت هنری وزارت ارشاد اظهار كرد: در حوزه مفاهيم اسلامی تنها هنرمندی كه در خلق آثار هنری دينی، به مفهوم ارائه شده در هنرش معتقد باشد، می‌تواند شاهد اثرگذاری مطلوب اثر هنری خود باشد.

تن عنوان كرد: هنر خوشنويسی اكنون به لحاظ اقتصاد هنر، ركود قابل توجهی داشته است، انتخاب مسير حق و اعتقاد به آن يعنی اعتقاد به رزاق بودن خداوند و رضايت به آزمايش الهی در ايام فقر می‌تواند به خوشنويس كمك كند كه از اين دوران گذر كند. به نظر می‌آيد هنرمندان خوشنويس در دوران معاصر نبايد خوشنويسی را راهی برای تهيه معيشت خود قرار دهند و به آن به عنوان شغل نگاه كنند، بلكه بايد از راه‌های ديگر كسب درآمد بهره ببرند، تا نبودن بودجه مالی و مشكلات اقتصادی باعث نشود كه از معنويت مسير انتخابی آنان كم شود؛ يعنی شرايط سخت اقتصادی نبايد موجب شود كه هنرمند از معنويت فاصله بگيرد.

وی با اشاره به وجود منيت در ميان برخی اساتيد خوشنويسی كه موجب به وجود آمدن اختلاف شده است، تاكيد كرد: هر چه مرتبه يك انسان بالاتر باشد، امكان لغزش او بيشتر خواهد بود، شهرت و محبوبيت و رتبه اجتماعی موجب می‌شود كه فرد الگوی جامعه قرار بگيرد و با خطای او خيل كسانی كه از وی الگو می‌گيرند، منحرف شوند، به همين دليل است كه خداوند گناه يك عالم را چندين برابر يك نادان محسوب می‌كند.

شايان ذكر است، نشست فوق از معدود نشست‌هايی بود كه گروهی از متخصصين حوزه مورد بحث در آن حضور داشتند و به نقد نظرات علی تن پرداختند. پس از پايان سخنرانی پرسش و پاسخی صورت گفت كه اغلب مخاطبان از پاسخ‌گويی سخنران به عنوان يك مسئول فعال در حوزه هنر ناراضی بودند؛ به ويژه هنرمندان خوشنويس حاضر در جلسه در مورد وضعيت نامطلوب اقتصاد هنر و خوشنويسی در دوران معاصر گله‌مند بودند و پاسخ مدير مركز تجسمی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مبنی بر صبر بر امتحان خداوند برای آنان قانع‌كننده نبود.