پياده‌سازی مفاهيم قرآنی؛ شالوده هويت‌سازی تمدنی وحيانی

گروه بين‌الملل: برای بنای جامعه مبتنی بر ارزش‌های قرآنی و الهی و هويت‌سازی تمدنی براساس آموزه‌های وحيانی بايد مفاهيم مرتبط با زندگی بشر را از قرآن استخراج و پياده‌سازی كرد و در واقع بايد بگوييم كه تطبيق ارزش‌های قرآنی شالوده هويت‌سازی تمدنی براساس كلام وحی است.

حجت‌الاسلام‌والمسلمين علی العلی، نويسنده و پژوهشگر كويتی

حجت‌الاسلام‌ والمسلمين علی العلی، نويسنده و پژوهشگر كويتی، مدير منطقه‌ا‌‌ی ايران و خليج فارس دانشگاه «كلمنتس» انگليس در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) ضمن بيان اين مطلب در باب حاكميت معرفتی قرآن در هويت‌بخشی تمدنی گفت: قرآن كريم محور شكل‌گيری تمدن اسلامی است و برای ساخت جامعه‌ای مبتنی بر قرآن و هويت‌سازی تمدنی بر اساس آموزه‌های وحيانی اين كتاب مقدس، بايد برای شناخت و استخراج مفاهيم مرتبط با زندگی بشر همچون مفاهيم اقتصادی، اجتماعی با اهتمام به كلام وحی، تلاش و نظريه‌های قرآن درباره اين مفاهيم را به صورت عملی در زندگی پياده كرد.

علی العلی در ادامه افزود: با اهتمام به آموزه‌های قرآن می‌توان فرهنگ و روش قرآن را در جامعه تبليغ و منتشر كرده و جامعه‌ای مبتنی بر ارزش‌های قرآنی بنا نمود و در راستای قرآنی كردن مؤسسات اجتماعی گام برداشت و برای بنای تمدن اسلامی مبتنی با قرآن تلاش كرد.

العلی در پاسخ به اين سؤال كه آيا «انقلاب اسلامی ايران با استناد به قرآن تمدن‌ساز بوده است؟»، تصريح كرد: انقلاب اسلامی ايران چشم‌اندازی قرآنی برای آينده ترسيم كرد كه بايد براساس آن قرآن و مفاهيم قرآنی در جامعه پياده می‌شد، جمهوری اسلامی ايران در راستای عمل به اين چشم‌انداز به برپايی محافل قرآنی و اجرای برنامه‌های مرتبط با قرآن اقدام كرد.

اين پژوهشگر كويتی خاطرنشان كرد: پس از پيروزی انقلاب اسلامی ايران، اين كشور با عمل به بسياری از مفاهيم قرآنی همچون امر به معروف و نهی از منكر و ارزش‌هايی همچون عصمت و طهارت و ديگر ارزش‌های اسلامی، در راه نشر و تبليغ فرهنگ قرآنی گام برداشت و ايران از 30 سال پيش تلاش برای نشر اين نوع فرهنگ را آغاز كرد و پس از 30 سال همچنان پايبند به اين راه و مسير بوده و تلاش‌های زيادی در زمينه نشر فرهنگ قرآنی و تمدن‌سازی نوين اسلامی بر اساس قرآن انجام داده است.

وی ادامه داد: تاريخ اسلام نشان می‌دهد كه تمدن اسلامی بيش از 500 سال با ركود مواجه بود، در آن زمان تنها به جنبه‌های بلاغی قرآن توجه می‌شد، اما بعدها با پيشرفت علمی مسلمانان اين ركود از بين رفت و مباحثی همچون اعجاز علمی قرآن و اقتصاد قرآنی از سوی علمای مسلمان مطرح شد و تلاش‌های زيادی برای نشان دادن ارتباط بين قرآن و مباحث علمی همچون نجوم، پزشكی و حتی سياسی صورت گرفت.

علی العلی تأكيد كرد: علمای مسلمان همچنين با تأليف تفاسير قرآنی متعدد، نظرياتی درباره علوم مختلف و اشاره قرآن كريم به اين علوم ارائه دادند، علومی كه در بنای تمدن بشری نقش مهمی داشته است و امروز می‌توان با پر رنگ نشان‌دادن ارتباط اين مباحث با قرآن به غنای تمدن بشری در آينده كمك كرد.

العلی نظريه امام خمينی(ره) درباره اسلامی كردن هويت تمدنی را مورد توجه قرار داد و گفت: تبليغ و تقويت مفاهيم قرآنی در جامعه از نخستين گام‌های امام خمينی(ره) در راه نشر فرهنگ اسلامی بود، پس از اين تلاش امام(ره) دانشگاه‌ها رنگ اسلامی به خود گرفتند و تمام برنامه‌ها و فعاليت‌های خود را بر اساس فرهنگ اسلامی كه امام(ره) در پی نشر آن بود، شكل دادند.

اين پژوهشگر كويتی در پاسخ به سؤالی درباره راه‌كارهای هويت‌سازی بر اساس قرآن در جامعه بيان كرد: رشد و اعتلای فرهنگ اسلامی و توجه به ظرفيت جامعه در تحقق اين هدف نقش مهمی دارد، هويت‌سازی براساس قرآن در ميان نسل‌هايی كه پايه و بنيان اخلاق و رفتار خود را قرآن و ارزش‌های قرآنی می‌دانند، ساده‌تر امكانپذير است، امروز در برخی دانشگاه‌های جهان اسلام چنين نسلی فعال هستند و برای بنای جامعه و تمدن نوين اسلامی مبتنی بر قرآن و ارزش‌های قرآنی تلاش می‌كنند.

وی نشر ديدگاهی صحيح درباره مفاهيم قرآنی و آماده كردن جامعه برای پذيرش فرهنگ قرآنی را از ديگر راه‌كارهای هويت‌سازی براساس قرآن برشمرد و افزود: در به كارگيری مفاهيم قرآنی در جامعه داشتن دقت و آگاهی كافی درباره اين نوع مفاهيم نيز لازم است، يعنی بايد از مباحث قرآنی به صورت تئوری و عملی آگاهی لازم را داشته باشيم مثلا زمانی كه از حجاب سخن می‌گوييم، بايد بدانيم آيا منظور حكمی شرعی است يا اين كه اين مفهوم دايره وسيع‌تری دارد كه با حفظ عفت و پاكدامنی ارتباط پيدا می‌كند.

علی العلی در توضيح بيشتر اين مطلب ادامه داد: يا مثلا ما زمانی كه درباره واژه «عمران» در قرآن سخن می‌گوييم، بايد بدانيم آيا منظور تمام اقدامات عمرانی است كه برای خدمت به بشر و به نفع وی صورت می‌گيرد يا منظور نظام معماری است كه در دوره عباسی و ديگر دوره‌ها مرسوم بود.

العلی در پايان يادآور شد: اگر به مفهوم عمران در قرآن توجه كنيم، در می‌يابيم كه منظور تمام اقداماتی است كه به نفع انسان و در خدمت وی بوده و به پيشرفت وی در همه زمينه‌ها كمك كرده و ما با اين واژه وارد مبحثی می‌شويم كه در خدمت انسانيت است.