تعدد اتحاديه‌ها؛ عامل تشتت مطالبات مؤسسات قرآنی

گروه مؤسسات قرآنی مردم‌نهاد: رئيس هيئت مديره اتحاديه تشكل‌های قرآنی كشور با بيان اينكه ادغام اتحاديه مؤسسات و تشكل‌های قرآنی آسيبی ندارد، اظهار كرد: تعامل مؤسسات با دستگاه‌ها در سطح سياست‌گذاری و برنامه‌های كلان اگر از طريق كانا‌ل‌های مختلف باشد، باعث تشتت و سردرگمی می‌شود.

سيدعلی سرابی، قائم مقام شورای عالی قرآن

سيدعلی سرابی، قائم مقام شورای عالی قرآن در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا)، در رابطه با طرح ادغام دو اتحاديه مؤسسات قرآنی و تشكل‌های قرآنی گفت: در حال حاضر بحث ساماندهی، صدور مجوز، نظارت بر فعاليت و حمايت از مؤسسات قرآنی دچار دوگانگی در سياست‌گذاری‌ها در اجرا شده است، به دليل اينكه دو نهاد و سازمان خود را متولی امور مؤسسات قرآنی می‌دانند.

وی در ادامه بيان كرد: از يك سو سازمان تبليغات اسلامی با استناد به بندهايی از اساس‌نامه خود به‌صورت غيرمستقيم اشاره به ساماندهی مؤسسات قرآنی می‌كند و از سويی ديگر وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی نيز براساس مصوبه سال 73 شورای عالی انقلاب فرهنگی خود را متولی امور مؤسسات فرهنگی و قرآنی می‌دا‌ند.

سرابی تصريح كرد: اين دو نهاد هر كدام بر اساس يك‌سری از ضوابط، مجوز فعاليت مؤسسات قرآنی را صادر و بر فعاليت آنها نظارت و از آنها حمايت می‌كنند كه اين ضوابط در دو دستگاه متفاوت است و اين موارد در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی براساس آيين‌نامه مصوب سال 73 اين وزارت و در سازمان تبليغات اسلامی نيز براساس اساسنامه آيين‌نامه‌های داخلی‌شان انجام می‌شود.

رئيس هيئت مديره اتحاديه تشكل‌های قرآنی كشور در ادامه با اشاره به اينكه مشاهده می‌شود نوع برخورد مؤسسات قرآنی دوگانه است، افزود: مؤسساتی كه از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و يا سازمان تبلغات اسلامی مجوز گرفته‌اند، تعامل‌شان با يكديگر به نوعی متفاوت بوده است.

وی در ادامه بيان كرد: در عرصه حمايت از مؤسسات مشاهده می‌شود كه سازمان تبليغات اسلامی با مؤسساتی كه از وازرت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز گرفته‌اند، تعامل و حمايتی از آنها ندارد و همچنين مؤسساتی نيز كه از سازمان تبليغات اسلامی مجوز گرفته‌اند، در تعامل با وزارت ارشاد دچار مشكل هستند و مشكل ابتدايی اين تعارض و تفاوت مرجع صدور مجوز مؤسسات است.

وجود اتحادیه؛ لازمه هماهنگی سازی فعالیت مؤسسات قرآنی

سرابی تصريح كرد: مشكل بعدی كه زائيده مشكل بيان شده در فوق است، اين است كه برای هماهنگی و ساماندهی تعداد زيادی از مؤسساتی كه از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز گرفته‌اند لازم بود تا اتحاديه‌ای تشكيل شود تا آنها بتوانند به‌صورت متمركز مطالبات خود را پيگيری كنند؛ به اين روش وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و دولت هم می‌توانستند با اين مراكز ارتباط نهادينه داشته باشد.

وی ادامه داد: در سال 82 اتحاديه تشكل‌های قرآنی كشور تشكيل شد كه اعضای آن مؤسساتی بودند كه تا آن زمان مجوز فعاليت گرفته بودند؛ در آن زمان نيز مجوز فعاليت را تنها وزارت فرهنگ و ارشاد صادر می‌كرد. بعد از مدتی كه سازمان تبليغات اسلامی نيز شروع به صدور مجوز برای فعاليت مؤسسات قرآنی كرد، به‌تدريج در استان‌ها اتحاديه‌هايی متشكل از اين مؤسسات به‌وجود آمد و در سال 89 نيز اين اتحاديه‌ها در استان‌ها گردهم آمده و اتحاديه كشوری را ايجاد كردند؛ در حال حاضر نيز علاوه بر مشكل اول دوگانگی هم در اتحاديه‌ها مشاهده می‌شود كه اين دوگانگی منطق تشكيلاتی ندارد.

سرابی در توضيح مسئله فوق يادآور شد: به هر حال اتحاديه‌ها در تمام اصناف چه فرهنگی و اقتصادی رابط دولت و نظام با مردم هستند و طبعا اگر اين ارتباط بخواهد هدفمند و تأثيرگذار باشد، نمی‌تواند يك ارتباط دوگانه باشد، چرا كه با وجود چند اتحاديه قرآنی ديگر ارتباط نهادينه نخواهد بود.

وی در ادامه بيان كرد: همان منطقی كه ايجاب می‌كند سازمان تبليغات اسلامی برای مديريت بهتر مؤسسات اتحاديه تشكيل دهد و يا وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی مجوز تأسيس اتحاديه بدهد، همان منطق نيز اقتضاء می‌كند تا اين اتحاديه‌ها به صورت واحد باشند؛ زيرا زمانی كه اتحاديه‌ها دوگانه شدند، می‌توانند به تعداد‌ بالاتر نيز افزايش يابند و امكان ارتباط نهادينه و متمركز با مؤسسات ايجاد نشود، در نتيجه برای ساماندهی مؤسسات و مديريت بهتر آنها لازم است تا دو اتحاديه ادغام در يك اتحاديه شوند.

تعدد اتحادیه‌ها عاملی در تشتت مطالبات مؤسسات قرآنی

سرابی در رابطه با آسيب‌ها و فرصت‌های ادغام دو اتحاديه قرآنی، گفت: در رابطه با ادغام، آسيبی كه قطعا وارد نخواهد شد و چانه‌زنی و تعامل با دستگاه‌ها و نهادها در سطح سياستگذاری و برنامه‌های كلان اگر متعدد و از طريق كانا‌ل‌های مختلف باشد، باعث تشتت و سردرگمی می‌شود.

وی تأكيد كرد: هر اتحاديه برای گرفتن حمايت‌های بيشتر در عرصه تصميم‌گيری و حمايت در دستگاه‌های مختلف سعی می‌كند خود را بزرگتر از آن چيزی كه هست نشان دهد و اين حركت يك رقابت آماری و عددی مخربی را ايجاد می‌كند و مقداری از افزايش تصاعدی مؤسسات در سال‌های اخير زائيده همين رقابت است؛ زيرا زمانی كه به مراكز مختلف مراجعه می‌كنند، با دادن تعداد آمار مؤسسات بيشتر سعی در محبوب‌تر نشان دادن خود دارند، لذا آمارها به صورت تصاعدی و بعضا غير واقعی داده می‌شود.

قائم مقام شورای عالی قرآن تصريح كرد: در حال حاضر بسياری از مؤسسات قرآنی عضو دو اتحاديه قرآنی هستند و اين از لحاظ حقوقی اشكال دارد؛ زيرا زمانی كه يك مركز به اساسنامه و تشكيلات يك نهاد تعهد می‌دهد چه‌طور می‌تواند در اتحاديه رقيب هم اين تعهد را بدهد؟، رقابت ناسالم، آمارهای غيرواقعی و ... آسيب‌های مخربی است كه دو گانه بودن اتحاديه‌ها ايجاد می‌كند.

سرابی در ادامه بيان كرد: در گفت‌‌وگوهای انجام شده با مؤسسات قرآنی اكثر اين مراكز خواستار ادغام اين دو اتحاديه هستند و آن چه كه مانع اين اتفاق شده است ملاحظات سازمانی و دستگاهی متوليان امر در سازمان تبليغات اسلامی و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است.

وی در رابطه با مديريت اتحاديه مدغم، افزود: زمانی كه صحبت از ادغام می‌شود، يعنی يك اتحاديه‌ای وجود داشته باشد كه تمامی مؤسسات قرآنی فارغ از اينكه از چه دستگاهی مجوز فعاليت گرفته‌اند عضو اتحاديه باشند. طبعا زمانی كه تمام مؤسسات عضو باشند طبق روال دو اتحاديه فعالان هر مؤسسه عضو اتحاديه شده و با رأی‌گيری اعضای هيئت مديره مشخص شده و فعاليت می‌كنند؛ يعنی سازوكاری كه در هر دو اتحاديه به صورت مجزا وجود دارد به صورت واحد و به عنوان اعضای يك اتحاديه فعاليت كنند.

سرابی در رابطه با اينكه مديريت اتحاديه مدغم پس از اجرای طرح در چه راستايی باشد تا مؤسسات قرآنی بتوانند مطالبات خود را دريافت كرده و مشكلات خود را رفع كنند، افزود: چند مطالبه جدی وجود دارد كه نياز است تا پس از تشكيل اتحاديه واحد پيگيری شود؛ اول حضور پررنگ و جدی‌تر در عرصه سياست‌گذاری در ارتباط با توسعه فرهنگ قرآنی است، زيرا در شورای توسعه فرهنگ قرآنی سه عضو به عنوان نماينده مؤسسات قرآنی وجود دارد و در حال حاضر با وجود دو اتحاديه قرآنی در كشور انتخاب اين افراد برای شورای توسعه فرهنگی تبديل به مشكل شده است و در صورت ادغام دو اتحاديه اين مشكل نيز حل می‌شود.

سرابی در ادامه تصريح كرد: دوم واگذاری امور خدمات قرآنی به مؤسسات قرآنی است كه در حال حاضر به دليل وجود اين دوگانگی در اين حوزه نيز ترديد وجود دارد كه بسياری از فعاليت‌های اجرايی و خدمات رسانی توسط دولت انجام می‌شود و حال اينكه اين با سياست‌های كلان نظام در واگذاری خدمات به مردم سازگار نيست.

اين مسئول تأكيد كرد: اتحاديه مدغم به‌صورت جدی‌تر و بهتر می‌تواند مطالبات مردمی را پيگيری كند و دست‌گاه‌های دولتی نيز لازم نيست به‌صوت مستيقم بر اجرای برنامه‌های آموزشی و ... مؤسسات مبادرت كنند و اين امر به مؤسسات توانمند مردمی واگذار شود.

وجود دو متولی برای يك كار واحد در كشور مطلوب نيست

سرابی در رابطه با اينكه نياز است تا مجوز مؤسسات قرآنی پس از ادغام اين دو اتحاديه، به چه صورتی سازمان‌دهی شود، گفت: وجود دو متولی برای يك كار واحد در كشور مطلوب نيست و مغاير با اصول مديريتی است و راه حل اين موضوع نيز كنار رفتن يك دستگاه به نفع ديگری است كه با شرايط و فضای موجود اين راه‌حل كه بهترين راه است به راحتی عملياتی نخواهد شد و يا ادغام اين دو دستگاه نظارتی در قالب يك كميته واحد با حضور نماينده شورای توسعه فرهنگ قرآنی و مؤسسات كه تصميماتی اعم از صدور مجوز، لغو پروانه و ... با توجه به ضرورت‌ها و محدوديت‌های دو دستگاه صورت گيرد.

وی در رابطه با اينكه مسئولان نظارت و ارزيابی بر روند فعاليت‌های مؤسسات قرآنی در حال حاضر تا چه اندازه‌ در زمينه ايجاد وحدت‌رويه برای نظارتی مستمر و هماهنگ عمل كرده‌اند، اظهار كرد: مسئولان ذيربط يا در سازمان تبليغات اسلامی و يا در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی هستند و در مقام اظهار نظر از ادغام اين دو اتحاديه حمايت كرده‌اند، اما در مقام عمل اين اتفاق رخ نداده است.

قائم مقام شورای عالی قرآن در پايان خاطرنشان كرد: در اظهار يكی از مسئولان تبليغات اسلامی ديدم كه گفته است، ما با ادغام موافقيم و هر مؤسسه‌ای اگر می‌خواهد برود در اتحاديه‌های استانی عضو شود و در سيستم تشكيلاتی ما وارد شود؛ اما من معتقدم كه اين حرف معانيش مخالفت با ادغام است، زيرا اگر می‌خواهيم ادغام صورت گيرد بايد قدری مايه گذاشته شود چون با تفكر تفرقه نمی‌توان شعار وحدت داد.