فقدان نيازسنجی سبب نابودی فرهنگ دينی از درون میشود
عضو هيئت علمی دانشگاه علوم قرآن و حديث قم عنوان كرد اگر به پرسشهای دينی و قرآنی نهفته در جامعه، پاسخ مناسبی داده نشود و آثار مطلوب در زمينه آنها منتشر نشود، فرهنگ دينی جامعه از درون نابود میشود.
 |
| جعفر نكونام، استاد دانشگاه علوم قرآن و حديث قم |
جعفر نكونام، عضو هيئت علمی دانشگاه علوم قرآن و حديث قم، در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، در بررسی مفهوم نيازسنجی و ميزان اعمال آن در نشر مكتوب حوزه دينی ـ قرآنی اظهار كرد: متاسفانه نيازسنجی سيستماتيك و علمی در وضعيت امروز به چشم نمیخورد.
وی با بيان اينكه به جز برخی پاياننامههای دانشجويی كه دارای مكانيزم خاص نيازسنجی هستند، در باقی موارد روال منظمی در نيازسنجی ديده نمیشود، اظهار كرد: به طور عمده، كتابها بدون تحقيق و جستوجوی پيشينه به چاپ میرسند و نوعاً اگر نيازسنجی هم به عمل میآيد، براساس حدس و گمانهای شخصی است. در سازمانهايی كه كتاب درسی تهيه میكنند، مثل سازمان سمت معمولاً، با تكيه بر سرفصلهای دروس به تدوين و نشر كتاب میپردازند.
نكونام ادامه داد: در ساير مؤسسات انتشاراتی با برآوردهای ذهنی و بدون مطالعات ميدانی به پذيرش و نشر آثار روی میآورند. بسياری از نويسندگان براساس علائق و مطالعات شخصی خود به نگارش و نشر آثار روی میآورند و هيچ نظارتی به نيازهای علمی و فرهنگی جامعه ندارند.
وی به وجود برخی گفتمانهای حاكم در جامعه مثل گفتمان «سبك زندگی» اشاره كرد و گفت: برخی ناشران و نويسندگان بسته به اينكه گفتمان حاكم در جامعه چيست، به نگارش و نشر آثار اهتمام میورزند. نگارش مقالات و پاياننامههای دانشگاهی هم متأثر از گفتمانهايی است كه هر از چندگاهی در محافل عمومی مطرح میشود.
وی در ادامه به تبعات عدم نيازسنجی در نشر مكتوب حوزه دينی ـ قرآنی پرداخت و گفت: عدم نيازسنجی موجب ناديده گرفتن خلاءهای فكری و شبهات و سئوالات پاسخ نيافتهای میشود كه بيشتر آنها حالت پنهانی دارد و ذهنهای جوانان را به خود مشغول میسازد و حتی ايمان افراد جامعه را هدف گرفته است.
نكونام با بيان اينكه ما زمانی نيازهای فرهنگی جامعه را درك میكنيم كه به حد انفجار رسيده و فرهنگ دينی ما را مورد هجمه قرار داده باشند، افزود: وقتی يك فتنه سياسی يا انحراف اخلاقی عظيمی در جامعه به وجود بيايد، متوليان فرهنگ جامعه در میيابند كه در آن زمينهها خلاءهای فكری و انتشاراتی وجود دارد و بايد به تدوين و نشر آثار پرداخت.
وی با تاكيد بر اينكه بايد پيش از رسيدن به حد انفجار و پيدايش مشكلات اخلاقی و فرهنگی به شكل علمی نيازسنجی صورت بگيرد و خلاءهای فكری و فرهنگی مورد شناسايی قرار گيرد، اظهار كرد: بايد دانست كه بسياری از سؤالات تا به صورت ميدانی و بالينی مورد مطالعه و بررسی قرار نگيرند، مجال و جرأت بروز پيدا نمیكنند.
نكونام عنوان كرد: افراد برای اينكه حقوق اجتماعی آنها ضايع نشود يا به ملحد بودن متهم نشوند، از پرسيدن علنی خودداری میكنند و اگر به پرسشهای نهفته و پنهان جامعه پاسخ مناسبی داده نشود و آثار مطلوب و اقناعآوری در زمينه آنها تدوين و منتشر نشود، فرهنگ دينی جامعه را از درون تهی و نابود میسازد.
