جنگ تحميلی فرهنگ؛ از خودی يا بيگانه؟!
اين روزها كه میگذرد عدهای تلاش میكنند برای حفظ حجاب در جامعه بجنگند و عده ديگر سعی در پيش بردن سبك حجاب به قهقرا و عريانی هستند. چه میشود ما را كه هنگامهای برای نيفتادن چادر از سر با حاكمان جور میجنگيم و زمانهای ديگر برای رسيدن به عريانی تلاش میكنيم. اين تلاشها از كجا و توسط چه افرادی صورت میپذيرد؟ وظيفه دولت، مرم و جوانان چيست.
آيا برای دستيابی به راهبردی جديد در اين زمينه تنها بايد به فرهنگ داخلی توجه كرد؟ جايگاه دهكده جهانی در اين مورد كجاست؟ اگر حجاب را امری دستوری بدانيم چرا دستور بیحجابی در زمان رضاخان پذيرفته نشد. مسئله فرهنگ را چه كسانی بايد جدی بگيرند؛ خانوادهها، دولت و يا رسانهها؟ متوليان اصلی فرهنگی كه توسط يك انقلاب فرهنگی پديد آمده است، چه كسانی هستند؟
چرا هميشه بعد از گذشتن آب از سر، بعد از فراگيری شر، خير را به صورت دست بسته به مردم عرضه میكنيم؟ حرفهای عمل نكردن مسئولان در بخش فرهنگی چه آسيبی را تاكنون به جامعه ايران وارد كرده است. آيا متوجه تحميل جنگ داخلی فرهنگ هستيم؟
اين روزها جلوه جديدی از بیفرهنگی را در شهر شاهد هستيم. بدحجابی كه به صورت عريانی در شهر خودنمايی میكند كه با سر زدن به تالارهای گفتگو و صحبت با مشاوران متوجه آثار مخرب روانی و فرهنگی آن در جامعه میشويم.
هرچند كه به اين موضوع واقفيم كه مسئله فرهنگ نسبی است و ما فرهنگ و بیفرهنگی را با تمدن و فرهنگ اصيل ايرانی و اسلامی كه از ديرباز برای ما به ارث رسيده است، میسنجيم و ممكن است اين بيان عدهای را به اشتباه بيندازد كه چرا ديگر ملل حتی مسلمانان اين قدر به اين مسئله واكنش نشان نمیدهند.
| پروفسور رفيعپور: |
| متأسفانه مديران و مسئولان بخش فرهنگی به صورت حرفهای عمل نمیكنند و از كنار بسياری از مسائل مهم و حائز اهميت فرهنگی كشور، تنها با برگزاری كنفرانسها و همايشهايی بیمحتوا عبور میكنند. بايد توجه داشت كه كار فرهنگی يك كار كاملا حرفهای است و نياز به افراد متخصص و كاردان دارد، اما متأسفانه در اين ديار و كشور به اين موضوع اصلا توجهی نمیشود |
پاسخ را از كلام پروفسور رفيعپور، عضو پيوسته فرهنگستان علوم و استاد جامعهشناسی دانشگاه شهيد بهشتی بيان میكنيم «همه ما میدانيم كه نظريههای كشورهای غربی مبتنی بر مسائل آنهاست. آن مسائل شايد به صورت انتزاعی برای جامعه ما قابل استفاده باشد، اما مسائل ايران، بسيار گستردهتر از مسائل كشورهای غربی است. ما بايد سعی كنيم كه مسائل خودمان را بشناسيم».
مديران و مسئولان بخش فرهنگی به صورت حرفهای عمل نمیكنند
پروفسور فريبرز حمزهای در مصاحبهای عنوان كرده بود كه متأسفانه مديران و مسئولان بخش فرهنگی به صورت حرفهای عمل نمیكنند و از كنار بسياری از مسائل مهم و حائز اهميت فرهنگی كشور، تنها با برگزاری كنفرانسها و همايشهايی بیمحتوا عبور میكنند. بايد توجه داشت كه كار فرهنگی يك كار كاملا حرفهای است و نياز به افراد متخصص و كاردان دارد، اما متأسفانه در اين ديار و كشور به اين موضوع اصلا توجهی نمیشود.
پروفسور رفيعپور نيز میگويد «هماكنون ما بايد به سوی روشهای تحليل برويم. در واقع، مسائل را ابتدا بشناسيم و بعد تحليل كنيم. ضمن اينكه همه مسائل هم قابل بررسی تجربی نيستند. از طرف ديگر، نكتهای كه بايد توجه كنيم چگونگی سازماندهی فعاليتهايمان است. ما به يك نظام سازماندهی در جامعه شناسی نياز داريم. ما بايد سلسله مراتب را تبيين و جايگاه افراد را در جامعه علمی تعيين كنيم. ما هنگام طرح الگوها بايد بدانيم كه به كجا میخواهيم برسيم».
رای خراب كردن يك حقيقت، خوب به آن حمله نكنيد، بد از آن دفاع كنيد
ارزشهای مذهبی در جامعه اسلامی ما از ارزشهای محوری است كه آحاد جامعه متعهد به حفظ و دفاع از آن هستم. اما به گفته يك جامعهشناس دينی برای خراب كردن يك حقيقت، خوب به آن حمله نكنيد، بد از آن دفاع كنيد.
معصومه حاج حسينی، استاد حوزه و دانشگاه معتقد است مسئله بدحجابی و رواج مدلهای مختلف پوشش نامناسب در سطح جامعه مذهبی ايران از چند بعد قابل بررسی است و تا يادمان میآيد سالهاست كه عنوان میشود بايد برای رواج حجاب و پوشش مناسب در جامعه فرهنگسازی شود اما تاكنون متوليان اين موضوع به درستی شناخته نشدهاند و اقدام قابل توجهی در اين زمينه صورت نگرفته است.
وی میافزايد: اقدام فرهنگی در حوزه حجاب شعاری است كه سالهاست آن را سر میدهند اما مشخص نيست كه اين اقدام فرهنگی چگونه و توسط چه نهادهايی بايد انجام شود.
تاريخ گواه است كه دين با حمله خوب عقب نرفته، بلكه جلوتر آمده است
تاريخ گواه است كه دين با حمله خوب، عقب نرفته، بلكه جلوتر آمده است، آن چه دين از آن زيان ديده، دفاع بد از آن است و عرضه ضعيف آن. استاد شهيد مطهری منشأ انحطاط مسلمين را اعتقاد غلط نسبت به مفاهيم دينی میداند و آسيبشناسی در اين قلمرو را ضروری میشمارد.
در مسئله حجاب، همواره در معرض آسيب نگرش غلط به مسأله، دفاع بد و سوء عملكرد بودهايم، لذا آنچه مهم است نقد همدلانه و درون گفتمانی برای بهبودبخشی نوع رويكرد و شيوههای عمل در مقابل آن است.
فرهنگسازی در نظام اجتماعی و ايجاد تحول فرهنگی در جامعه تابع رعايت كردن اصول و آئينهايی است كه بیتوجهی به آنها نتايج معكوس به دنبال خواهد داشت.
دين اسلام نظامی است كه بر فرهنگ، اعتقادات و اخلاق مردم اثر گذاشته است. به همين علت كه يك نظام دينی است با ايجاد دگرگونیهای مثبت در فرهنگ و اجتماع، به موفقيتهای فراوانی در جامعههای مختلف دست يافته است.
روش كار اسلام در برخورد با جوامع انسانی، رعايت اصولی مانند مدارا، ميانهروی، تدرج و عزت انسانی و حفظ كرامت و آدابی مثل مهرورزی الگوسازی و موعظه است.
