ايران؛ زير سايه چتر آفتاب هشتم
پيامبران، امامان معصوم و اهل بيت(ع) برای همه هستی و جوامع بشری مايه خير و بركت بوده و هستند، بدينسان به بركات هزاران كرامت وجود حضرت ثامنالائمه(ع) و خواهر مكرمهاش حضرت معصومه(س) نسبت به ما ايرانيان است كه امروزه كشورمان بهعنوان مهد تشيع در جهان مطرح است.
با ورود امام رضا(ع) به كشورمان بود كه جغرافيای تشيع تغيير كرد و اين سرزمين بهعنوان مرجع و منبع علوم به قطب معارف شيعی تبديل شد، امروزه میتوان آثار و بركات آن را در سراسر دنيا به عينه مشاهده كرد و اينكه ايران امروز، به بركت ولايت اهل بيت(ع) و اطاعت از آنان، به الگو و سرمشق همه كشورهای آزادیخواه جهان تبديل شده است.
سبك زندگی ائمه(ع)؛ راه كمال مطلق
بدين گونه، مهمترين نقش ائمه(ع) هدايت است. امروزه بر همگان مشخص است كه ائمه اطهار(ع) و سبك زندگانی آنان برای هر جامعهای و ملتی مورد استفاده بوده و چه بسا موجب تعالی روح و بركت در زندگی مادی و معنوی و حتی شكلدهی به نوع زندگی مردم شده است.
به ديگر سخن، چنان كه خورشيد محسوس و مادی در آسمان، افزون بر روشنی بخشيدن، بهطور تكوينی در تكامل مادی آدميان و موجودات مؤثر است، خورشيد معنوی «امام» نيز افزون بر نشان دادن راه تكامل معنوی، بهطور تكوينی در تكامل معنوی انسان تأثير دارد؛ (نهج البلاغه، صبحی صالح، نامه147، ص497 و خطبه87، ص119 – 11)
امامان، تنها پيشوا و راهنمای ما مسلمانان نيستند
نكته در خور تأمل اينكه، امامان(ع) تنها پيشوا و راهنمای ما مسلمانان نيستند، بلكه همه امتهای ديگر نيز میتوانند با بهرهمندی از سنت و سيرت اين گلهاى بىخار جهان هستى برای رسيدن به ساحل سعادت و سربلندى از آيين امامان معصوم(ع) پيروى كنند.
براين اساس، راه سعادت انسانها مكتب حياتبخش اسلام به رهبرى پيامبر گرامى اسلام(ص) است و امامان معصوم(ع) در حقيقت تجلى وجودى آن پيامبر و تداومبخش راه او و نگهبان آنند. از ديدگاه روايات، بقاى نظام طبيعى جهان هستى مرهون وجود امام معصوم(ع) است، بهگونهاى كه اگر زمين لحظهاى از انسان كامل خالى شود، نظم طبيعى آن از هم گسسته خواهد شد.
ائمه(ع)؛ مشعل فروزانی از نور الهی
در اين راستا، امام باقر(ع) در وصف امامان مىفرمايد: جعلهم الله عزوجل اركان الارض ان تميد باهلها؛ خداوند عزوجل امامان را ستونهاى زمين قرار داد، تا زمين نظم و آرامش خود را حفظ كند و موجب دلهره و پريشانى مردم نگردد. ولو ان الامام رفع من الارض ساعه لماجت باهلها كما يموج البحر؛ اگر امام لحظهاى در زمين نباشد، زمين اهل خود را زير و رو مىكند آنگونه كه موجهاى دريا، دريانوردان را در خود فرو مىبرد. (اصول كافى، ج1، ص198، باب ان الائمه اركان الارض).
حال با توجه به اين نكته كه تمام ائمه(ع) نور واحد و مشعل فروزانی از نور الهی هستند، شناخت هرچه بهتر و دقيقتر سيره عملی معصومين(ع) بهعنوان انسانهای كامل و الگوهای برگزيده برای بشريت كه خالق انسان و جهان پيروی از آنها را شرط رسيدن به سعادت و كمال میداند، چه از نظر شرع و چه از نظر عقل لازم و ضروری است.
در كلاس درس امام رضا(ع)
در اين ميان، تاريخ پر ماجرای امام رضا(ع) با تاريخ ميهن ما ايران پيوستگی ژرف و محكمی دارد و فصل بزرگی از تاريخ ايران را تشكيل میدهد كه با مطالعه آثار و بركات امام رضا(ع) در كشورمان میتوان به اين نتيجه رسيد كه امام رضا(ع) امام هشتم شيعيان و از خاندان پاك رسالت است كه در طول تاريخ اسلام همواره مورد ستايش مسلمانان از مذاهب مختلف قرار گرفته است و دوست و دشمن، موافق و مخالف، به عظمت شخصيت و مقام والا و برتری ايشان در ايمان، زهد و پرهيزگاری بر هم عصرانشان اعتراف دارند.
بدينسان، وجود با بركت مرقد امام رضا(ع) در ايران به زعم بسياری از كارشناسان مذهبی و جامعهشناسان، موجب تعالی روح و بركت در زندگی مادی و معنوی و حتی شكلدهی به نوع زندگی مردم كشورمان شده است.
امام رضا(ع)؛ چراغ هدايت و كشتى نجات ما ايرانيان
با اين وجود، مدت امامت حضرت رضا(ع) حدود 20 سال طول كشيد كه 17 سال آن در مدينه و سه سال آخر آن در خراسان گذشت. وجود با بركت مرقد امام رضا(ع) در ايران كه به زعم بسياری از كارشناسان مذهبی و جامعهشناسان موجب تعالی روح و بركت در زندگی مادی و معنوی و حتی شكلدهی به نوع زندگی مردم كشورمان شده است.
از سوی ديگر، يكى از بركات فردى حضرت امام رضا(ع) اين است كه امام هشتم «چراغ هدايت» و «كشتى نجات» ما ايرانيان است. در اين ميان عشق و دلبستگی ايرانيان به ائمه اطهار(ع) حديثی امروزی نيست، بلكه سابقهای طولانی داشته كه با مطالعه و بررسی در قرآن كريم به آيههايی برمیخوريم كه به نوعی به اصالت اعتقاد و ارزش ايمان ايرانيان اشاره داشته و شخصیّت والای ايرانيان را در اين زمينه يادآور میشود: «یَا أَیُّهَا الَّذِينَ آمَنُواْ مَن یَرْتَدَّ مِنكُمْ عَن دِينِهِ فَسَوْفَ یَأْتِی اللّهُ بِقَوْمٍ یُحِبُّهُمْ وَیُحِبُّونَهُ أَذِلَّةٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ أَعِزَّةٍ عَلَى الْكَافِرِينَ یُجَاهِدُونَ فِی سَبِيلِ اللّهِ وَلاَ یَخَافُونَ لَوْمَةَ لآئِمٍ ذَلِكَ فَضْلُ اللّهِ یُؤْتِيهِ مَن یَشَاءُ وَاللّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ؛ اى كسانى كه ايمان آوردهايد هر كس از شما از دين خود برگردد به زودى خدا گروهى ديگر را مىآورد كه آنان را دوست مىدارد و آنان نيز او را دوست دارند اينان با مؤمنان فروتن و بر كافران سرفرازند در راه خدا جهاد مىكنند و از سرزنش هيچ ملامتگرى نمىترسند اين فضل خداست آن را به هر كه بخواهد مىدهد و خدا گشايشگر داناست». (مائده/ 54).
ايرانيان؛ پيشرو پيشرفت اسلام
به هر حال آنچه در اين راستا مهم به نظر میرسد، اينكه در روايات اسلامی و سخنان مفسران بحث بسيار زيادی ديده میشود، از جمله در روايتی میخوانيم، هنگامی كه از پيامبر(ص) درباره اين آيه سؤال كردند، دست خود را بر شانه سلمان زد و فرمود: اين و ياران او و هموطنان او هستند و به اين ترتيب، از اسلام آوردن ايرانيان و تلاشهای پرثمر آنان برای پيشرفت اسلام در زمينههای مختلف پيشگويی كرد.
از اين رو، در برخی ديگر از روايات سلمان بهعنوان نمونهای از ايرانيان معرفی شده كه مظهر پاكی، لياقت و بزرگی است و اين تجليل با تغييرات بسيار بلند انجام پذيرفته است، مانند آنكه حضرت رسول(ص) میفرمايد: السَّباقُ اَربَع: اَنَا سابقُ العَربِ وصُهَيبُ سابِقُ الرُّوم وَ سَلمانٌ سابِقُ الفُرسِ وَ بِلالُ سابِقُ الحَبَشـةِ؛ پيشگامان چهار نفرند: من پيشتاز عرب به اسلام هستم، صهيب پيشگام روميان، سلمان پيشگام ايرانيان و بلال پيشگام مردم حبشه است.
حضور امام رضا(ع)، نقطه عطفی در تاريخ تشیّع در ايران
بیشك، بايد حضور امام رضا(ع) را در نيشابور نقطه عطفی در تاريخ تشیّع اين منطقه و بهدنبال آن در ايران بهشمار آورد. امام رضا(ع) همانند ديگر امامان معصوم(ع) دارای كمالات و فضايل انسانی در مرتبه اعلی است كه بعد از شهادت پدر بزرگوارش امامت و رهبری شيعيان را به عهده گرفت و به رغم مشكلات حادّ جامعه مسلمين در مدت 20 سال امامت پر بركت خويش، نقش شايستهای در گسترش فرهنگ حياتبخش اسلام انجام داد.
از سويی، بايد به اين نكته هم توجه كنيم كه وجود امام رضا(ع) در كشورمان چه در زمان حيات و چه بعد از وفات ايشان برای ما ايرانيان بزرگترين نعمت الهی بوده و خواهد بود. دراين ميان میتوان گفت كه امام رضا(ع) نقش تعيينكننده در استقلال ايران اسلامی داشته است.
آری اين خواست خدا بود كه امام رضا(ع) به خراسان سفر كند و آخرين سالهای عمر خود را در ايران باشد و در آنجا هم به دعوت حق لبيك گويد، جایيكه هماكنون بارگاه ملكوتی حضرت امام رضا(ع) در كشورمان نقطه اتكا وحدت جهان اسلام، كعبه آمال و قبله نياز مردم اين آب و خاك و بسياری از مردم پاكباز ديگر كشورها شده است.
به ديگر سخن اينكه، امام رضا(ع) در طول امامت با بركتش، شور و نشاط اجتماعی، علمی و فرهنگی خاصی در جامعه اسلامی و بهویژه برای ما ايرانيان گسترش داد كه در تاريخ زندگی بشر كم سابقه بوده است. وی در ميدان مبارزه با همه جريانات فكری به مخالفت برخاست تا عقايد باطل را بكوبد و انديشههای منحرف را اصلاح كند و عقايد ناب اسلامی را به تشنگان حقيقت هديه کند.
بسياری از تحليگران مذهبی بر اين باورند كه وجود بارگاه ملكوتی امام رضا(ع) در ايران باعث افزايش شعور مذهبی و فكری جامعه ما شده است. حال با مطالعه آثار و بركات امام رضا(ع) در كشورمان در میيابيم كه وجود آن حضرت در همه عرصهها از جمله تاريخ و فرهنگ مهين عزيزمان نقطه عطفی برای توسعه و پيشرفت ما ايرانيان بوده و خواهد بود.
موسی كاظمزاده
