یزد، از استان‌های بقعه‌محور کشور است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) شعبه یزد، زنان سخت‌کوش دارالعباده یزد که از روزگاران قدیم به‌عنوان زنان سازگار و بساز شهره‌اند، در تدین نیز ‌بین مردم کشور شهرت دارند.

آنها که همیشه یاریگر همسران خود در اداره زندگی بوده و هستند از اوقاف فراغت خود بهترین استفاده را دارند، این بهره‌گیری به‌خصوص در ابعاد معنوی با برنامه‌ریزی خاصی به چشم می‌آید.

زيارت ‌اماكن مقدس يزد يكی از راه‌كارهای زنان ‌اين استان برای تقرب به خدا و دوری از ماديات است

از آنجا که استان و شهر یزد شهری مذهبی با اعتقادات محکم و راسخ است و بقاع متبرکه و امامزادگان زیادی نیز در آن وجود دارد، زیارت این اماکن مقدس، یکی از راهکارهای زنان یزدی برای تقرب به خدا و دوری از مادیات و توسل و طلب حاجت در اوقاف فراعتشان است.

آنها که روحیه قناعت را همیشه در وجود خود دارند، با حضور بی‌آلایش در این اماکن مقدس، خواسته‌های خود را از دل با خدای خویش میان می‌گذارند و صاحبان این بقاع را واسطه خود با خدا قرار می‌دهند تا روحشان تسلی یافته و خواسته‌شان برآورده شود.

زنان دارالعباده یزد در تمامی ایام هفته با برنامه‌ریزی مدونی که امروزه به رسوم تغییر شکل یافته است، در بقاع یا امامزاده خاصی حضور می‌یابند و با برگزاری مراسم مذهبی خاص، روح معنوی خود را تقویت می‌کنند.

تبيين آداب زيارت بقاع متبركه استان يزد

برای هر یک از این بقاع، آداب و زیارات خاصی از سوی مردم مرسوم شده است که به ختم معروفند و هر کس که در آنجا حضور می‌یابد، خود را ملزم به خواندن آن می‌داند.

پخش نذری، پهن کردن سفره توسل به ائمه اطهار(ع)، روضه‌خوانی و مصیب‌خوانی از دیگر آداب حضور بانوان در خلوت خویش است تا دور از هر گونه دلهره‌ای، در جمع زنانه خویش روح خود را جلا بخشند.

آنها ‌شنبه‌ها را به امامزاده شنبه که در واقع بقعه متبرکه سیدنصرالله زرندیون است و در بلوار دهه فجر یزد واقع شده است، می‌روند. با توجه به اینکه شنبه‌ها برای زیارت این بقعه شهره یافته، این امامزاده نیز به امامزاده شنبه معروف است.

روزهای دوشنبه هفته نیز مراسم خاص زنان در سهل‌ابن علی‌(ع) یزد برگزار می‌شود که با ختم حضرت موسی‌ابن جعفر(ع) همراه است تا هم تقربی بجویند و هم حوائجشان برآورده شود.

در این روز زنان بسیاری به بقعه متبرکه سید قل هواللهی نیز می‌روند که ختم مربوط به آن خواندن هزار مرتبه سوره توحید است و به همین سبب به این نام شهره شده است. این بقعه متبرکه در پشت مسجد جامع درست روبروی در مسجد قرار دارد.

بقعه متبرک شاه سیدرضا و سیدخلیل و سیدجلیل از اماکن مقدسی است که بانوان یزدی روزهای سه شنبه به آنها مراجعه می‌کنند و ختم حضرت اما موسی‌الکاظم(ع) را برگزار می‌کنند. این بقعه در نزدیکی چهاراه ایرانشهر یزد واقع است.

بقعه سید رکن‌الدین در خیابان مسجد جامع و شاهزاده فاضل در خیابان امام خمینی(ره) از دیگر اماکنی هستند که بانوان یزدی روزهای چهارشنبه به آنجا مراجعه کرده و زیارت و دعا می‌خوانند.

معرفی امامزاده شاهزاده فاضل يزد

فاطمه دانش‌یزدی‌، یکی از پژوهشگران تاریخی یزد به معرفی امامزاده شاهزاده فاضل پرداخت که این زیارتگاه مقبره فضل‌بن موسی از فرزندان امام موسی کاظم(ع) دانسته‌اند که در کنار دروازه‌ مهریجرد مدفون شده است.

‌به گفته دانش‌یزدی در منابع نیز به پیر برج یا مزار فضل‌بن علی از خاندان فضل‌بن سهل وزیر مأمون عباسی اشاره شده است. در مجاورت ‌امامزاده شاهزاده فاضل‌، حسینیّه‌هایی وجود دارد که در عصر صفوی پا برجا بوده است و امروزه بازار سنّتی در کنار آن‌، از عناصر معماری ـ مذهبی شاخص به‌شمار می‌رود.

او ادامه داد: بقعه سید رکن‌الدّین محمّد قاضی نیز آرامگاه یکی از سادات عُریضی در قرن هشتم قمری است که علاوه بر قاضی‌القضات شهر، سمت نقابت سادات یزد را بر عهده داشت.

وی مجموعه‌ای ارزشمند را در مجاورت مسجد جامع کبیر یزد احداث کرد که شامل: مدرسه، بیت‌الادویه‌(داروخانه)، دارالسیاده، رصدخانه و کتابخانه‌ی 3 هزار جلدی بود. امروزه تنها فضای گنبدخانه‌‌ مدرسه‌‌ آن که مدفن بانی است، باقی مانده و بقعه‌ی سید رکن‌الدین مشهور است.

گنبدخانه‌‌ مربّع شکل این بقعه نمایشگاهی است کم‌نظیر از گچ‌بری‌های چشم‌نواز و نقش‌های اسلیمی آب‌رنگی و کتیبه‌های آیات قرآنی با خطوط کوفی و ثُلث در قالب ترنج‌های بسیار زیبا و گل‌های چند پَر.

پنجشنبه‌ها نیز مختص رفتن به بقاع امامزادگان است که بیشتر از همه بقعه متبرک امامزاده جعفر(ع) و بقعه متبرک سیدجعفر محمد(ع) یزد مورد استقبال مردم است. خواندن دعای کمیل از جمله مراسمی است که این روز در بقاع امامزادگان یزد برگزار می‌شود.

بقاع متبرکه امامزادگان سید نورالدین(ع)، عبدالله بافق‌(ع)، سید‌محمد‌(ع) هفتادر عقدا، خدیجه خاتون، سید صدر‌الدین قنبر میبد، سید رکن‌الدین، شاهزاده فاضل و اسید محمد‌جعفر(غ) از دیگر اماکن متبرکه استان یزد هستند.

این پژوهشگر تاریخی گفت: امامزاده جعفر(ع) یزد مرقد امامزاده محمّد‌بن علی‌بن عبیدالله‌بن احمد‌بن علی العریضی‌بن جعفر صادق‌(ع)، است که به‌مناسبت کنیه‌اش «ابوجعفر» به این اسم نامیده می‌شود.

وی در زمان عبّاسیان‌(اواخر قرن چهارم هـ .ق)‌، به یزد آمد و پس از وفات در سال 424 هـ.ق در محلّ فعلی دفن شد. این امامزاده در ‌محلّهی مصلّای عتیق یزد واقع شده است. بنای امامزاده و تزیینات آن نخستین بار در سال 776 هـ.ق توسط «خواجه اسحاق‌بن حسن ساورج خوارزمی» از کاشی پوشانده شد و «امیر معین‌الدین اشرف» نیز عمارت‌هایی در کنار مزار ایجاد کرد.

در قرن نهم هـ.ق عمارت‌های دیگری از جمله صحن عتیق شمالی به همراه صفّه‌هایی به مجموعه اضافه شد. مجدالدین فضل‌ا... قاضی‌(م:855 هـ.ق)، مولانا حاجی نظام‌الدین اسحاق محری (م: 852 هـ.ق)، امیرغیاث‌الدین علی‌بن امیر لطف‌ا... وزیر، شیخ فقیه خراسانی و بسیاری دیگر از علما و بزرگان یزد نیز در جوار این امامزاده مدفونند و مردم با احترام به زیارت مدفن آنان می‌آیند‌.

امامزاده سیدجفر محمد یزد براساس شجرنامه ای که در دست است، ایشان از سادات جلیل‌القدر عریضی در قرن پنجم و نوه امامزاده ابو‌ جعفر محمد‌(م – 424 ق‌) است. سلسه نسب وی نیز ابو جعفر محمد‌بن ابو الحسن علی بن ابو جعفر محمد بن ابو‌الحسن علی‌بن ابو محمد عبیدالله بن ابو یحیی احمد‌الشعرانی‌بن ابو‌الحسن علی‌العریضی بن‌الامام صادق(ع).

جمعه‌ها نیز علاوه بر برگزاری مراسم دعای ندبه در حسینیه‌ها، تکایا و مساجد مختلف محلات شهر یزد، دعای پرفیض ندبه در مهدیه یزد در بلوار امام جعفر صادق(ع) برگزا‌ر می‌شود که شور و حال خاصی است که با ازدحام جمعیت همر‌اه است.

به گفته معاون فرهنگی ـ اجتماعی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان یزد در حال حاضر 103 بقعه متبرکه و امامزاده در سطح استان یزد وجود دارد که بیشترین تعداد آن در مرکز استان است بنابراین یزد از استان‌های بقعه محور کشور است که نسبت به موقوفات تعداد بقاع بالایی دارد.

حجت‌الاسلام و المسلمین محمود میرجلیلی،‌ معاون فرهنگی ـ اجتماعی اداره‌کل اوقاف و امور خیریه استان یزد‌ ‌درباره مراجعه مردم به امامزادگان به‌خصوص زنان در یک روز خاص از هفته گفت: سند تاریخی د‌رخصوص زمان مراجعه به بقاع و امامزادگان موجود نیست و این برگرفته از سنت مردم است.

به گفته این مسئول با توجه به اینکه در گذشته این ایام، بیشترین مراجعه به بقعه یا امامزاده صورت می‌گرفته است، این روز خاص برای زیارت تعیین شده است و موردی از نظر شرعی یا آموزه‌های دینی وجود ندارد.

او به ذکر مثالی پرداخت و افزود: مثلاً بقعه متبرکه یا امامزاده‌ای که در روزهای سه‌شنبه دعای توسل برگزار می‌کند، قطعاً در این روز شلوغ‌تر بوده است و کم کم این به روال ثابتی برای زیارت تبدیل شده است.

حجت‌الاسلام میرجلیلی گفت: البته در مواردی نیز بقعه متبرکه یا امامزاده به‌لحاظ شرایط جغرافیایی در برخی محلات، صبح‌ها مورد زیارت خواهران بوده و بعد از ظهر نیز برادران به زیارت می‌رفتند و این مبنای خاص شرعی ندارد.

این مسئول ادامه داد: البته برای نظارت بر فعالیت این واحدها مجموعه فرهنگی اداره اوقاف و واحدهای نظارتی و حفاظتی و حراستی استان نیز بر مجموعه‌های زیارتی مختلف استان نظارت دارند و اگر گزارشی مبنی بر انحرافات در مراسم داشته باشند، به سرعت پیگری می‌کنند.