روز عرفه، پس از شب‌های قدر بالاترین منزلت را دارد

عرفه روزيست كه حق‌تعالی بندگان خويش را به عبادت و طاعت فراخوانده و سفره‌های جود و احسان را برای آنها گسترانيده است، شيطان در اين روز حقيرتر و رانده‌تر، و در خشمناك‌ترين اوقات خواهد بود.

عرفات نام جايگاهی است كه حاجيان در روز عرفه(نهم ذی‌الحجه) در آنجا توقف و به دعا و نيايش می‌پردازند که پس از برگزاری نماز ظهر و عصر به مكه مكرمه باز می‌گردند و وجه تسميه آنرا چنين گفته‌اند كه حضرت جبرئيل هنگامی كه مناسك را به حضرت ابراهيم می‌آموخت، چون به عرفه رسيد به او گفت «عرفت» و او پاسخ داد آری، لذا به اين نام خوانده شد.

در رواياتی ديگر نيز گفته‌اند علت اين نامگذاری آن است كه مردم از اين جايگاه به گناه خود اعتراف می‌كنند و بعضی آن را به جهت تحمل صبر و رنجی می‌دانند كه برای رسيدن به آن بايد متحمل شد، چراكه يكی از معانی «عرف» صبر و شكيبايی و تحمل است.

حضرت آدم(ع) پس از توبه و تضرع به درگاه باری تعالی، در روز هشتم ذيحجه با جبرئيل به منی رفت، و شب را در آنجا ماند و صبح با جبرئيل به صحرای عرفات رفت، جبرئيل به هنگام خروج از مكه، احرام بستن را به او ياد داد و به او لبيك گفتن را آموخت و چون بعد از ظهر روز عرفه فرا رسيد تلبيه راقطع و به دستور جبرئيل غسل كرد.

حضرت آدم(ع) پس از نماز عصر، آدم را به وقوف در عرفات واداشت و جملات «سُبحانَكَ اللهُمَ وَ بِحمدِك، لا الهَ الاّ اَنْتْ، عَمِلْتُ سوء وَ ظَلَمْتُ نَفْسی، وَ اِعْتَرِفْتُ بِذَنبی اِغْفرلی، اِنَّكَ اَنْتَ اَلغَفور الرّحيمْ» را كه از پروردگار دريافت كرده بود به وی تعليم داد.، حضرت آدم(ع) تا هنگام غروب آفتاب همچنان دستش رو به آسمان بلند بود و با تضرع اشك می‌ريخت، وقتی كه آفتاب غروب كرد همراه جبرئيل روانه مشعر شد، و شب را در آنجا گذراند و صبحگاهان در مشعر بپاخاست و در آنجا نيز با كلماتی به دعا پرداخت و به درگاه خداوند توبه كرد.

از جمله مهم‌ترين اعمال روز عرفه قرائت زيارت امام حسين(ع)، تسبيحات حضرت رسول (ص)، سوره توحيد، آية الكرسى و صلوات بر محمّد و آل محمّد و غسل است، دعای ام‌داود و دعای مشلول از برترين اعمال در اين روز است.

یادداشت از: سمانه پور عبداله