امانتداری؛ اصل اساسی در اخلاق مديريت اسلامی

حجت‌الاسلام والمسلمين صديق، امام جمعه شهرستان لنگرود در گفت‌وگو با خبرگزاری بين‌المللی قرآن(ايكنا) شعبه گيلان، به تبيين مفهوم و فلسفه مديريت در اسلام پرداخت و اظهار كرد: مديريت اسلامى شيوه‌اى از مديريت است كه در آن به تمامى افراد يك مجموعه به‌ صورت انسان‌هاى مسئول و متأثر از ارزش‌ها با جهت‌دهى نظام ارزشى ‏اسلام نگريسته می‌شود و با مديريت علمی هماهنگی دارد؛ لذا مجتهدان و آگاهان به زمان می‌توانند با مراجعه به متون دينی مسائل مختلف را در زمينه مديريت استخراج كنند.

اين كارشناس دينی اصل امانتداری را يكی از اصول مهم مديريت اسلامی خواند و افزود: امام علی(ع) الگوی كامل مديريت اسلامی است؛ سيره و روش اميرالمؤمنين(ع) در نحوه اداره جامعه و تعامل با مردم، شايسته‌سالاری و عدالت‌ورزی مصداق بارز مديريت اسلامی است، زيرا مولای متقيان از كارگزاران و كاركنان نظام اداری خود می‌خواست كه كار و مسئوليت را امانت بدانند و در مناسبات و روابط خود امانتداری كنند؛ تلقی امانتداری از كار و مسئوليت و انجام دادن امور با رويكرد امانتداری اصل اساسی در اخلاق مديريت اسلامی است؛ اگر انسان كار و مسئوليت را امانت بداند، حرمت آنان را پاس می‌دارد و تلاش می‌كند به ‌خوبی آن را پيش ببرد و بالنده سازد.

شاخصه‌های قرآنی مديريت اسلامی

اين مسئول فرهنگی با اشاره به شاخصه‌های قرآنی مديريت اسلامی، تصريح كرد: مديران نهادهای‌ دولتی و خصوصی در جامعه اسلامی بايد دارای ويژگی‌های قرآنی و دينی باشند تا بتوانند اصول مديريت اسلامی را در جامعه به اجرا گذارند؛ برای محقق ‌شدن مديريت اسلامی در جامعه، رهبران و مسئولان بايد شيوه مديريت صحيح و عقلانی رسول اكرم(ص) و ائمه معصومين(ع) را سرمشق و الگوی مديريت و رهبری خود قرار دهند.

وی با تأكيد بر اينكه در جوامع اسلامی و دينی مديران بايد شرح صدر داشته باشند و انتقادات و نظرات افراد مختلف را با ملايمت و گشاده‌رويی شنيده و به فكر اصلاح محيط كاری خود باشند، گفت: مدير موفق بايد با انتخاب فردی مؤمن و متدين به ‌عنوان معاون خود در ارائه خدمات مطلوب بكوشد؛ بنا‌بر آيات قرآن ‌كريم مسلمان واقعی كسی است كه در عقيده و اخلاق و عمل تابع و تسليم آيات قرآن باشد و تنها در اين صورت است كه مديريت اسلامی در سطح جامعه تحقق می‌يابد، چرا‌كه در قرآن انگيزه‌های اسلامی برای ايفای مسئوليت به انگيزه‌های فردی و گروهی افراد ترجيح داده شده است.

حجت‌الاسلام صديق ادامه داد: در تعريف مديريت اسلامی از ديدگاه سازمان امور اداری و استخدامی اين طور مطرح شده كه مديريتی كه زمينه رشد انسان به سوی‌ خداوند متعال را فراهم كند و مطابق كتاب، سنت و روش پيامبر(ص)، امامان معصوم(ع)، علوم و فنون و تجارب بشری جهت رسيدن به اهداف يك نظام در ابعاد مختلف، همانند يك محور عمل كند، مديريت اسلامی ناميده می‌شود؛ لذا مهم‌ترين ويژگی مديريت اسلامی، فراهم ‌كردن زمينه رشد انسان‌ها به سوی ذات باری‌تعالی است.

ديدگاه اسلام در مبانی نظری و علمی مديريت

امام جمعه لنگرود با اشاره به ديدگاه اسلام در مبانی نظری و علمی مديريت، متذكر شد: از آنجا كه مباحث مديريت پيرامون مبانی، اصول، روش‌ها و اهداف قابل طرح است و به وظايفی مانند كنترل، نظارت، هدايت و برنامه‌ريزی تأكيد فراوان دارد و حتی عده‌ای اين امور را جزو اصول مديريت می‌شمارند و از سوی ديگر نيز سبك مديريت‌ها و ويژگی‌های مديران از اهميت قابل توجهی برخوردار است، جايز نيست كه بگوييم اسلام فقط به چند توصيه اخلاقی در باب مديريت بسنده كرده و يا اركان و اصول چندگانه مديريت را هم مطرح كرده است.

وی انقلاب اسلامی ايران را الگويی موفق از مديريت دينی و اسلامی در جهان معرفی كرد و خاطرنشان كرد: كشورهای دنيا يكی پس از ديگری حقايق را شناخته و پس از تأسی از انقلاب اسلامی ايران به فكر توحيد، خدامحوری، مردم‌سالاری واقعی و استكبارستيزی افتاده‌اند؛ بنابراين كشورهايی كه در موج بيداری معرفی شده‌اند بايد همه اصول انقلاب اسلامی را كه مبتنی بر اصول مديريت اسلامی و الهی است فرا گيرند، يعنی پس از ظلم‌ستيزی، حفظ استقلال، خدامحوری و مردم‌سالاری بايد به فكر موضوع ولايت و رهبری باشند.