اجتهاد مانع کهنگی احکام/ نظامسازی ماموریت اصلی فقه است
گروه اندیشه: پژوهشگر حوزوی با بیان اینکه اجتهاد مانع کهنگی احکام میشود گفت: نظامسازی ماموریت اصلی فقه است.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) سید حسین شرفالدین چهارشنبه شب سوم بهمن در نشست علمی فقه و سبک زندگی در مرکز فقهی ائمه اطهار(ع) گفت: اسلام مهمترین منبع استنباط سبکهای زندگی است؛ ما تنها حکومتی هستیم که اسلام را در راس نشاندیم و مدعی شدیم که میخواهیم سبک زندگی خود را از دین و اسلام بگیریم؛ این ادعا هم بخاطر ظرفیتهای بالای آموزههای دینی و اخلاقی و فقهی است و دیگری، تجربه تاریخی است.
وی افزود: در سازمانهای اجتماعی که خود را در ذیل اسلام تعریف میکنند، میتوان به این هویت دینی دست یافت؛ این سازمانها باید منطبق با اسلام کار کنند یا حداقل تعارضی با آن نداشته باشند؛ سبک زندگی اسلامی با این دید و سبک دینی تفاوت فاحشی با زندگی به سبک غربی دارد و اگر ما بیشتر به سمت اسلام برویم این فاصله بیشتر هم خواهد شد.
عضو هیئت علمی موسسه آموزشی وپژوهشی امام خمینی(ره) بیان کرد: سبک زندگی اسلامی در قالب فقه انعکاس یافته است؛ در این راستا این فقه است که قرار است نوع زندگی انسانی را با توجه به مباحث اخلاقی و نظایر آن تنظیم کند.
وی گفت: فقه، با هنجاری عقلانی همسویی کامل دارد؛ همچنین همسویی او با نظام تکوین و عرف و برخورداری از قوه محرکه اجتهاد از جمله مهمترین ظرفیتهای فقه است که میتوان این سبک را به بهترین شکل ارایه دهد.
شرفالدین عنوان کرد: اجتهاد از کهنگی احکام و در جازدن احکام دینی جلوگیری میکند؛ به همین خاطر است که فقهای ما همیشه از زمان خود جلوتر بودند؛ ولی پیشرفت سرسام آور تمدن بشری امروز و پیچیده شدن ارتباطات باعث ایجاد شوک به این حوزه شد و فقه ما را به بهت کشاند ولی فقه ما این فاصله را در حوزههای مختلف جبران خواهد کرد.
کارکرد فقه
وی تصریح کرد: کار اصلی فقه الگوسازی و قاعده سازی برای زندگی است؛ اولین گام نیز برای استنباط احکام فقهی ایجاد یک نظریه بنیادین است؛ در واقع نظریه بنیادین فقه آن است که دنیا و آخرت با هم مرتبط هستند و هدف فقه در کنار تنظیم روابط دنیوی، به سعادت رساندن مردم است.
این مدرس دانشگاه بیان کرد: همین نظریه بنیادین است که تفاوت فقه و قانون را مشخص میکند زیرا هیچ قانونی هدفش سعادتمند کردن زندگی اخروی مردم نیست.
وی افزود :نظریه فقهی، دومین گام در استنباط فقهی احکام است؛ در حقیقت اسلام به دنبال ارتقای اعمال انسانها و مکلفین است؛ در این نظریه فقهی گنجانده میشود که چه اعمالی باید انجام شود و چه اعمالی نباید؛ در اینجا سود و ضرر هرکدام نیز بیان شده است.
لزوم شفافیت در بیان احکام
شرفالدین عنوان کرد: نظر اسلام نسبت به اوقات فراغت، کار و تحصیل زنان، ورزش حرفهای، آپارتمان نشینی و... که از مباحث امروز جامعه است باید در قالب یک نظریه به طور شفاف بیان شود؛ مثلا همین مباحثی که گفته شد ممکن است در ابتدا برای خود توجیه داشته باشد ولی وقتی به عمق آنها پی میبریم ممکن است یک فقیه را متقاعد کند که فتوایی خلاف عرف در این رابطه ارایه کند.
وی افزود: گام بعدی در استبناط سبک زندگی از منظر فقهی، موضوع شناسی و مسئله شناسی است؛ مبحث نیاز دراینجا کاملا رخ نمایی میکند و عامل شکل دهنده به بسیاری از مقولات دیگر دراین زمینه است؛ امروز غربیها با همین توجیه نیاز همه رفتارهای خود را توجیه میکند که ما اصلا آنها را قبول نداریم.
مدرس دانشکده صداوسیما، گفت: اجتهاد تک گزارهای از جمله مراحل دیگر استنباط احکام فقهی و سبک زندگی اسلامی است که در اینجا بیشتر حوزه رفتاری و ساحتهای مختلف زندگی فردی و اجتماعی مورد نظر است.
وی ادامه داد: نظام سازی از مهمترین کارها وماموریتهای فقه اسلامی است که برخی آن را از نقاط ضعف فقه دینی به خصوص فقه فردی میدانند؛ برقراری ارتباط نظاموارهای میان ابواب مختلف فقه اجتماعی وساماندهی آنها در قالب مجموعهای از احکام بهم پیوسته و ارگانیک از جمله ملزمات این سیر استنباطی است.
شرفالدین اظهارکرد: زمینه سازی برای جریان قواعد و خرده نظامهای فقهی در قلمروهای عینی زندگی اجتماعی از طریق فرهنگسازی و گفتمانسازی جامعه با ایجاد مشوقهای محیطی برای متابعت و رفع موانع فرهنگی و اجتماعی برای تثبیت این حکم از جمله دیگر مباحث نظریه پردازی و استنباط فقهی است.
