تمامی مفسران کنونی وامدار علامه طباطبایی(ره) هستند
گروه اندیشه: مدیر گروه قرآن و حدیث مؤسسه آموزشی ـ پژوهشی امام خمینی(ره) تأکید کرد: تمامی مفسران کنونی به نوعی وامدار علامه طباطبایی(ره) و تفسیر گرانسنگ ایشان هستند.
حجتالاسلام والمسلمین محمود رجبی، مدیر گروه قرآن و حدیث موسسه آموزشی ـ پژوهشی امام خمینی(ره) در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قم، در پاسخ به این سئوال که نوآوریهای علامه در تفسیر المیزان بیشتر در چه محورهایی قرار دارد و شاخصترین آنها کدام است؟ گفت: نوآوریهای علامه طباطبایی رحمةالله به موضوع یا قلمرو خاصی محدود نمیشود و هنوز هم به صورت کامل استخراج نشده است.
وی افزود: مرحوم علامه روش تفسیر قرآن به قرآن را با عنایت به ابعاد مختلف آن که پیش از ایشان به این صورت مطرح نبوده است ارائه کردهاند.
وی ادامه داد: اکنون که طرح تصنیف این تفسیر در حال اجراست در رشتههای مختلف علوم انسانی و اسلامی به خوبی آشکار شده است که مرحوم علامه در همه این رشتهها نوآوری دارند.
رجبی عنوان کرد: البته قبلا هم محققانی در برخی از موضوعات پروژهها و رسالههای دکتری متعددی در موضوعات مختلف علوم انسانی از دیدگاه مرحوم علامه و یا بر اساس تفسیر المیزان نوشتهاند ولی یک کار جامع و تخصصی که همه بیانات مرحوم علامه در تفسیر المیزان را در برگیرد و ناظر به حوزههای مختلف و رشتههای گوناگون علوم انسانی و اسلامی باشد در مؤسسه در حال انجام است و نوآوریها در یک چنین کار تخصصی نمایان میشود.
رجبی بیان کرد: نوآوریهای مرحوم علامه هم در علوم اسلامی است و هم در علوم انسانی، بهویژه در علوم اجتماعی در حدی است که در اسلامیسازی علوم تأثیرات ارزشمندی دارند که نیازمند کار کارشناسی دقیق، عمیق و تخصصی است.
علامه طباطبایی(ره)؛ صاحبنظر در زمینههای مختلف
رجبی تصریح کرد: در علوم تربیتی، در علوم سیاسی، در جامعهشناسی، روانشناسی و اقتصاد و حتی علوم نسبتاً کاربردی مانند مدیریت دیدگاههای شایان توجهی دارند.
عضو جامعه مدرسین در پاسخ به این سؤال که تأثیرگذاری اندیشههای علامه طباطبایی را بر متفکران و اندیشمندان مسلمان معاصر اعم از داخل و خارج کشور تا چه حد است، اظهار کرد: تأثیر اندیشههای مرحوم علامه بر متفکران معاصر داخلی به دو طریق بوده است؛ نخست به صورت مستقیم با تربیت شاگردان برجسته و فرهیخته خود که میتوان گفت برجستهترین اندیشمندان معاصر از شاگردان آن بزرگواراند و خود را وامدار آن بزرگوار میدانند مفسران برجستهای مانند: حضرات آیتالله جوادی آملی، آیتالله مصباح یزدی، آیتالله جعفر سبحانی و دیگر مفسران شاخص ایران اسلامی همه از شاگردان و متأثران از اندیشه و روش تفسیری ایشان هستند.
وی افزود: نکته شایان توجه آنکه شخصیت برجستهای مانند آیتالله جوادی آملی مدظلهالعالی میفرمایند وقتی به قم آمدند فکر میکردند با درجات علمی که به آن دست یافتهاند بینیاز از فراگیری تفسیر هستند ولی وقتی در درس تفسیر مرحوم علامه شرکت میکنند به این نکته میبرند که به تفسیر مرحوم علامه نیازمندند.
رجبی گفت: این مفسران برجسته شاگردان بسیاری پرورش دادهاند که غیرمستقیم و با یک واسطه تحت تأثیر اندیشههای علامه طباطبایی هستند علاوه بر آن جمع کثیری از کسانی که با تفسیر المیزان آشنا شده و آن را فراگرفته یا مطالعه کردهاند نیز تحت تأثیر اندیشههای علامه طباطبایی هستند.
وی ادامه داد: بنابراین میتوان گفت تقریبا کمتر مفسری را میتوان یافت که تحت تأثیر اندیشههای علامه طباطبایی نباشد؛ در حوزه کلام، فلسفه، منطق، اخلاق و عرفان هم اندیشههای علامه طباطبایی بر متکلمان، فیلسوفان، منطقیان و علمای اخلاق و عرفان تأثیر بسیار داشته است و همه وامدار مرحوم علامه هستند.
عضو هیئت علمی مؤسسه امام خمینی(ره) اظهار کرد: اما در خارج از ایران هر چند تعدادی از دانشمندان شیعه و اهل سنت تحت تأثیر آراء مرحوم علامه قرار دارند؛ ولی متأسفانه چنانکه گفته شد مرحوم علامه حتی در حدی که برخی از شاگردان ایشان در خارج از ایران شناخته شدهاند هنوز آنگونه که باید شناخته شده نیستند و این شخصیت سترگ و تفسیر عظیمالشان ایشان مورد توجه جدی قرار نگرفته است.
وی در خاتمه با اشاره به برگزاری همایش تفسیر المیزان تأکید کرد: یکی از اهداف همایش بینالمللی اندیشههای علامه طباطبایی در المیزان معرفی شخصیت ایشان و تفسیر المیزان در سطح بینالملل است.
