تناقض با روایات کافی؛ عامل تضعیف انتساب تفسیر قمی به علی بن ابراهیم

به گزارش خبرگزاری بین‎‏المللی قرآن(ایکنا) از قم، حجت‎الاسلام والمسلمین رستم‌نژاد، استادیار جامعةالمصطفی(ص) شب گذشته، 25 فروردین در نشست علمی بررسی استنادی تفسیر القمی به علی ابن ابراهیم در مرکز تخصصی تفسیر با ذکر این‌که کتاب تفسیر القمی یکی از کتب حدیثی و اجتهادی در حوزه تفسیر قرآن است، گفت: اهمیت این کتاب در حوزه روایات ذکر شده از ائمه معصوم(ع) در خصوص آیات قرآن یکی از دلایل بحث‎های پردامنه در مورد این کتاب بوده است.

وی افزود: کتاب تفسیر القمی یک کتاب حدیثی صرف نیست و بخشی از این کتاب به شکل اجتهادی تنظیم شده است؛ این بحث یعنی سندیت کتاب بحث مبنایی است که آثار فراوانی را نیز در حوزه‎های مختلف به جای خواهد گذاشت.

استادیار جامعةالمصطفی(ص) گفت: تاکنون در این حوزه مباحث بسیاری شکل گرفته و کتبی در این زمینه نوشته و تألیف شده است که آیا این کتاب یعنی تفسیر القمی از آن علی بن ابراهیم قمی است یا خیر زیرا حل آن به بسیاری از مسائل به‌ویژه در حوزه روایات تفسیری و روایات ثابت کمک می‎کند.

دیدگاه آیت‌الله معرفت درباره تفسیر القمی

رستم‌نژاد عنوان کرد: درست است که آیت‎الله معرفت این کتاب را از آن شاگرد علی بن ابراهیم قمی می‌داند ولی در آخر این کتاب آن را می‎ستاید زیرا افرادی همچون آیت‎الله معرفت بر این عقیده بودند که باید از هرگونه سندی هرچند کمتر موثق جهت فهم آیات الهی استفاده کرد و به همین دلیل نگاه بسیار دقیقی به این گونه اسناد و کتب داشتند.

عضو هیئت علمی جامعةالمصطفی(ص) بیان کرد:  در این عرصه بسیاری از علما تردیدهایی ذکر کرده‏‌اند که البته باید گفت که در پس پرده اندیشه کسانی که تردیدهایی در این تفسیر نسبت به صاحب حقیقی آن دارند دو نکته نهفته است.

ضعف‌های تفسیر القمی

وی افزود: اولین نکته این است که در این کتاب ضعف بیّن در برخی از روایات به چشم می‏‎خورد که این ضعف با توجه به شخصیت علمی ایشان بعید است؛ نکته دیگر آنکه تناقضاتی که بین این احادیث و احادیثی که مرحوم کلینی در الکافی از علی بن ابراهیم قمی ذکر کرده است وجود دارد و همین عامل، محققان را به تردید می‎افکند.

رستم‌نژاد عنوان کرد: از احتمالاتی که در این باره عنوان شده آن است که ممکن است در این کتاب دخیله وجود داشته باشد یعنی ناسخ از جانب خود مطالبی را در این کتاب گنجانده باشد؛ آیت‎‌الله معرفت قایل به این نکته بودند که دیگران نیز در این کتاب دخیله داشتند.