
یکی از الطاف و موهبتهای ویژه خداوند در ماه رمضان شب قدر است چنانکه پیامبر اکرم(ص) فرمودهاند: «خداوند از روزها، جمعه؛ از ماهها، ماه رمضان و از شبها، شب قدر را برای خود اختیار کرده است» و در واقع شب قدر اوج معنویت و عبادت ماه مبارک رمضان است.
شب قدر، شب تجلی میعاد انسان با خداوند و از خود جدا شدن و غرق در دریای رحمت و محبت و مهربانی خدا شدن است، در روایات اهل بیت(ع) آمده است: فرشتگان در شب قدر فرود آمده و در زمین پخش میشوند، بر مجالس مؤمنین گذشته بر آنان سلام کرده و برای دعای آنان آمین میگویند، تا آنگاه که سپیدهدم طلوع کند و در این شب دعای کسی رد نمیشود، مگر دعای عاق والدین، قطعکننده رحم، کسی که شراب بنوشد و کسی که دشمنی مؤمنی در دلش باشد.
خداوند و پیامبر(ص) و ائمه اطهار(ع) برای زنده نگهداشتن روح امید و اهمیت اطاعت و بندگی سعی در مخفی داشتن شب قدر داشتهاند، ولی آنطور که از احادیث استنباط میشود، احتمال شب قدر بودن، شب بیست و سوم ماه رمضان بیشتر است.
حسین دوزبخشیان، عضو هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی ملایر در گفتوگو با خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از همدان، گفت: مشخص نبودن شب قدر بهطور ویژه از الطاف خداوند است زیرا اگر بندهایی به هر دلیلی از درک یکی از شبها محروم شد امید به شبهای دیگر نیز داشته باشد و ناامید از درگاه خداوند بازنگردد.
قدر؛ شب قدرشناسی از خدا و نگارش تقدیر انسان است
وی افزود: شبهای قدر معادل 83 سال از عمر انسان فضیلت دارد و از این رو باید قدر، شب قدر، را دانست زیرا شب قدر، شب قدرشناسی از خدا و نگارش تقدیر و معیشت انسان است.
دوزبخشیان علت مشخص نشدن شب قدر اصلی را اینگونه بیان کرد: شب قدر به این دلیل مشخص نشده تا انسانها بیشتر به خدا نزدیک شوند و تضرع و مناجات بیشتری به درگاه ایزد منان داشته باشند.
این مدرس دانشگاه اضافه کرد: شب زندهداری در شبهای قدر توصیه فراوانی شده است و در روایات بسیاری دیده شده که بسیاری از علما از شبهای نخست ماه رمضان به شب زندهداری و مناجات با معبود خود میپرداختهاند.
وی تصریح کرد: بخشش و عفو خداوند رحمان و رحیم به کسانی که ناخواسته و از روی ناآگاهی گناه میکنند بیوقفه نائل میآید حتی کسانی که از روی عمد و دشمنی با پروردگار به گناه روی میآورند و بدی میکنند نباید از درگاه خدا ناامید شوند.
دوزبخشیان در ادامه گفت: نوع سخن گفتن در پیشگاه خدا بسیار حائز اهمیت است؛ لذا برای بیان خواستههای منطقی باید با الگو گرفتن از ائمه(ع) و انبیای الهی با شیوه درست از خداوند خواستههای خود را طلب کرد.
ربناهای قرآنی در شب قدر فراموش نشود
وی عنوان کرد: ادعیه مفاتیحالجنان و صحیفه سجادیه بهترین نوع دعا در شبهای قدر هستند و علاوه بر دعاهای ذکر شده ربناهای قرآنی که کمتر به آنها توجه میشود و در برخی از سورهها وجود دارد منابع خوبی برای این شبهای ارزشمند هستند.
عضو هیئت علمی دانشکده علوم قرآنی ملایر گفت: فراوان خواستن در شبهای قدر بسیار توصیه شده است زیرا خداوند نیز در روایات بسیاری بندگان را به خواستن فراوان حتی بهطور روزانه سفارش فرموده است پس بندگان مجازند در شبهای قدر هم خواستههای دنیوی و هم خواستههای اخروی را از خدا طلب کنند.
افزایش ظرفیت روح از مهمترین آثار دعا است
مرتضی قائمی، معاون فرهنگی ـ اجتماعی دانشگاه بوعلیسینا همدان نیز درباره اثرات دعا و نیایش بهویژه در ایام شبهای قدر گفت: لطیف و رقیق شدن روح و قلب انسان و افزایش ظرفیت روح برای معنویت، خلوص و انسانیت از مهمترین آثار دعا، استغفار و نیایش در انسان این است.
وی افزود: دعا و نیایش قساوت قلب و دلبستگی به دنیا را میکاهد و به این سبب استعداد و آمادگی انسان برای سیر مراحل تهذیب، تربیت و سلامت روحی را افزایش میدهد.
قائمی اضافه کرد: تأثیر دعا در سرنوشت انسان بر اساس خواست خداوند بسیار زیاد قرار داده شده است و از بندگان خواسته که برای تأمین خواستههای معنوی، دنیوی و مادی در کنار تلاش، از ابزار دعا و نیایش بهرهمند شوند.
نیایش، تأثیرات ناگوار گناهان را در قلب میکاهد
وی ابراز کرد: دعا و نیایش تأثیرات ناگوار گناهان بزرگ و کوچک در قلب و روح انسان را میکاهد که اگر با انابه و توجه همراه باشد، گناهان به حسنات تبدیل میشود؛ بنابراین دعا از مهمترین عوامل بندگی و تقرب به پروردگار متعال است.
معاون فرهنگی دانشگاه بوعلیسینا تأکید کرد: دعا و استغفار روح و جان را صیقل میدهد، معنویت را تعمیق و توسعه میبخشد و انسان را در مسیر الیالله یاری میرساند.
وی ابراز کرد: خداوند این ظرفیت را دعا قرار داده است که در تغییر سرنوشت انسان ایفای نقش میکند و در کنار حکمت الهی عامل مؤثری برای تأمین سعادت و رضوان الهی میشود و جمله «الدعا یرد القضا» نیز مؤید همین مطلب است.
قائمی در پایان گفت: نورانیت و صفای معنوی در روح انسان نیز یکی از محصولات دعا و نیایش خالصانه و صادقانه است که عقل را در انسان تقویت میکند.
فارغ التحصیل (79)