جایگاه کوهها در نظام هستی/ دنیا در تعظیم حکمت و قدرت الهی
گروه اندیشه: جهان هستی کتاب بسیار بزرگی است که رازها و رمزهای بسیاری را در خود جای داده و همه علوم با کاربرد خودشان به ترجمه آیات الهی اقدام میکنند، در این مجال به بررسی جایگاه کوهها در نظام هستی میپردازیم.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از همدان، کوهها از حرکات ویرانکننده و لغزش زمین جلوگیری میکنند و سپر زمین در برابر حرکات سرسامآور میشوند و همچون زرهی زمین را در بر گرفتهاند و این سبب میشود که از لرزشهای شدید زمین که بر اثر گازهای درونی اتفاق میافتد تا حد زیادی جلوگیری شود.
جهان هستی با تمام آفریدههایش آیت و نشانههای پروردگار متعال است که هر کدام با زبان حال و قال، آفریننده خود را تسبیح گفته و به سایر مخلوقات بهویژه انسانها درس خداشناسی میدهند.
کوه؛ نمونه عالی از مظاهر هستی در همه نقاط دنیا
کوهها بهعنوان نمونههای از مظاهر هستی در بسیاری از نقاط دنیا وجود دارند و برخی از این پدیده زیبا و برجسته خدادادی که از آنها با عناوین رشته کوههای البرز و زاگرس یاد میشود در کشور ایران وجود دارند.
در قرآن و در آیات و روایات بسیاری به آفرینش کوهها و نحوه قرارگرفتن و استقرار آنها بر روی زمین سخن گفته شده است و آیات زیادی مانند آیه 31 سوره انبیاء، 88 سوره نمل، 27 سوره فاطر، 15سوره حجر، 10 سوره لقمان، 18 سوره ص، 10 سوره فصلت، آیات 7 و 6 سوره نبأ، 32 سوره نازعات، 10 سوره طور و آیه 19سوره غاشیه درباره خلقت و اسرار آفرینش کوهها سخن به میان آمده است.
قرآن مجید در سورههای متعدد از بین رازها و حکمتهای آفرینش کوهها، بیشتر روی استقرار و آرامشی که بهواسطه کوهها نصیب ساکنان زمین شده است تکیه کرده و وجود آنها را مانع از پدید آمدن حرکات ناموزون و اضطراب و نوسان معرفی میفرماید و در سورههای گوناگون با عبارات متعدد سخن به میان آورده است، بهطور مثال در آیه 15 سوره نحل «وَأَلْقَى فِی الأَرْضِ رَوَاسِیَ أَن تَمِیدَ بِکُمْ وَأَنْهَارًا وَسُبُلًا لَّعَلَّکُمْ تَهْتَدُونَ؛ و در زمین کوههایى استوار افکند تا شما را نجنباند و رودها و راهها [قرار داد] تا شما راه خود را پیدا کنید» به تشریح این مسئله پرداخته است.
حرکت وضعی، حرکت انتقالی و حرکت هلیسی منشأ این اضطراب، نوسان و لرزش در زمین هستند که وجود کوهها از بروز آن جلوگیری میکند، این نوع حرکتهای سریع زمین و بهویژه حرکت وضعی، در تماس با هوای مجاور آن و در برخورد ملکولهای هوا با سطح کره، آنچنان حرارتی تولید میکند که زندگی را در روی زمین ناممکن میسازد
این مشکل در صورتی پیش میآید که هوای مجاور زمین همراه خود زمین حرکت نکند و بر اثر برخورد زمین با ملکولهای هوای ساکن که همه جوانب آن را مانند پوسته پیاز فرا گرفته حرارت شدیدی تولید شود ولی اگر هوای مجاور زمین پا به پای خود زمین حرکت کند و هر دو دست به دست هم و به یک سمت در حال حرکت باشند قطعاً چنین خطری پدید نخواهد آمد.
کوهها در حرکت هوای مجاور زمین نقش مؤثری دارند
از این رو وجود کوهها و پستی و بلندیهای زمین، در حرکت «هوای مجاور» همراه زمین، نقش مؤثری دارند زیرا در پرتوی فواصل رشته کوهها و پستی و بلندیهای آن که قشر جامد زمین را بهصورت سرزمین شخمزده در آورده است و هوای مجاوری که با زمین تماس دارد میان کوهها حبس شده و پستی و بلندیهای مختلف زمین که حتی در برخی از نقاط به هشت کیلومتر میرسد هوای چسبیده به زمین را در خود نگاه داشته است.
هنگام حرکت زمین هوای داخل فرورفتگیها و چسبیده به آن، با آن حرکت میکند و هر دو در مسیر واحدی پا به پای یکدیگر به گردش خود ادامه میدهند، کوهها فواید زیادی را برروی زمین دارند که از جمله آن میتوان به سرچشمه نهرها، تصفیه آب، پناهگاه بودن کوهها و موارد زیاد دیگری اشاره کرد.
در قرآن، کوهها به میخ تشبیه شدهاند و میدانیم که وقتی میخی را به جایی میکوبند قسمت عمده آن به داخل فرو میرود و قسمتی از آن بیرون میماند پس میتوان گفت تمام فواید و اسراری را که برای کوهها بیان شد با این تشبیه چنین توجیه میشود که قسمت بیرونی کوهها، فواید بیرونی را دارد و قسمت درونی کوهها، فواید درونی را دارد.
همه اسرار و مسائل مربوطه به کوهها گواه و نشانهایی بر اعجاز و آفرینش خداوند دارد و از این رو در بسیاری از روایات به گردش در طبیعت و دیدن مناظر طبیعی و اسرار خداوندی تأکید و اصرار فراوانی شده است.
یادداشت از سمانه پورعبداله
