ضرورت توجه به مباحث عقلی محض جهت پاسخگویی به شبهات روز

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، آیت‌الله سید حسن سعادت‌مصطفوی، رئیس گروه فلسفه و کلام دانشگاه امام صادق(ع) و مؤسس بیت الحکمت در همایش علوم عقلی و تمدن اسلامی و مراسم افتتاحیه مجمع عالی حکمت اسلامی شعبه مشهد که صبح امروز، 17 مهرماه در تالار نور مشهد برگزار شد، با بیان اینکه اگر ما عقل‌گرا باشیم دیگر معنا ندارد که عرفان‌گرا نیز باشیم زیرا با یکدیگر همخوانی ندارند، ابراز کرد: تا جایی که عقل کار می‌کند، انسان عقل‌گرا می‌تواند جلو برود و آنجایی که دیگر پاسخگو نیست، فرد عقل‌گرا باید بگوید که نمی‌دانم.

رئیس گروه فلسفه و کلام دانشگاه امام صادق(ع) ادامه داد: آنجایی که عقل دیگر پاسخگو نیست برخی سعی می‌کنند، به شهود بپردازند اما این دیگر معنا ندارد زیرا کسانی که از شهود استفاده می‌کند در محدودیت عقلا قرار نمی‌گیرند.

وی  گفت: تنها واسطه ارتباطی ما با مردم عقل است لذا فردی که می‌گوید من شهود کردم، چگونه می‌خواهد این شهود را به دیگری انتقال دهد زیرا عرفا نیز تمام سعی خود را در پرورش خیال گذاشته و سرمایه اصلی آن‌‎ها قوه تخیل است اما عقلای اهل حکمت خیال را از ابزار پایین عقل می‌دانند.

مؤسس بیت الحکمت عنوان کرد: عرفا به عالم خیال بسیار اهمیت می‌دهند اما از نظر ما که به عقل توجه می‌کنیم، در عین احترام گذاشتن به آنان، این برداشت‌ها را غیر قابل استناد می‌دانیم زیرا در بحث عقلی شهود و الهام اهمیت ندارد.

وی با بیان اینکه اگر فردی به دوران جوانی تا پیری خود توجه کند متوجه می‌شود که چقدر میزان تفکرات عقلی او متفاوت شده و در تمام این زمان رشد کرده است، گفت: الهام و شهود که در دیدگاه عرفا محور اصلی است از نظر ما که عقل‌گرا هستیم قابل توجه نبوده اگر چه که در جای خودش خوب است.

آیت‌الله مصطفوی به اشاره به اینکه علم حضوری برهان نمی‌خواهد، ابراز کرد: برهان و استدلال با علم حصولی است زیرا می‌خواهیم با استفاده از آن چیزی را تحصیل کنیم با مقدماتی که به گفته عقلا وصل شود.

وی افزود: فلسفه و حکمت همان عرفان عقلی است و میزان دقت عقل را برای پی بردن به موضوع نشان می‌دهد لذا فرمایشات بزرگان اگر در دایره عقل باشد و برهان‌های آن‌ها نیز عقلی و بدیهیات باشد، بسیار خوب است، اما اگر قرار باشد که برهان عقلی نباشد می‌شود شهود و دیگر در دایره عقل جایی ندارد.

رئیس گروه فلسفه و کلام دانشگاه امام صادق(ع) با بیان اینکه کسانی که از شهود صحبت می‌کنند چگونه می‌خواهند آنان را به نسل امروزی و جوانان منتقل کنند، افزود: عرفان را نباید مخلوط در عقل کرد.

وی به دست‌اندرکاران مجمع عالی حکمت اسلامی شعبه مشهد پیشنهاد کرد: در این مجمع تنها مباحث عقلی مطرح شود و عرفان را کنار بگذارید زیرا مباحث عقلی محضی که عنوان می‌شود باید هماهنگ با مسائل عقلی باشد که امروز مطرح است تا در دانشگاه و حوزه‌ها به کمک دانشجویان و جوانان بیاید و بتوانند از آن استفاده کنند.

آیت‌الله مصطفوی گفت: در این راستا باید گفت، صحبت‌هایی که غربی‌ها و بزرگان آنان مطرح می‌کنند عقلی است لذا باید با برهان عقلی پاسخ داده شود و حتی رد شود و با عرفان شهود قابل پاسخگویی نیست.