«استصلاح»؛ راهبرد نهجالبلاغه برای کارآمدی نعمتها
مؤلف تفسیر مشکاة با اشاره به ارتباط میان مفهوم استصلاح و حقیقت ایمان گفت: ایمان دو نیمه دارد که نیمی از آن صبر و نیم دیگر شکر است و دعوت امام علی(ع) آنجا که فرمودند «وَ اسْتَصْلِحْ كُلَّ نِعْمَةٍ أَنْعَمَهَا اللهُ عَلَيْكَ»، یعنی دعوت به حقیقت «شکر» است.
به گزارش ایکنا از خراسان رضوی، محمدعلی انصاری، مفسر قرآن کریم و مؤلف تفسیر مشکاة، در سلسله نشستهای مجازی شرح و تفسیر نامه ۶۹ نهجالبلاغه، به تبیین کلام امیرالمؤمنین علی(ع) که فرمودهاند: «وَ اسْتَصْلِحْ كُلَّ نِعْمَةٍ أَنْعَمَهَا اللهُ عَلَيْكَ» پرداخت و اظهار کرد: واژه استصلاح از باب استفعال است و در ادبیات عرب، این باب غالباً در مواردی به کار میرود که پای سختی، دشواری، جدیت و تلاش مستمر در میان باشد. همانگونه که برای بیرون کشیدن میخی محکم از دیوار یا استخراج نفت و گاز از اعماق زمین، تلاش و مرارت زیادی لازم است، حفظ صلاحیت، کارآمدی و پایداری یک نعمت نیز فرایندی سهل و ساده نیست و به اهتمام، برنامهریزی و روشهای اصلاحی نیاز دارد.
وی ادامه داد: به دست آوردن یک نعمت هرچند ارزشمند است، اما اهمیت حفظ، دوام و کارآمد ساختن آن بهمراتب بیشتر است. در طول تاریخ، تمامی انسانهایی که به سعادت یا شقاوت رسیدهاند با همین نعمتهای الهی مواجه بودهاند و تفاوت بزرگ میان «سُعَدا» و «اَشقِیا» در شیوه نگاه، رفتار و موضعگیری آنها نسبت به این مواهب بوده است.
انصاری گفت: نعمتهایی همچون عمر، عقل، هوش، قدرت و مادیات به همگان عطا شده است، اما عدهای با سوءاستفاده آن را به تباهی کشانده و مایه هلاکت خود و دیگران ساختهاند، در حالیکه عدهای دیگر از این نعمتها در مسیر رشد و تعالی خود و همنوعانشان بهره میبرند، بنابراین کلید اصلی سعادت انسان استصلاح نعمت است؛ یعنی رساندن نعمت به مرحلهای از پایداری و شایستگی که برای انسان بهصورت نافع باقی بماند.
این مفسر قرآن کریم با استناد به آیه «وَإِن تَعُدُّواْ نِعْمَتَ الله لاَ تُحْصُوهَا» تصریح کرد: نظام آفرینش سرشار از نعمتهای بیشماری است که شمارش و احصای آنها از توان بشر و تمامی سازمانهای جهان خارج است؛ از دورترین کهکشانها و خورشید گرمابخش گرفته تا ریزترین ذرات خاک همگی در خدمت انسان هستند. در کنار این مواهب مادی، نعمتهای بیبدیل معنوی نیز قرار دارند که اهمیت آنها بههیچوجه کمتر نیست.
انصاری با اشاره به ارتباط میان مفهوم استصلاح و حقیقت ایمان بیان کرد: ایمان دو نیمه دارد که نیمی از آن صبر و نیم دیگر شکر است. دعوت امام علی(ع) به استصلاح نعمتها، در واقع دعوت به حقیقت «شکر» هست ولی متأسفانه مفاهیمی چون صبر و شکر در میان برخی مسلمانان دستخوش تحریف و کجفهمی شده است.
مؤلف تفسیر مشکاة در پایان گفت: صبر در منطق قرآن و عترت به معنای انفعال، بیتحرکی و تن دادن به ذلت نیست، بلکه یک ایستادگی پویا، حرکت، تفکر و اوج تسلط بر خویشتن (مهارتهای نفسانی) است، شکر نیز فراتر از یک لقمه نان و جملات زبان تشریفاتی، یک فرآیند عمیق سلوکی و عملی است.
انتهای پیام
