قداست عزا را قربانی دستمزدهای کلان نکنیم
گروه اندیشه: یکی از آسیبهای رخ نموده در سالهای اخیر در مراسم عزای امام حسین(ع) دریافت دستمزدهای کلان مداحی و رقابت در این عرصه است که همواره بزرگان و علما نسبت به رواج آن هشدار دادهاند؛ موضوعی که غفلت از آن قداست عزا را قربانی دستمزدهای کلان خواهد کرد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از قم، آغاز ماه محرم، آغاز روزها و شبهای پرشور عاشورایی است که در این کنگره شورآفرینی برای پاسداشت خونهای به ناحق ریخته دشت کربلا، سراسر ایران و نه جهان تشیع بلکه تمام آزادیخواهان و رادمردان جهان شرکت دارند.
شاعران و مداحان در مجالس اهل بیت(ع) حضور یافته و تا امروز طبقهای مجلل به نام طبقه مداحان و شاعران اهل بیت(ع) در جامعه شیعی رخنمایی کرده است که در همیشه تاریخ مورد عنایت و لطف مردم، مراجع و علما و پیشتر ائمه اطهار(ع) بودند و شهر قم نیز از این مقوله مستثنی نیست.
بیشتر گزینشها در جلسات مداحی روی محور مداحان انجام میشود
در این میان امالقرای جهان اسلام نیز از آسیب مداحمحوری در امان نمانده و بیشتر گزینشها در جلسات مداحی روی محور مداحان انجام میشود و مجالس مداحان نسل جدیدی چون حاج مهدی سلحشور، حاج سیدمهدی میرداماد و اخیراً کربلایی جواد مقدم در هیئتها بیشترین جمعیت عزادار را به خود اختصاص داده است.
حضور مردم در مجالس روضه با محوریت مداحانی که بیشترین اقبال بهسوی آنهاست فی نفسه مشکلی ندارد ولی آسیبهایی را میتواند داشته باشد و هم اینکه نشاندهنده تغییر یک رویکرد در تاریخ مجالس عزاداری است؛ نکتهای که میتواند حتی به طبقهبندی دوران گذشته و امروز بیانجامد.
حضور سال گذشته دو مداح برجسته کشوری در قم یعنی کربلایی جواد مقدم و حاج سیدمهدی میرداماد که بیشترین مخاطبان را در مجالس خود داشتند، شور خاصی به فضای محرم سال گذشته در این شهر داده بود ولی موضوع مبالغی که به مداحان برای حضور در این مجالس داده میشود بحثی است بحث برانگیز.
شایعات بسیاری در پس حضور کربلایی جواد مقدم و حقالزحمه مداحی وی در کوی و برزن پیچید و در همین بازار چهل کلاغی بود که مبالغ اعجابآوری نیز شنیده میشد که از چند صد میلیون تومان هم تجاوز کرد و هیئتی که از وی دعوت کرده است هنوز که هنوز است پاسخی برای این شنیدهها نداه است.
حمید ناطقی، مدیر هیئت خادمالرضا(ع) که از وی برای امسال نیز دعوت کرده است در این باره گفت: سال گذشته ایشان به دعوت یکی از بانیان هیئت در قم حضور داشتند و غیر از ایشان و شخص مداح، کسی از نحوه توافق برای حضور در قم و مجالس سال گذشته اطلاعی ندارد و ایشان بر اساس این توافق در قم حضور یافت و هیئت نیز کوچکترین هزینهای در این رابطه نداشته است؛ امسال نیز وی از سوی این بانی برای حضور در قم اعلام آمادگی کرد و این هیئت حتی کوچکترین مبلغی به ایشان پرداخت نکرده است.
این پاسخ نیز قطعاً به قصه نحوه پرداخت مبالغ نوحهخوانی پایان نخواهد داد و قطعاً این بحثها روز به روز بیشتر خواهد شد زیرا امروز دوران مداحمحوری را در هیئتها سپری میکنیم و تا وقتی که این روند ادامه داشته باشند باید شاهد این جریانات باشیم؛ متأسفانه بهگونهای از این مبالغ سخن میگویند که گویی قرارداد یک فوتبالیست با تیم مشهور کشور است و یا یک بازیگر نامی برای حضور در یک فیلم.
این گونه سخن گفتن در خصوص حضور مداحان در شهر مذهبی که از گذشته دارای شکوهمندترین مجالس عزاداری در کشور بوده است، زیبنده نه مردم، نه مداحان و نه مجالس است؛ آسیبی که نباید از آن غافل شد.
اگر این جریان در کشور ادامه داشته باشد، این جریان غیرشفاف به یک جریان شفاف و پرده دریده شده تبدیل خواهد شد و اولین چیزی که در این میان از بین میرود قداست مداحی و مجالس عزاداری است.
حرمت عزاداری امام حسین(ع) واجب است
حرمت عزاداری امام حسین(ع) واجب است و این گونه حضور مداحان به شدت به این حرمت آسیب وارد میکند. آسیب بسیار مهم دیگری که این شکل از مراوده با مداحان در پی خواهد داشت، پدیدهای به نام پولمحوری آنها خواهد شد که نه فقط آنان را آزار خواهد داد بلکه باعث خواهد شد به دلیل اینکه بخش اعظم خرج هیئتها به این امر اختصاص داده میشود بسیاری از بانیان از پس این هزینهها بر نیایند.
نکته اسفبار دیگر آن است که این روند باعث میشود تا بسیاری از افراد برای کسب مال و رهایی از مشکلات مالی به این رشته ورود کنند و ورود در این قشر را بهانه کسب مال قراردهند که خود آسیب بسیار اسفباری است.
سوای این موارد، میتوان به مشکلاتی شامل روضههای بیمدرک، بیان تمام مباحث نوشته شده در برخی مقاتل ضعیف برای گرفتن اشک از مردم و سوءاستفاده بیگانگان از این شکل از بیان مصیبت، اشاره کرد زیرا مداحان مجبور هستند برای گرفتن اشک از مردم و استقبال بیشتر آنها به روضههایی متوسل شوند که نه عقل آنها را میپذیرد نه شأن اهل بیت(ع) در آن رعایت میشود و نه یک کتاب معتبر آن را تأیید میکند و به همین جهت این مجالس، محافلی برای تحریف تاریخ و از بین بردن حرمت روضه میشود.
این در حالی است که مراجع و بزرگان و بهویژه رهبر انقلاب بارها و بارها مردم را از رسیدن به این شرایط هشدار داده و خواستار سخنران و روحانیمحوری در مجالس برای بیان آثار و اهداف قیام سیدالشهدا(ع) هستند.
حجتالاسلام والمسلمین پیشوایی، نویسنده کتاب فاخر جامعالمقاتل که به گفته نویسندگان تاریخی یکی از مهمترین آثار و کتب تاریخ تشیع در خصوص مقاتل اهل بیت(ع) است، به تشریح این آسیب پرداخته و اخیراً در یک نشست تخصصی در قم با بیان اینکه اصالت روضه با شعر است و روضهخوانها باید سعی کنند شعرهای پرمضمون بخوانند، اظهار کرد: یکی از نکات بسیار مهم که در خصوص عزاداری خاص ائمه(ع) باید گفت این است که عزاداری اصیلی که در زمان ائمه(ع) صورت میگرفت به این صورت بود که مصیبت کاروان کربلا به شکل شعر بیان میشده است و نثرخوانی و مصیبتخوانی به شکل نثر بعدها رواج پیدا کرد.
وی تأکید کرد: بعدها قرائت حزنآور باب شد و نمونه بارز آنها در دوره صفویه و قاجار بود که این قرائت حزنآور امروز نیز پس از دوره جنگ که قرائت الگومحور وجود داشت، جایگزین آن شده و مداحان به جای روحانیان اداره این روند را برعهده گرفتهاند.
حجتالاسلام پیشوایی با اشاره به این نکته که مداحمحوری آسیب بزرگ این عصر است، گفت: اهل بیت(ع) مداحان را ترغیب میکردند که روضه را نیز با شعر بیان کنند زیرا در شعر تحریفی وجود نخواهد داشت و همه چیز در قالب ذوق و خیال و زبان حال بیان میشود و کسی نمیتواند ادعای تحریف را مطرح کند؛ نکته جالبتر آنکه این آسیبها در روضهها از زمانی شروع شد که مداحان جای منبریها و اهل علم را گرفته و خود شروع به روایت نثری کردند و روز به روز بر آسیبها در این حوزه اضافه شد تا امروز که اکثر علما ما را از این آسیب هشدار میدهند.
کسی منکر اهمیت مداحی در روضه نیست ولی تکیه صرف بر مداحی ترس از سطحینگری و علاقههای سطحی را بیشتر خواهد کرد.
