بررسی آخرین وضعیت مرمت مسجد جامع عتیق شیراز/ امضای تفاهم‌نامه چند جانبه میان دستگاه‌ها

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از فارس، اینجا شیراز، سومین حرم اهل بیت(ع) ایران اسلامی و مهد تمدن میهن اسلامیمان است. در نقاط مختلف این شهر می‌توان نمادهای مختلفی از سابقه درخشان علمی، مذهبی و تاریخی را مشاهده کرد.
یکی از نمادهای اصلی این شهر که بیانگر سابقه درخشان فعالیت‌های مذهبی آن است، مساجد تاریخی است که مسجد جامع عتیق شیراز یکی از این مساجد است. مسجد جامع عتیق یا مسجد جمعه یا مسجد آدینه، از کهن‌ترین مساجد قدیمی شیراز است که در دوره بیست ساله سلطنت عمرولیث صفاری در سال 281 هجری قمری ساخته شده است.

پیش از این گزارش‌ها و مصاحبه‌های مختلفی را درباره وضعیت کنونی این مسجد تهیه کردیم. نخستین گزارش ایکنا از آخرین وضعیت این مسجد تاریخی در 27 اسفند سال 92 تهیه شد که در آن شرح مفصلی پیرامون وضعیت اسفبار فیزیکی آن تهیه شد.
جهت مشاهده این گزارش اینجا کلیک کنید.
پس از پیگیری‌های مختلف ایکنا و مطالبه‌گری از مسئولان مختلف رسیدگی به امور این مسجد، بعد از گذشت قریب 8 ماه بر آن شدیم تا گزارشی از وضعیت کنونی این مسجد تهیه کنیم.

برگزاری نشست کارگروه میراث فرهنگی جهت تعمیر مسجد
در تاریخ 5 آبان ماه جاری نشست کارگروه میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فارس برگزار شد که در آن، مرمت مشارکتی مسجد جامع عتیق و مدرسه خان شیراز دو اثر شاخص و منحصر به‌فرد شهر شیراز در قالب تفاهم‌نامه همکاری بین استانداری فارس، شهرداری شیراز، اداره‌کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فارس و دیگر نهادهای متولی مدیریت شهر بررسی شد.
عبدالرضا نصیری، معاون میراث فرهنگی فارس در این نشست، مسجد جامع عتیق را که متعلق به قرون اولیه اسلامی با قدمت بیش از 1150 سال است و مدرسه علمیه خان که محل تدریس حکیم ملاصدرای شیرازی و با قدمت بیش از 400 سال و مربوط به دوران صفویه است و به‌عنوان هسته مرکزی هویت شهری بافت تاریخی شیراز قلمداد می‌شود را دو اثر برشمرد که از موقعیت و جایگاه ویژه‌ای بین تمام آثار موجود در شهر شیراز برخوردار هستند.

نصیری عنوان کرد: در سال‌های گذشته مرمت این دو بنای تاریخی به تناوب انجام گرفته اما برای ادامه این روند نیاز به بودجه 10 میلیارد ریالی برای هر یک از این آثار ارزشمند تاریخی هستیم تا مرمت مسجد جامع عتیق ادامه یافته و کار مرمت مدرسه خان نیز که تاکنون مرمت‌هایی در آن انجام شده به پایان رسد.

تنظیم تفاهم‌نامه با اعتبار یک میلیارد تومان جهت مرمت مسجد عتیق و مدرسه خان
بنابر این گزارش، در ادامه این نشست ضمن بررسی مفاد این تفاهم‌نامه با کلیات آن موافقت و مقرر شد با بررسی کارشناسی متن تفاهم‌نامه اعتبارات یک میلیارد تومانی برای مرمت هر یک از این بناها با مشارکت نهادهای فوق تأمین شود.
حجت‌الاسلام والمسلمین ابراهیم دستغیب، رئیس هئیت امنای مسجد جامع عتیق شیراز  نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا  با اشاره به وضعیت مرمت این مسجد عنوان کرد: اخیراً یکسری پیگیری‌هایی انجام شده و اتفاقات خوبی برای این مسجد در حال رخ دادن است.
پیشرفت فرهنگی مسجد عتیق
وی با بیان اینکه مسجد جامع عتیق شیراز به‌عنوان قدیمی‌ترین مسجد این شهر نیز به لحاظ فرهنگی پیشرفت داشته است، افزود: به‌خصوص در ایام دهه اول محرم برنامه‌های عزاداری و سخنرانی‌های باشکوه و با استقبال زیادی برگزار شد ضمن اینکه نمایشگاه «پیام عاشورا» نیز با استقبال گسترده زائران سومین حرم اهل بیت(ع) نیز مواجه شد و اکنون نیز افراد بسیاری در کانون فرهنگی این مسجد ثبت نام کرده‌اند.
حجت‌الاسلام دستغیب از امضای تفاهم‌نامه چند جانبه جهت مرمت این مسجد خبر داد و گفت: تفاهم‌نامه‌ای میان میراث فرهنگی، استانداری، اوقاف، شورای شهر و شهرداری شیراز تنظیم شده است تا مسجد جامع عتیق به‌عنوان هسته مرکزی شکل‌گیری بافت تاریخی شیراز مورد توجه قرار گرفته و مرمت شود.

نوه شهید آیت‌الله دستغیب عنوان کرد: به حمد الهی هر کدام از این نهادها سهم خود را قبول کردند و توافقی صورت گرفته است و افرادی از شورای شهر پیگیر این قضیه شدند تا این اتفاق حتماً رخ دهد.

حجت‌الاسلام دستغیب اظهار کرد: این مسجد، یک مکان میراثی است که هر گونه تعمیر و دخل و تصرفی بخواهد در آن صورت گیرد باید با هماهنگی میراث فرهنگی باشد و با توجه به اینکه ثبت ملی شده، میراث فرهنگی موظف است که حمایت‌هایی از مسجد داشته باشد در حالی‌که چنین اتفاقی رخ نداده و بودجه‌ای برای این امر تخصیص نیافته است و اکنون قرار است اتفاقاتی رخ دهد.

وجود کتیبه‌های یک‌هزار ساله در مسجد عتیق
رئیس هیئت امنای مسجد جامع عتیق شیراز ابراز کرد: در مسجد جامع عتیق چندین کتیبه وجود دارد که بارها به کارشناسان میراث فرهنگی اعلام کردیم و نشان دادیم که این کتیبه‌ها بر اساس رطوبتی که محیط دارد به‌شدت در حال تخریب است و این کتیبه‌های دارای قدمت بیش از یک هزار سال هستند و نمونه آن شاید در کشور ما بسیار کم باشد در حالی که نگهداری و فراهم کردن شرایطی که بتوان از آنها نگه داری کرد، هزینه چندانی ندارد.

حجت‌الاسلام دستغیب با بیان اینکه مسجد عتیق به‌دلیل ماهیت مسجد بودن آن نیز با سازمان اوقاف ارتباط دارد، گفت: سازمان اوقاف نیز به این مسجد کمک‌های زیادی چه در برگزاری مراسم‌های مختلف و چه تعمیرات دیگر به این مسجد کرده است و از جانب دیگر شهرداری نیز تا آنجا که مربوط به شهرداری بوده در ابعاد مختلف فرهنگی و فیزیکی به مسجد عتیق کمک شایانی کرده است.
به گزارش ایکنا، غلام‌مهدی حقدل، رئیس شورای اسلامی شهر شیراز نیز در این رابطه به خبرنگار ما گفت: مسجد عتیق، قدیمی‌ترین اثر منطقه و متعلق به قرن سوم است که نیاز به مرمت اساسی دارد.

تخصیص 5 میلیارد ریال جهت مرمت مسجد در شورای شهر شیراز
وی افزود: در این راستا شورای شهر شیراز 5 میلیارد ریال بودجه اختصاص داده است، مشروط بر اینکه سازمان میراث فرهنگی و دستگاه‌های دیگر نیز کمک کنند و اگر دو الی سه میلیارد دیگر نیز بودجه برای مرمت این مسجد تخصیص داده شود، این مسجد تبدیل به نگین درخشانی در شیراز خواهد شد.
حقدل با یادآوری اینکه مسجد جامع عتیق سنگر 40 ساله شهید محراب، شهید آیت‌الله دستغیب بود، گفت: آن شهید بزرگوار روشنگری‌های خود را در این مسجد انجام می‌داد و در واقع در زمان رژیم شاهنشاهی مسجد جامع عتیق یک کانون مبارزه بود.
رئیس شورای اسلامی شهر شیراز با بیان اینکه مسجد عتیق یک اثر تاریخی بی‌نظیر است، گفت: تمام دستگاه‌ها و نهادها باید در جهت مرمت این مسجد تلاش کنند و ما نیز حتماً آن‌ها را یاری خواهیم کرد.
وی مسجد عتیق را افتخار شهر شیراز دانست و افزود: وجود این مسجد در کنار حرم مطهر حضرت شاهچراغ(ع) به عنوان یک اثر تاریخی زیبا، نقش مهمی در توسعه گردشگری مذهبی دارد.
حقدل خاطرنشان کرد: علاوه بر مسجد جامع عتیق، 5 میلیارد ریال نیز جهت مرمت مدرسه علمیه خان که یک مدرسه بسیار ارزشمند و مهم بوده، تخصیص یافته است.

بودجه در‌نظر گرفته شده، برای کتیبه سردرب مسجد عتیق است
این گزارش می‌افزاید، محمد فرخ‌زاده، معاون فرهنگی و امور اجتماعی شهرداری شیراز نیز در گفت‌وگو با خبرنگار ایکنا به امضای تفاهم‌نامه چند جانبه جهت مرمت این مسجد اشاره کرد و گفت: تخصیص بودجه‌ای که برای این مسجد در‌نظر گرفته شده است برای کتیبه سردرب آن است.
وی ابراز کرد: این آمادگی را داریم تا در صورت امضای تفاهم‌نامه و پرداخت 500 میلیون تومان از سوی مجموعه‌های میراث فرهنگی و اوقاف ما نیز این 500 میلیون تومان را پرداخت کنیم.
فرخ‌زاده با بیان اینکه برای مدرسه علمیه خان نیز چنین طرحی تدارک دیده شده است، گفت: اجرای این تفاهم‌نامه و مرمت مسجد هنوز مشخص نشده است اما فرقی نمی‌کند یا میراث فرهنگی و یا شهرداری این کار را انجام خواهد داد ضمن اینکه ما آمادگی انجام چنین کاری را داریم.

بنا‌بر این گزارش، مصیب امیری، مدیرکل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری فارس نیز در این رابطه به خبرنگار ایکنا گفت: جلسات مختلفی جهت تنظیم تفاهم‌نامه مشترک میان دستگاه‌های مختلف جهت مرمت مسجد عتیق شیراز برگزار شده است.

اعلام توافقات نهایی درباره مرمت مسجد در طی روزهای آینده
وی افزود: اما هنوز مراحل نهایی این مسئله طی نشده است و توافقات نهایی صورت نگرفته است که طی روزهای آینده به زودی قطعی می‌شود و هر زمان که انجام شد، اخبار کامل و نهایی آن اعلام خواهد شد.
به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام سیداسماعیل حسینی‌مقدم، مدیرکل اوقاف و امور خیریه فارس نیز به خبرنگار ما گفت: با توجه به اینکه مسجد جامع عتیق شیراز یکی از مهم‌ترین مساجد کشور محسوب می شود نگاهمان این است که باید این مسجد با مشارکت تمام نهادهایی که امکان مساعدت دارند، مورد توجه و بازسازی کامل و بهسازی قرار گیرد.

وی ادامه داد: در همین راستا نیز جلساتی با میراث فرهنگی برگزار کرده و تفاهماتی با این سازمان داشتیم که قرار بر این شده است مجموعه میراث در حد توان و امکاناتی که دارند در بهسازی، تعمیر و مرمت مسجد کمک کنند؛ همین‌طور با شهرداری نیز تفاهم داشتیم و قرار بر این شد که شهرداری بخشی از توان و امکانات خود را در این مسجد به کار گیرد و در بحث کف‌سازی اقداماتی که انجام شده و ناقص بود، شهرداری برای تکمیل آن اقدام کند.

بنای اوقاف بر این است که مسجد به‌طور کامل مرمت شود
حجت‌الاسلام حسینی‌مقدم عنوان کرد: بنای ما بر این است که در سال‌های آتی تا زمانی که مسجد به طور کامل مورد تعمیر و مرمت قرار می‌گیرد از محل اعتبارات مرتبط برای آن اعتباراتی در نظر بگیریم و به یاری خدا امیدواریم که هر چه زودتر این مسجد تکمیل شود و دغدغه‌هایی که مومنان در رابطه با این مسجد دارند، برطرف شود.
مدیرکل اوقاف فارس خاطرنشان کرد: با توجه به اینکه مسجد عتیق، تاریخی است لذا هزینه‌های سنگینی دارد که مربوط به شبستان، محوطه‌سازی، کف‌سازی و پشت بام مسجد است و بالاخره با توجه به محدودیت اعتبارات، دستگاه‌های مختلفی چون اوقاف، میراث فرهنگی و اخیراً نیز شهرداری نیز مساعدت‌هایی در این امر داشته‌اند که امیدواریم هرچه سریعتر مرمت این مسجد تکمیل شود. 

بازسازی اماکن متبرکه، نقش بسزایی در توسعه فرهنگ دینی دارد
این گزارش می‌افزاید، حجت‌الاسلام امین رصاف، رئیس نهاد نماینده ولی فقیه در فارس نیز در گفت‌وگو با ایکنا، بر لزوم توجه به بازسازی اماکن متبرکه تأکید کرد و گفت: بازسازی اماکن متبرکه نقش زیادی در ارتقای فرهنگ دینی در جامعه دارد.
وی افزود: از جمله اماکن متبرکه مهم شیراز، مسجد جامع عتیق است که با سابقه بسیار بالا می‌تواند نسل جوان ما را با گذشته دینی خود پیوند زند و هویت‌بخش فرهنگ ما باشد، بنابراین مسئولان باید نسبت به مرمت، بازسازی و فعال‌سازی این مکان مقدس حداکثر تلاش خود را داشته باشند.