اجتهاد گروهی و مؤسسهای نياز جهان اسلام است
گروه انديشه و علم: بهترين راه اجتهاد گروهی، اجتهاد مؤسسهای است و برای رسيدن به وحدت بيشتر ميان مسلمانان ضروری است.
به گزارش خبرگزاری قرآنی ايران(ايكنا) شعبه قم، به نقل از روابط عمومی مركز تحقيقات مجلس شورای اسلامی، حجتالاسلام والمسلمين احمد مبلغی در نشسستی كه به دعوت شكبه المنار لبنان درباره اجتهاد گروهی و تاثير آن در تقريب مذاهب اسلامی برگزار شد، اجتهاد گروهی را به دو دسته مذهبی و اسلامی تقسيم كرد و گفت: در اجتهاد گروهی مذهبی، مجتهدين يك مذهب درون آن مذهب گرد هم آمده و يك اجتهاد گروهی را تشكيل میدهند.
وی ادامه داد: البته اين، در شيعه محل بحث است كه آيا از حجيت برخوردار است يا نيست؟ و هر يك از طرفين دلايلی را برای مدعای خود دارند كه مورد بحث ما نيست.
وی در مورد دسته دوم با اظهار اين كه بهترين اجتهاد گروهی اسلامی، اجتهاد مؤسسهای است، گفت: چنين اجتهادی را میتوانيم اين گونه تعريف كنيم كه پيرامون مسائل سرنوشتساز مرتبط به امت اسلامی، مراحل اجتهاد در قالب يك مؤسسه فقهی كه متشكل از مجتهدان مذاهب است انجام بپذيرد، و نتيجه آن به امت اسلامی اعلان شود.
وی نمونه بارز چنين اجتهادی را مجمع فقهی وابسته به كنفرانس اسلامی دانست كه در سطحی كلان كه متشكل از همه نمايندگان كشورهای اسلامی است و مذاهب مختلف در آن شركت دارند، تشكيل میشود.
وی ادامه داد: چنين اجتهادی در چهار محور نفس عمل اجتهاد، موضوع اجتهاد، نتيجه اجتهاد و محل شكلگيری اجتهاد به تقريب نزديك است.
حجتالاسلام مبلغی گفت: ارتباط آن از حيث نفس عمل اجتهاد به اين معناست كه نفس اين كه علمای مذاهب در فرايند و مراحل يك اجتهاد كنار هم میآيند و با همديگر تبادل نظر میكنند و آن اجتهاد را با هم به جلو میبرند و به نتيجهای میرسند، يك تقريب بزرگ است.
رئيس پژوهشگاه مطالعات تقريبی خاطرنشان كرد: بحرانهايی كه بايد از طريق وحدت برطرف شود در موضوع اجتهاد گروهی موسسهای فقهی جای میگيرند؛ نتيجه اجتهاد گروهی نيز به دليل مشاركت همه در آن، نتيجهای است كه ديدگاههای مختلف را به نفع امت اسلامی ملحوظ میدارد، و دارای قابليت اجراء است.
مبلغی با اشاره به اين كه خروجی فتوايی چنين اجتهادی يكسونگرانه نيست؛ بلكه به دليل آن كه از دل مجموعه بيرون آمده، رنگ جهان اسلامی دارد، گفت: نمونه چنين فتوايی را میتوان به وضوح كامل و تاريخی در مجمع فقهی وابسته به سازمان همكاری كنفرانس اسلامی ديد كه در دوره هفدهم خود كه در عمان اردن تشكيل شد.
وی گفت اين دوره كه بنده هم در آن شركت داشتم سه فتوای مهم صادر شد كه يكی آن بود كه«هشت مذهب داخل اسلام تلقی میشود و اتباع آنها مسلمان هستند كه عبارتند از چهار مذهب اهل سنت (حنفی، مالكی، شافعی و حنبلی) ، مذهب جعفری، مذهب زيدی، مذهب اباضی و مذهب ظاهری.
مبلغی اظهار كرد: سومين فتوای آن دوره اين بود كه عمل تروريستی و ريختن خون مسلمانان حرام است كه اين نتيجه به صورت قاطع بعد از مباحث فراوان به انجام رسيد.
وی با اشاره به محور چهارم (محل شكلگيری اجتهاد گروهی) گفت: فضای موسسه اگر به صورت واقعی تشكيل شود، فضايی تعارفی و تصادفی نيست، بلكه مجموعهای است كه مراحل مختلف برای آن تعريف شده و در قالب روندی خاص حركت میكند و گفت و گو ايجاد میكند و نتيجه میبخشد.
وی پيشنهاد داد: از سوی سازمان كنفرانس همكاری اسلامی كه مجمع فقهی جده مربوط به آن است نهادی با فلسفه وجودی پيگيری مصوبات و فتواهای آن ايجاد شود؛ اين به اين دليل است كه اصولا فتوايی كه صادر میشود برای تاثيرگذاری بيشتر بايد فرهنگ عمل به فتوا و تلاشهای عملی و تنفيذ كننده فتوا نيز دنبال شود.
حجتالاسلام مبلغی گفت: امت اسلامی بايد به سمت ايجاد فتواهای گروهی در جهان اسلام به صورت برجسته، صادقانه و بر اساس همه ديدگاهها و در قالب مؤسسهها به پيش روند و تقريب مذاهب اسلامی نيز بايد در اين زمينه رويكردهای مناسب و فعالی پيدا كند.
حجتالاسلام والمسلمين مبلغی با اشاره به اين كه وحدت اسلامی بايد به عنوان خط قرمز معرفی شود و چنان تبليغات و تمركز و ادبيات لازم و غنی را پيدا كند كه همه آن را به عنوان يك خط قرمز بشناسند و به همه لوازم آن هم تن در دهند، گفت: اين مهم اگر به صورت 40 و 50 درصدی هم ايجاد شود بسياری از مشكلات را رفع می كند و خط و مشی و شاخص مشخصی را به همه در اين زمينه ارائه میدهد.
وی ادامه داد: البته اين، در شيعه محل بحث است كه آيا از حجيت برخوردار است يا نيست؟ و هر يك از طرفين دلايلی را برای مدعای خود دارند كه مورد بحث ما نيست.
وی در مورد دسته دوم با اظهار اين كه بهترين اجتهاد گروهی اسلامی، اجتهاد مؤسسهای است، گفت: چنين اجتهادی را میتوانيم اين گونه تعريف كنيم كه پيرامون مسائل سرنوشتساز مرتبط به امت اسلامی، مراحل اجتهاد در قالب يك مؤسسه فقهی كه متشكل از مجتهدان مذاهب است انجام بپذيرد، و نتيجه آن به امت اسلامی اعلان شود.
وی نمونه بارز چنين اجتهادی را مجمع فقهی وابسته به كنفرانس اسلامی دانست كه در سطحی كلان كه متشكل از همه نمايندگان كشورهای اسلامی است و مذاهب مختلف در آن شركت دارند، تشكيل میشود.
وی ادامه داد: چنين اجتهادی در چهار محور نفس عمل اجتهاد، موضوع اجتهاد، نتيجه اجتهاد و محل شكلگيری اجتهاد به تقريب نزديك است.
حجتالاسلام مبلغی گفت: ارتباط آن از حيث نفس عمل اجتهاد به اين معناست كه نفس اين كه علمای مذاهب در فرايند و مراحل يك اجتهاد كنار هم میآيند و با همديگر تبادل نظر میكنند و آن اجتهاد را با هم به جلو میبرند و به نتيجهای میرسند، يك تقريب بزرگ است.
رئيس پژوهشگاه مطالعات تقريبی خاطرنشان كرد: بحرانهايی كه بايد از طريق وحدت برطرف شود در موضوع اجتهاد گروهی موسسهای فقهی جای میگيرند؛ نتيجه اجتهاد گروهی نيز به دليل مشاركت همه در آن، نتيجهای است كه ديدگاههای مختلف را به نفع امت اسلامی ملحوظ میدارد، و دارای قابليت اجراء است.
مبلغی با اشاره به اين كه خروجی فتوايی چنين اجتهادی يكسونگرانه نيست؛ بلكه به دليل آن كه از دل مجموعه بيرون آمده، رنگ جهان اسلامی دارد، گفت: نمونه چنين فتوايی را میتوان به وضوح كامل و تاريخی در مجمع فقهی وابسته به سازمان همكاری كنفرانس اسلامی ديد كه در دوره هفدهم خود كه در عمان اردن تشكيل شد.
وی گفت اين دوره كه بنده هم در آن شركت داشتم سه فتوای مهم صادر شد كه يكی آن بود كه«هشت مذهب داخل اسلام تلقی میشود و اتباع آنها مسلمان هستند كه عبارتند از چهار مذهب اهل سنت (حنفی، مالكی، شافعی و حنبلی) ، مذهب جعفری، مذهب زيدی، مذهب اباضی و مذهب ظاهری.
مبلغی اظهار كرد: سومين فتوای آن دوره اين بود كه عمل تروريستی و ريختن خون مسلمانان حرام است كه اين نتيجه به صورت قاطع بعد از مباحث فراوان به انجام رسيد.
وی با اشاره به محور چهارم (محل شكلگيری اجتهاد گروهی) گفت: فضای موسسه اگر به صورت واقعی تشكيل شود، فضايی تعارفی و تصادفی نيست، بلكه مجموعهای است كه مراحل مختلف برای آن تعريف شده و در قالب روندی خاص حركت میكند و گفت و گو ايجاد میكند و نتيجه میبخشد.
وی پيشنهاد داد: از سوی سازمان كنفرانس همكاری اسلامی كه مجمع فقهی جده مربوط به آن است نهادی با فلسفه وجودی پيگيری مصوبات و فتواهای آن ايجاد شود؛ اين به اين دليل است كه اصولا فتوايی كه صادر میشود برای تاثيرگذاری بيشتر بايد فرهنگ عمل به فتوا و تلاشهای عملی و تنفيذ كننده فتوا نيز دنبال شود.
حجتالاسلام مبلغی گفت: امت اسلامی بايد به سمت ايجاد فتواهای گروهی در جهان اسلام به صورت برجسته، صادقانه و بر اساس همه ديدگاهها و در قالب مؤسسهها به پيش روند و تقريب مذاهب اسلامی نيز بايد در اين زمينه رويكردهای مناسب و فعالی پيدا كند.
حجتالاسلام والمسلمين مبلغی با اشاره به اين كه وحدت اسلامی بايد به عنوان خط قرمز معرفی شود و چنان تبليغات و تمركز و ادبيات لازم و غنی را پيدا كند كه همه آن را به عنوان يك خط قرمز بشناسند و به همه لوازم آن هم تن در دهند، گفت: اين مهم اگر به صورت 40 و 50 درصدی هم ايجاد شود بسياری از مشكلات را رفع می كند و خط و مشی و شاخص مشخصی را به همه در اين زمينه ارائه میدهد.
مطالب مرتبط
