كمبود كتب آموزشی ويژه حفظ؛ مانعی جدی در ترويج حفظ قرآن
گروه فعاليتهای قرآنی: كمبود كتابهای آموزشی به خصوص با وجود آيات مشابه كار حفظ قرآن را برای فراگيران دشوار كرده است و بايد روش مناسبی برای آن در نظر گرفت.
حجتالاسلام والمسلمين حسين ابراهيمنژاد، حافظ كل قرآن كريم در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه قم، گفت: اهميت و جايگاه حفظ قرآن كريم بر هيچكس پوشيده نيست، پيامبر گرامی اسلام(ص) و امامان معصوم(ع) آنقدر بر حفظ قرآن كريم تأكيد كردهاند كه گويا حافظ قرآن كريم از برگزيدگان خداوند متعال و واجد برترين نعمتهای او به شمار میرود.
وی ابراز كرد: بديهی است دستيابی به هر نعمت بزرگی، بدون تلاش بسيار و پذيرش سختیهای فراوان، ميسّر نيست و حفظ قرآن كريم نيز از اين قاعده مستثنی نيست اما آنچه بر سختی اين امر مبارك میافزايد نبود كتابهای كمكآموزشی در اين باره است.
استاد رشته حفظ جامعة القرآن الكريم افزود: متأسفانه بايد اظهار كرد در باب حفظ قرآن كريم، كتابهای قابل استفاده برای عموم حافظان، كمتر نگاشته شده است و امروز بازار كتابهای كمك آموزشی برای مقاطع مختلف تحصيلی، رونق بسياری دارد زيرا اينگونه كتابها، ابزارهايی نيرومند برای دستيابی سريع به اهداف آموزشی است اما با تأسف، در مقوله مهمی همچون حفظ كلام الهی، اين ابزار آموزشی در دسترس علاقهمندان نيست، اين در حالی است كه رهبر معظم انقلاب تأكيد فراوانی بر حفظ قرآن مجيد دارند تا جايی كه بحث فراگيری قرآن كريم در كشور و 10 ميليون حافظ را مطرح فرمودند.
نويسنده كتاب «رمزهای آيات مشابه» بيان كرد: بیترديد يكی از پرسشهای مهم و كليدی، كه ذهن هر حافظ قرآنی را به خود معطوف میكند شيوه حفظ آيات مشابه است، در يك تعريف كلی آيات مشابه به عبارات، آيات و صفحاتی از قرآن كريم اطلاق میشود كه كلمات و جملات آنها شباهتهايی با يكديگر دارند كه همين شباهتها ذهن را هنگام مرور و يادآوری، با مشكل مواجه میسازد.
وی ادامه داد: با افزايش حجم محفوظات، حافظ با آياتی مواجه میشود كه شباهت زيادی با آيات ديگر دارند، در نتيجه، ذهن خطا میكند و ناخواسته به آيهای مشابه و يا سورهای ديگر منتقل میشود، در اين صورت، اگر حافظ نتواند با شيوههايی همچون توجه به معنای آيات، تكرار زياد، نشانهگذاری و ... ميان اينگونه آيات تفكيك كند گرفتار نوعی هرج و مرج ذهنی میشود كه بر اثر آن، فشار روحی زيادی را متحمل میشود تا آنجا كه گاه، فرد بر اثر تكرار اين حالت، خود را فاقد توانايی لازم برای ادامه مسير فرض كرده و بسيار ديده شده است كه در نهايت از ادامه حفظ باز میماند.
حافظ كل قرآن اظهار كرد: اساتيد محترم درباره چگونگی حفظ و مرور آيات مشابه، راهكارها و نكاتی بيان كردهاند كه همگی آنها در جای خود راهگشا است، اما اين شيوهها نقاط ضعفی هم دارد؛ برای مثال، مهمترين راهكار پيشنهادی بسياری از اساتيد، شناسايی و سپس تكرار زياد اين دسته از آيات است كه بايد گفت اين راهكار، فوايد و محسنات بسياری دارد اما عيوبی نيز ملاحظه میشود زيرا انسانها در ميزان توانايی ذهنی، روحی، جسمی، وقت، موقعيت شغلی و ... متفاوت هستند و در بسياری از افراد، همين تكرار زياد، باعث خستگی فراوان و به عاملی برای فاصله گرفتن از حفظ، تبديل میشود.
ابراهيمنژاد افزود: برای رفع اين سختی و مانع بزرگ در امر حفظ، سعی كرديم در حد توان و بضاعت خويش، كتاب رمزهای آيات مشابه را به جامعه قرآنی تقديم كنيم به اميد آنكه اين مجموعه، اندكی از دشواریهای حفظ بكاهد و افق جديدی، مقابل حافظان قرآن كريم بگشايد.
وی با اشاره به موضوعات اشاره شده در اين كتاب گفت: در اين كتاب تلاش شده تمام آيات مشابه كه مورد نياز حافظ است جمعآوری و سپس موارد تشابه و تفاوت آنها مشخص و سپس رمزهائی بسيار «ساده» و در عين حال «كاربردی» ارائه شود.
حافظ قرآن كريم ادامه داد: در اين كتاب از 72 روش برای رمزگذاری ميان آيات استفاده شده كه در نوع خودش بینظير است؛ در مقدمه كتاب به اين روشها اشاره شده است و اين روشها علاوه بر تنوع از سادگی خاصی برخوردار بوده و بهراحتی در ذهن جای میگيرند و همگان از هر صنف و قشری میتوانند از آنها بهره ببرند.
استاد رشته حفظ جامعهالقرآن افزود: همچنين شيوه نگارش اين كتاب به گونهای است كه آيات مشابه در كنار هم و با ترتيب سورهها به نگارش درآمدهاند لذا حافظ میتواند با توجه به دسته بندی كتاب، بهطور چشمگيری بر آيات مشابه تسلّط يابد، خصوصاً حافظی كه هنگام تلاوت، به جای آيه مورد نظر، مشابه آن را میخواند در حالی كه جايگاه آيه مشابه را نمیداند، بنابراين به همراه داشتن و مراجعه به كتاب حاضر به همه حافظان محترم توصيه میشود.
وی يادآور شد: اين كتاب بهصورت رنگی، در 704 صفحه و توسط انتشارات جامعه القرآن الكريم در حال چاپ است كه بهزودی و طی روزهای آينده در اختيار علاقهمندان به حفظ قرار میگيرد.
وی ابراز كرد: بديهی است دستيابی به هر نعمت بزرگی، بدون تلاش بسيار و پذيرش سختیهای فراوان، ميسّر نيست و حفظ قرآن كريم نيز از اين قاعده مستثنی نيست اما آنچه بر سختی اين امر مبارك میافزايد نبود كتابهای كمكآموزشی در اين باره است.
استاد رشته حفظ جامعة القرآن الكريم افزود: متأسفانه بايد اظهار كرد در باب حفظ قرآن كريم، كتابهای قابل استفاده برای عموم حافظان، كمتر نگاشته شده است و امروز بازار كتابهای كمك آموزشی برای مقاطع مختلف تحصيلی، رونق بسياری دارد زيرا اينگونه كتابها، ابزارهايی نيرومند برای دستيابی سريع به اهداف آموزشی است اما با تأسف، در مقوله مهمی همچون حفظ كلام الهی، اين ابزار آموزشی در دسترس علاقهمندان نيست، اين در حالی است كه رهبر معظم انقلاب تأكيد فراوانی بر حفظ قرآن مجيد دارند تا جايی كه بحث فراگيری قرآن كريم در كشور و 10 ميليون حافظ را مطرح فرمودند.
نويسنده كتاب «رمزهای آيات مشابه» بيان كرد: بیترديد يكی از پرسشهای مهم و كليدی، كه ذهن هر حافظ قرآنی را به خود معطوف میكند شيوه حفظ آيات مشابه است، در يك تعريف كلی آيات مشابه به عبارات، آيات و صفحاتی از قرآن كريم اطلاق میشود كه كلمات و جملات آنها شباهتهايی با يكديگر دارند كه همين شباهتها ذهن را هنگام مرور و يادآوری، با مشكل مواجه میسازد.
وی ادامه داد: با افزايش حجم محفوظات، حافظ با آياتی مواجه میشود كه شباهت زيادی با آيات ديگر دارند، در نتيجه، ذهن خطا میكند و ناخواسته به آيهای مشابه و يا سورهای ديگر منتقل میشود، در اين صورت، اگر حافظ نتواند با شيوههايی همچون توجه به معنای آيات، تكرار زياد، نشانهگذاری و ... ميان اينگونه آيات تفكيك كند گرفتار نوعی هرج و مرج ذهنی میشود كه بر اثر آن، فشار روحی زيادی را متحمل میشود تا آنجا كه گاه، فرد بر اثر تكرار اين حالت، خود را فاقد توانايی لازم برای ادامه مسير فرض كرده و بسيار ديده شده است كه در نهايت از ادامه حفظ باز میماند.
حافظ كل قرآن اظهار كرد: اساتيد محترم درباره چگونگی حفظ و مرور آيات مشابه، راهكارها و نكاتی بيان كردهاند كه همگی آنها در جای خود راهگشا است، اما اين شيوهها نقاط ضعفی هم دارد؛ برای مثال، مهمترين راهكار پيشنهادی بسياری از اساتيد، شناسايی و سپس تكرار زياد اين دسته از آيات است كه بايد گفت اين راهكار، فوايد و محسنات بسياری دارد اما عيوبی نيز ملاحظه میشود زيرا انسانها در ميزان توانايی ذهنی، روحی، جسمی، وقت، موقعيت شغلی و ... متفاوت هستند و در بسياری از افراد، همين تكرار زياد، باعث خستگی فراوان و به عاملی برای فاصله گرفتن از حفظ، تبديل میشود.
ابراهيمنژاد افزود: برای رفع اين سختی و مانع بزرگ در امر حفظ، سعی كرديم در حد توان و بضاعت خويش، كتاب رمزهای آيات مشابه را به جامعه قرآنی تقديم كنيم به اميد آنكه اين مجموعه، اندكی از دشواریهای حفظ بكاهد و افق جديدی، مقابل حافظان قرآن كريم بگشايد.
وی با اشاره به موضوعات اشاره شده در اين كتاب گفت: در اين كتاب تلاش شده تمام آيات مشابه كه مورد نياز حافظ است جمعآوری و سپس موارد تشابه و تفاوت آنها مشخص و سپس رمزهائی بسيار «ساده» و در عين حال «كاربردی» ارائه شود.
حافظ قرآن كريم ادامه داد: در اين كتاب از 72 روش برای رمزگذاری ميان آيات استفاده شده كه در نوع خودش بینظير است؛ در مقدمه كتاب به اين روشها اشاره شده است و اين روشها علاوه بر تنوع از سادگی خاصی برخوردار بوده و بهراحتی در ذهن جای میگيرند و همگان از هر صنف و قشری میتوانند از آنها بهره ببرند.
استاد رشته حفظ جامعهالقرآن افزود: همچنين شيوه نگارش اين كتاب به گونهای است كه آيات مشابه در كنار هم و با ترتيب سورهها به نگارش درآمدهاند لذا حافظ میتواند با توجه به دسته بندی كتاب، بهطور چشمگيری بر آيات مشابه تسلّط يابد، خصوصاً حافظی كه هنگام تلاوت، به جای آيه مورد نظر، مشابه آن را میخواند در حالی كه جايگاه آيه مشابه را نمیداند، بنابراين به همراه داشتن و مراجعه به كتاب حاضر به همه حافظان محترم توصيه میشود.
وی يادآور شد: اين كتاب بهصورت رنگی، در 704 صفحه و توسط انتشارات جامعه القرآن الكريم در حال چاپ است كه بهزودی و طی روزهای آينده در اختيار علاقهمندان به حفظ قرار میگيرد.
