بيان و نگارش تاريخ شفاهی نبايد به سمت قصهگويی برود
گروه ادب: دانشيار گروه تاريخ دانشگاه تهران در مراسم رونمايی از كتاب «سالهای بیقرار» گفت: تاريخ نگاریهای ما پر از بخشهايی است كه به سمت قصه میرود و در تاريخ شفاهی نبايد به سمت قصهگويی برويم و از بحث اصلی خارج شويم.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، آيين رونمايی از كتاب «سالهای بیقرار» عصر روز گذشته يكشنبه اول ارديبهشت ماه، در محل تالار سوره مهر حوزه هنری با حضور محسن مؤمنیشريف، رئيس حوزه هنری، حجتالاسلام رسول جعفريان، رئيس سابق كتابخانه مجلس، حجتالاسلام والمسلمين فخرزاده، محسن كاظمی، مرتضی سرهنگی، هدايتالله بهبودی، جواد منصوری، عزت شاهی، عباس شيبانی، اسداله بامچيان و ديگر مبارزان دوران قبل از پيروزی انقلاب اسلامی برگزار شد.
در اين مراسم حجتالاسلام جعفريان، مدرس تاريخ و كتابشناسی با بيان اين كه طی سالهای گذشته از مشتريان دائمی آثار تاريخ شفاهی بوده است، اظهار كرد: در طول دو دهه گذشته شاهد شكلگيری دانش جديدی بودهايم كه با عنوان تاريخ شفاهی مطرح شده است.
وی ادامه داد: بعد از آن كه انقلاب اسلامی به پيروزی رسيد، داستانها و خاطرات آن دوران برای مردم جذابيت پيدا كرد. در علم تاريخ تا امروز شاهد شكل گرفتن علم جديدی بودهايم كه به آن تاريخنگاری میگوييم و علمی كه امروز در اختيار ما است در گذشته از كشورهای ديگر وارد كشورمان شده است و آن را آگاهانه تأسيس نكرديم.
اين محقق و پژوهشگر با تأكيد بر اين كه بايد سعی شود تا پايههای تاريخ شفاهی به درستی بنا شود، عنوان كرد: بايد به تاريخ شفاهی به عنوان علم و دانش نگاه كنيم و هدفمان از آن علمی باشد چرا كه علم نور است و اطرافش را هم روشن میكند.
حجتالاسلام جعفريان با بيان اين كه بايد به جنبه علمی تاريخ شفاهی متعهد باشيم، تصريح كرد: بخش عمدهايی از عقبماندگی كشورمان به دليل اين است كه علوم را از جنبه علمی نگاه نمیكنيم و تصور میكنيم كه تنها علم بايد در خدمت ما باشد.
وی افزود: تاريخنگاریهای ما پر از بخشهايی است كه به سمت قصه میرود و در تاريخ شفاهی نبايد به سمت قصهگويی برويم و از بحث اصلی خارج شويم. برخی خاطراتی كه در حال حاضر از برخی علمای قم نقل و منتشر میشود، مستند نيست و خود علما هم آنها را تكذيب میكنند. اگر آثاری را كه امروز منتشر میكنيم درست و علمی به دست آيندگان برسانيم از ما ممنون خواهند بود.
حجتالاسلام جعفريان در ادامه گفت: اگر گردآورندگان آثار مصلحت میدانند برخی بخشهای اثر و خاطره منتشر نشود، بهتر است آن بخشها را در مؤسسهای نگهداری كنند تا برای محققان و پژوهشگران و آيندگان باقی بماند. همچنين كار سياسی با كار علمی و پژوهشی متفاوت است و نبايد توجه اول به مسائل سياسی باشد، بلكه خاطرات شفاهی بايد تا حدی كه میشود از سياست دور باشد.
جعفريان با اشاره به اين كه جواد منصوری دورههای مختلفی را تا پيروزی انقلاب اسلامی تجربه كرده است، گفت: وی توانايی قدرت بيان صحيح و دقيق خاطراتش را دارد و از لحاظ شخصی هم نگاه معتدلی دارد و جز در يك يا دو مورد كه احساس كردم با عشق و علاقه برخی مسائل را مطرح میكند در كل نگاه معتدلی داشته است.
وی با بيان اين كه محسن كاظمی نيز در نگارش خاطرات شفاهی فردی حرفهايی است، عنوان كرد: كاظمی در نگارش خاطرات از آدمهای دانشگاهی استفاده میكند و در عين حال البته كار نگارش را به طور شخصی انجام میدهد.
اين محقق و پژوهشگر همچنين در نقد كتاب «سال های بیقرار» گفت: يكی از بهترين بخشهای كتاب حواشی آن است كه در پايان هر بخش نوشته شده و البته دوست داشتم كه تمام حواشی فهرستوار در پايان كتاب گنجانده شوند. همچنين ارادت جواد منصوری به دكتر علی شريعتی بيش از حد در كتاب نمايان است و باعث شده در قسمتهايی به مخالفان و منتقدان شريعتی توهين شود. از خاطرهگو انتظار میرود خاطراتش را بگويد نه اين كه تحليلهايش را نيز ذكر كند.
وی با بيان اين كه كتاب خاطرات هوشنگ ابتهاج از لحاظ نوع خاطرهنويسی قابل توجه و يادگيری است، عنوان كرد: در اين كتاب لحن مصاحبه شونده در متن داخل پرانتز آورده شده است كه باعث جذابيت بيشتر اثر و ارتباط برقرار كردن مخاطب با راوی اثر میشود.
در اين مراسم حجتالاسلام جعفريان، مدرس تاريخ و كتابشناسی با بيان اين كه طی سالهای گذشته از مشتريان دائمی آثار تاريخ شفاهی بوده است، اظهار كرد: در طول دو دهه گذشته شاهد شكلگيری دانش جديدی بودهايم كه با عنوان تاريخ شفاهی مطرح شده است.
وی ادامه داد: بعد از آن كه انقلاب اسلامی به پيروزی رسيد، داستانها و خاطرات آن دوران برای مردم جذابيت پيدا كرد. در علم تاريخ تا امروز شاهد شكل گرفتن علم جديدی بودهايم كه به آن تاريخنگاری میگوييم و علمی كه امروز در اختيار ما است در گذشته از كشورهای ديگر وارد كشورمان شده است و آن را آگاهانه تأسيس نكرديم.
اين محقق و پژوهشگر با تأكيد بر اين كه بايد سعی شود تا پايههای تاريخ شفاهی به درستی بنا شود، عنوان كرد: بايد به تاريخ شفاهی به عنوان علم و دانش نگاه كنيم و هدفمان از آن علمی باشد چرا كه علم نور است و اطرافش را هم روشن میكند.
حجتالاسلام جعفريان با بيان اين كه بايد به جنبه علمی تاريخ شفاهی متعهد باشيم، تصريح كرد: بخش عمدهايی از عقبماندگی كشورمان به دليل اين است كه علوم را از جنبه علمی نگاه نمیكنيم و تصور میكنيم كه تنها علم بايد در خدمت ما باشد.
وی افزود: تاريخنگاریهای ما پر از بخشهايی است كه به سمت قصه میرود و در تاريخ شفاهی نبايد به سمت قصهگويی برويم و از بحث اصلی خارج شويم. برخی خاطراتی كه در حال حاضر از برخی علمای قم نقل و منتشر میشود، مستند نيست و خود علما هم آنها را تكذيب میكنند. اگر آثاری را كه امروز منتشر میكنيم درست و علمی به دست آيندگان برسانيم از ما ممنون خواهند بود.
حجتالاسلام جعفريان در ادامه گفت: اگر گردآورندگان آثار مصلحت میدانند برخی بخشهای اثر و خاطره منتشر نشود، بهتر است آن بخشها را در مؤسسهای نگهداری كنند تا برای محققان و پژوهشگران و آيندگان باقی بماند. همچنين كار سياسی با كار علمی و پژوهشی متفاوت است و نبايد توجه اول به مسائل سياسی باشد، بلكه خاطرات شفاهی بايد تا حدی كه میشود از سياست دور باشد.
جعفريان با اشاره به اين كه جواد منصوری دورههای مختلفی را تا پيروزی انقلاب اسلامی تجربه كرده است، گفت: وی توانايی قدرت بيان صحيح و دقيق خاطراتش را دارد و از لحاظ شخصی هم نگاه معتدلی دارد و جز در يك يا دو مورد كه احساس كردم با عشق و علاقه برخی مسائل را مطرح میكند در كل نگاه معتدلی داشته است.
وی با بيان اين كه محسن كاظمی نيز در نگارش خاطرات شفاهی فردی حرفهايی است، عنوان كرد: كاظمی در نگارش خاطرات از آدمهای دانشگاهی استفاده میكند و در عين حال البته كار نگارش را به طور شخصی انجام میدهد.
اين محقق و پژوهشگر همچنين در نقد كتاب «سال های بیقرار» گفت: يكی از بهترين بخشهای كتاب حواشی آن است كه در پايان هر بخش نوشته شده و البته دوست داشتم كه تمام حواشی فهرستوار در پايان كتاب گنجانده شوند. همچنين ارادت جواد منصوری به دكتر علی شريعتی بيش از حد در كتاب نمايان است و باعث شده در قسمتهايی به مخالفان و منتقدان شريعتی توهين شود. از خاطرهگو انتظار میرود خاطراتش را بگويد نه اين كه تحليلهايش را نيز ذكر كند.
وی با بيان اين كه كتاب خاطرات هوشنگ ابتهاج از لحاظ نوع خاطرهنويسی قابل توجه و يادگيری است، عنوان كرد: در اين كتاب لحن مصاحبه شونده در متن داخل پرانتز آورده شده است كه باعث جذابيت بيشتر اثر و ارتباط برقرار كردن مخاطب با راوی اثر میشود.
