موضوعات دينی در سينمای مستند بايد برگرفته از زندگی مردم باشد
گروه هنر: كارگردان مستند تحسين شده «بی بی تولدت مبارك» گفت: سينمای مستند برای اينكه بتواند نگاهی منسجم به مفاهيم دينی داشته باشد بايد موضوعات خود را از زندگی مردم وام گيرد.
حامد نوبری، فيلمساز مستند در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) درباره وضعيت موجود در سينمای مستند و جايگاه مفاهيم دينی در اين بخش از سينما، اظهار كرد: معتقدم گروههای فيلمسازی در سينمای مستند تبديل به يك يا دو نفر شده است، همين موضوع نيز سبب شده كه كيفيت كارها افت محسوسی پيدا كند. برای مثال میتوانم از جشنواره فيلم دينی رويش به عنوانی مثالی روشن نام برم كه در آن كارهای خوبی ارائه نشده بود. با اين وجود نمیخواهم كه مطلق حرف زده باشم، چون در همين شرايط هم آثاری توليد میشوند كه كيفيت خوبی دارد، پس فراز و فرودها را در سينمای مستند بايد مقطعی دانست.
وی درباره ويژگی مثبت كارهای شاخص در سينمای مستند اظهار كرد: سينمای مستند برای اينكه از كيفيت ممتازی بهرمند باشد در ابتدا بايد شرايطی فراهم آورد تا فيلمسازان دغدغهمند در آن حضور داشته باشند تا كارهايی كه هم در آن توليد میشود نشئت گرفته از دل و اعتقادات فيلمساز باشد. تنها در اين زمان است كه سينمای مستند، كارهای تاثيرگذار توليد خواهد كرد، والا تنها شاهد ساخت مستندهايی خواهيم بود كه سفارش تنها دليل ساختشان است.
كارگردان مستند تحسين شده «بیبی تولدت مبارك» درباره راهكار رشد سينمای مستند تصريح كرد: از نگاه من سينما مستند به لحاظ استعداد بینظير است، گواه اين ادعا نيز مستندسازان جوانی است كه در اين حوزه فعاليت میكنند، ولی مسئلهای كه در اين ميان وجود دارد، نبود امكانات مالی مناسب است كه به فيلمسازان جوان اين امكان را نمیدهد تا فيلم مورد نظر خود را توليد كنند. در ضمن بخشهايی چون مركز گسترش سينمای مستند و تجربی هم بايد حمايتهای خوبی از فيلمسازان جوان داشته باشند و خود را محدود به چند فيلمساز خاص نكنند.
نوبری در پاسخ به اين سؤال كه مستند دينی در اينگونه سينمايی از چه كيفيتی برخوردار است، گفت: در ابتدا بايد بگويم كه مستند دينی را نمیتوان در يك سبك و معنای خاص خلاصه كرد، بدين معناكه هر فيلمی قادر است در قالبی خاص به موضوعی دينی توجه كند. در كلامی ديگر ممكن است مستندی كه در حال تصويری كردن مشكلات اجتماعی است به نوعی در پی اشاعه مضمونی دينی است كه نبودش باعث به وجود آمدن آن ضعفها شده است.
وی در بخش ديگری از سخنان خود درخصوص مستندهايی كه به طور مستقيم به موضوعات يا مناسك مذهبی توجه دارند،گفت: اينگونه آثار هم برای خود جايگاهی در سينمای مستند دارند كه در تمامی دنيا به آن پرداخته میشود، اما آنچه كه در اين بحث ضروريست اين است كه به اين توليدات به صورت كارشناسانه پرداخته شود. مستندهايی چون «مشهد اردهال» ناصر تقوايی كه به آيين عزاداری مردم كاشان به شكلی دقيق میپردازد از جمله كارهای خوب در اين زمينه است.
اين مستندساز ادامه داد: نكته ديگر كه سبب میشود يك مستند دينی كه به آيين يا مناسكی مذهبی توجه دارد از كيفيت خوبی بهرمند باشد، آشنايی فيلمسازش با منطقهای كه در آن فيلمبرداری صورت گرفته، است. بدين معناكه اگر قرار است مستندسازی مراسم سينهزنی روستا يا شهری در جنوب را تصوير كند بهتر است خودش هم اهل همان منطقه باشد، چون به واسطه چنين امتيازی، بسياری از نكات ظريف رعايت خواهد شد كه مستقيما به روی كيفيت تاثير میگذارد.
اين فيلمساز در بخش ديگری از سخنان خود درباره نحوه نگرش خود به موضوعات دينی در آثارش بيان كرد: من سعی میكنم مفاهيم دينی را از بطن زندگی مردم استخراج كنم. برای مثال در فيلم «بی بی تولدت مبارك» كه به موضوع مرگ توجه دارد تمام سعیام اين بوده كه اين معنا را با زبانی جذاب در خانوادهای بزرگ ترسيم كنم. در اين ميان زبان طنز هم چاشينی كارم شده تا تماشاگر را تا انتها با خود همراه كنم. اين رويكرد هم جواب داد و اين فيلم توانست در جشنواره فيلم دينی «رويش» به عنوان يكی از برگزيدگان انتخاب شود.
وی در پاسخ به سؤالی ديگر مبنی بر اينكه آيا حمايت از آثار مستند توسط نهادهای دولتی به معنای همان سفارش نيست، گفت: به نكته خوبی اشاره كرديد، چون برخیها معتقدند هر كاری كه از سوی نهاد يا سازمانی حمايت شود، كاری سفارشی است، درصورتیكه در واقع اينگونه نيست. بدين معناكه كار سفارشی اين است كه جدا از سرمايهگذاری، فردی يا نهادی كه هزينه كار را میدهد در شكل و معنای كار هم دخالت داشته باشد، درصورتیكه يك مستند میتواند توسط نهاد يا فردی حمايت شود، اما فيلمسازش به صورت مستقل به موضوعی كه مورد نظر صاحب كار است، پرداخته باشد.
وی در پايان با بيان اينكه سينمای مستند ايران در بعد بينالمللی هم دارای اعتبار است، خاطرنشان كرد: تا به امروز آنچنان كه بايد به موفقيتهای بينالمللی سينمای مستند توجه نمیشود. در كلامی ديگر هيچگونه تبليغاتی در اين زمينه انجام نمیشود، درصورتیكه سينمای مستند ما همه مانند سينمای داستانی برای خود اعتباری دارد كه سبب شده اين گونه از سينمای كشورمان هم در جشنوارههای خارجی برای خود اعتبار والايی داشته باشند.
وی درباره ويژگی مثبت كارهای شاخص در سينمای مستند اظهار كرد: سينمای مستند برای اينكه از كيفيت ممتازی بهرمند باشد در ابتدا بايد شرايطی فراهم آورد تا فيلمسازان دغدغهمند در آن حضور داشته باشند تا كارهايی كه هم در آن توليد میشود نشئت گرفته از دل و اعتقادات فيلمساز باشد. تنها در اين زمان است كه سينمای مستند، كارهای تاثيرگذار توليد خواهد كرد، والا تنها شاهد ساخت مستندهايی خواهيم بود كه سفارش تنها دليل ساختشان است.
كارگردان مستند تحسين شده «بیبی تولدت مبارك» درباره راهكار رشد سينمای مستند تصريح كرد: از نگاه من سينما مستند به لحاظ استعداد بینظير است، گواه اين ادعا نيز مستندسازان جوانی است كه در اين حوزه فعاليت میكنند، ولی مسئلهای كه در اين ميان وجود دارد، نبود امكانات مالی مناسب است كه به فيلمسازان جوان اين امكان را نمیدهد تا فيلم مورد نظر خود را توليد كنند. در ضمن بخشهايی چون مركز گسترش سينمای مستند و تجربی هم بايد حمايتهای خوبی از فيلمسازان جوان داشته باشند و خود را محدود به چند فيلمساز خاص نكنند.
نوبری در پاسخ به اين سؤال كه مستند دينی در اينگونه سينمايی از چه كيفيتی برخوردار است، گفت: در ابتدا بايد بگويم كه مستند دينی را نمیتوان در يك سبك و معنای خاص خلاصه كرد، بدين معناكه هر فيلمی قادر است در قالبی خاص به موضوعی دينی توجه كند. در كلامی ديگر ممكن است مستندی كه در حال تصويری كردن مشكلات اجتماعی است به نوعی در پی اشاعه مضمونی دينی است كه نبودش باعث به وجود آمدن آن ضعفها شده است.
وی در بخش ديگری از سخنان خود درخصوص مستندهايی كه به طور مستقيم به موضوعات يا مناسك مذهبی توجه دارند،گفت: اينگونه آثار هم برای خود جايگاهی در سينمای مستند دارند كه در تمامی دنيا به آن پرداخته میشود، اما آنچه كه در اين بحث ضروريست اين است كه به اين توليدات به صورت كارشناسانه پرداخته شود. مستندهايی چون «مشهد اردهال» ناصر تقوايی كه به آيين عزاداری مردم كاشان به شكلی دقيق میپردازد از جمله كارهای خوب در اين زمينه است.
اين مستندساز ادامه داد: نكته ديگر كه سبب میشود يك مستند دينی كه به آيين يا مناسكی مذهبی توجه دارد از كيفيت خوبی بهرمند باشد، آشنايی فيلمسازش با منطقهای كه در آن فيلمبرداری صورت گرفته، است. بدين معناكه اگر قرار است مستندسازی مراسم سينهزنی روستا يا شهری در جنوب را تصوير كند بهتر است خودش هم اهل همان منطقه باشد، چون به واسطه چنين امتيازی، بسياری از نكات ظريف رعايت خواهد شد كه مستقيما به روی كيفيت تاثير میگذارد.
اين فيلمساز در بخش ديگری از سخنان خود درباره نحوه نگرش خود به موضوعات دينی در آثارش بيان كرد: من سعی میكنم مفاهيم دينی را از بطن زندگی مردم استخراج كنم. برای مثال در فيلم «بی بی تولدت مبارك» كه به موضوع مرگ توجه دارد تمام سعیام اين بوده كه اين معنا را با زبانی جذاب در خانوادهای بزرگ ترسيم كنم. در اين ميان زبان طنز هم چاشينی كارم شده تا تماشاگر را تا انتها با خود همراه كنم. اين رويكرد هم جواب داد و اين فيلم توانست در جشنواره فيلم دينی «رويش» به عنوان يكی از برگزيدگان انتخاب شود.
وی در پاسخ به سؤالی ديگر مبنی بر اينكه آيا حمايت از آثار مستند توسط نهادهای دولتی به معنای همان سفارش نيست، گفت: به نكته خوبی اشاره كرديد، چون برخیها معتقدند هر كاری كه از سوی نهاد يا سازمانی حمايت شود، كاری سفارشی است، درصورتیكه در واقع اينگونه نيست. بدين معناكه كار سفارشی اين است كه جدا از سرمايهگذاری، فردی يا نهادی كه هزينه كار را میدهد در شكل و معنای كار هم دخالت داشته باشد، درصورتیكه يك مستند میتواند توسط نهاد يا فردی حمايت شود، اما فيلمسازش به صورت مستقل به موضوعی كه مورد نظر صاحب كار است، پرداخته باشد.
وی در پايان با بيان اينكه سينمای مستند ايران در بعد بينالمللی هم دارای اعتبار است، خاطرنشان كرد: تا به امروز آنچنان كه بايد به موفقيتهای بينالمللی سينمای مستند توجه نمیشود. در كلامی ديگر هيچگونه تبليغاتی در اين زمينه انجام نمیشود، درصورتیكه سينمای مستند ما همه مانند سينمای داستانی برای خود اعتباری دارد كه سبب شده اين گونه از سينمای كشورمان هم در جشنوارههای خارجی برای خود اعتبار والايی داشته باشند.
