پیوند علم و ایثار؛ رمز تابآوری ایران در میدانهای نوین
سخنرانان جشنواره ملی ایثار با تأکید بر نقش فرهنگ ایثار و شهادت در شکلگیری قدرت ملی، از دانشگاه بهعنوان کانون تولید اقتدار علمی و از علم و دین بهعنوان دو مؤلفه تمدنساز یاد کردند.
جشنواره آموزشی تحصیلی «جایزه ملی ایثار» صبح امروز، دوشنبه ۲۵ خردادماه، با حضور جمعی از مقامات عالی رتبه کشوری و لشکری، خانوادههای معظم شهدا و ایثارگران و نخبگان علمی جامعه ایثارگری در سالن همایشهای دانشگاه صنعتی امیرکبیر برگزار شد. این مراسم که با هدف تجلیل از نخبگان و سرآمدان علمی شاهد و ایثارگر و ترویج فرهنگ متعالی ایثار و شهادت در سنگر علم و دانش برگزار شد، میزبان شخصیتهایی همچون سید احمد موسوی، معاون رئیسجمهور و رئیس بنیاد شهید و امور ایثارگران، حجتالاسلام والمسلمین سیدرمضان موسویمقدم، نماینده ولیفقیه در بنیاد شهید و امور ایثارگران، و بیژن رنجبر رئیس دانشگاه آزاد اسلامی بود. فضای مراسم، آمیزهای از شور علمی و شعور معنوی بود و یاد و خاطره شهدای گرانقدر، بهویژه شهدای علمی و شهدای جنگ اخیر، در جایجای آن طنینانداز بود.
تابآوری علمی کشور، مرهون فرهنگ ایثار و شهادت است
در بخشی از این مراسم، محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، بهعنوان یکی از سخنرانان اصلی، در سخنانی به تبیین نقش راهبردی فرهنگ ایثار و شهادت در شکلگیری قدرت ملی و ارتقای تابآوری علمی کشور پرداخت.
وی با اشاره به حوادث اخیر و جنگ تحمیلی علیه کشورمان اظهار کرد: حملات آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران اسلامی، اقدامی ناجوانمردانه و مغایر با تمامی اصول انسانی، اخلاقی، حقوقی و قواعد بینالمللی جنگ بود. این رخداد در تاریخ ایران و حتی به باور من در تاریخ جهان ثبت خواهد شد که آمریکا و اسرائیل بدون رعایت هیچیک از اصول بشری و اخلاقی دست به چنین جنایاتی زدند. در این میان، بزرگان و نخبگان دانشگاهی نیز با شهادت خود به عهد و پیمانشان وفادار ماندند
وزیر بهداشت با لحنی تأثرآمیز به مظلومیت شهدای کودک و نوجوان این حوادث اشاره کرد و گفت: در یکی از نشستهای بینالمللی، زمانی که تصاویر کودکانی را به نمایش گذاشتم که رؤیاهای بزرگی برای زندگی در سر داشتند اما قربانی این حملات شدند، حاضران بهشدت متأثر و اندوهگین شدند. این کودکان پیامآور مظلومیت ملت ایران بودند و در کنار آن، پیام ایثار و فداکاری را نیز به جهانیان منتقل کردند. شهادت، همواره حامل یک پیام تاریخی و ماندگار بوده است.
ظفرقندی با تشبیه جنایات اخیر به واقعه کربلا، پیام شهدا را پیام ایثار و مظلومیت دانست و تأکید کرد: وجه مشترک این دو حماسه، ایستادگی در برابر ظلم و فداکاری در راه حق است.
وزیر بهداشت در ادامه با تشریح ابعاد توطئههای دشمنان علیه ایران تصریح کرد: بسیاری تصور نمیکردند آمریکا و اسرائیل با چنین برنامهریزی گستردهای، شامل براندازی، تجزیه کشور و اهدافی که بارها به آن اشاره کرده بودند، وارد میدان شوند. اما ملت ایران با اتکا به قدرت درونی خود، این توطئهها را ناکام گذاشت. این مقاومت بزرگ در سایه ایثار شهدا و فداکاری فرماندهان و نخبگان کشور شکل گرفت.
وی با تأکید بر نقش دانشگاهها و مراکز علمی در جبران خسارات و تقویت توان ملی افزود: اگر بخشی از صنایع کشور مورد هدف قرار گرفت، روند بازسازی و جبران خسارات با سرعت در حال انجام است و این دستاورد، حاصل دانش و توان علمی دانشگاههاست. در حوزه سلامت نیز تیم ملی سلامت، متشکل از متخصصان، دانشمندان و نیروهای جوان کشور، بدون هیچگونه وقفه یا اختلالی به ارائه خدمات درمانی ادامه داد. این امر نشان میدهد نظام سلامت ایران از تابآوری علمی و عملیاتی بالایی برخوردار است و آمادگی لازم برای مواجهه با شرایط بحرانی را دارد.
رئیس دستگاه سلامت کشور با تأکید بر اینکه «علم یعنی قدرت» اظهار کرد: پیشرفتهای کشور در حوزههای علمی، فناوری و دفاعی، حاصل پیوند علم با فرهنگ ایثار و شهادت است. اگر امروز از توانمندیهای دفاعی و موشکی برخورداریم، این قدرت از دل دانشگاهها، مراکز علمی و روحیه جهاد علمی و ایثارگرانه شکل گرفته است. هرگاه علم با ایثار همراه شود، هیچ قدرتی توان مقابله با آن را نخواهد داشت.
وی در بیان نمونهای از این توانمندی اظهار کرد: در جریان حوادث اخیر، حدود ۴۰ هزار نفر از مجروحان و مصدومان توسط تیم ملی سلامت درمان شدند. این خدمترسانی بدون کمبود و بدون ایجاد خلل در روند درمان انجام شد که نشاندهنده تابآوری علمی و عملیاتی نظام سلامت کشور و نتیجه برنامهریزی دقیق، پایبندی به اخلاق پزشکی و روحیه ایثار است.
ظفرقندی در پایان سخنان خود، مسئولیت امروز همه مسئولان و آحاد مردم را سنگین توصیف کرد و گفت: شهدا برای خدا، برای مردم و برای ایران جان خود را فدا کردند. وظیفه ما نیز ادامه همین مسیر است؛ مسیری که در آن علم، فناوری، ایثار و فداکاری در کنار یکدیگر قرار گرفتهاند. این بالاترین مرتبه انسانیت است؛ مسیری که شهدای بزرگ و کوچک این سرزمین با جانفشانی خود آن را به ما آموختهاند.
دانشگاه؛ کانون تولید اقتدار علمی و انسانسازی
در ادامه این جشنواره، بیژن رنجبر، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی، به سخنرانی پرداخت. وی پس از حمد و ثنای الهی و درود بر ارواح طیبه شهدا، به تحلیل عمیق ابعاد غیرنظامی جنگهای تحمیلی و نقش نهاد علم در این کارزار پرداخت.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با اشاره به ماهیت پیچیده جنگهای نوین، اظهار کرد: جنگ تحمیلی اخیر از سوی آمریکای جنایتکار و رژیم پلید صهیونیستی علیه جمهوری اسلامی ایران، صرفنظر از ابعاد نظامی و امنیتی که در دانشگاهها و جاهای مختلف صحبت کردیم، در میدان واقعی بار دیگر یک حقیقت را آشکار ساخت. آن چیزی که در لحظات تاریخی سرنوشت ملتها را رقم میزند، صرفاً امکانات بیشتر نیست. ملتی که امکانات بیشتری برخوردار است اما در شرایط بحران دچار گسست اجتماعی میشود، شکست میخورد. ظرفیت کمنظیر ملت ایران در میدان واقعی، با وجود فشارهای اقتصادی، عملیات روانی گسترده رسانههای جمعی و یک جنگ تمامعیار، نه تنها دچار فروپاشی اجتماعی نشد، بلکه در یک دفاع عقلانی، هویتی و مقدس ظهور پیدا کرد.
وی در پاسخ به این پرسش اساسی که کدام نهاد مولد این ظرفیت بیبدیل اجتماعی است، تأکید کرد: پاسخ این سؤال، نهاد تعلیم و تربیت است. بنابراین دانشگاه پس از جنگ، دانشگاهی نیست که صرفاً به فعالیتهای سنتی خود ادامه دهد. دانشگاه پس از جنگ، دانشگاهی است که تجربه جنگ را به بازوی توانمند خودش تبدیل میکند.
رنجبر در ادامه به تشریح پنج تحول بنیادین در مأموریت دانشگاه پس از جنگ پرداخت: اول، اگر جنگ اخیر اهمیت اقتدار را برای ما روشن کرد، دانشگاه باید به کانون تولید اقتدار علمی با تابآوری تبدیل شود. دوم، اگر جنگ ضرورت خوداتکایی را یادآوری کرد، دانشگاه باید به کانون خلق فناوریهای راهبردی تبدیل شود. سوم، اگر جنگ ارزش سرمایه انسانی را نشان داد، دانشگاه باید تربیت انسانهای مسئول، خلاق و میداندار را برای دوران جدید در دستور کار قرار دهد. چهارم، جنگ الگوی سنتی حکمرانی علم و فناوری را به پایان رساند؛ باید از دانشگاه صرفاً مقاممحور به دانشگاه اثرمحور گذار کنیم. پنجم، باید از آموزش و پژوهش انتزاعی به آموزش و پژوهش مسئلهمحور و مأموریتگرا حرکت کنیم.
رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با طرح این سوال که «آیا صرفاً جهش علمی کافیست؟» به تبیین دیدگاه امام راحل پرداخت و گفت: به عنوان کسی که ۳۰ سال خدمت میکنم و بیش از ۲۰ سال در این حوزه بودهام، میگویم که برای جهش علمی، قطعاً فناوری لازم است، سرمایه لازم است، ساختمان لازم است، اما همه اینها کافی نیست. امام شهید (بهشتی) سه مأموریت را برای دانشگاه تعریف کرد: تولید علم، تربیت عالم و جهتدهی به علم و عالم. بنابراین، معتقدم مهمترین مأموریت دانشگاه پس از جنگ، جهتدهی به تولید و جهش علمی و تربیت عالم در پرتو فرهنگ ایثار و شهادت است.
وی در پایان، جهاد علمی را دری از درهای بهشت خواند و این جشنواره را نماد پیوند دو سرمایه بزرگ کشور دانست: امیرالمؤمنین علیه السلام فرمودند جهاد دری از درهای بهشت است که خداوند آن را به روی خواص و اولیای خود گشوده است. در این نگاه، جهاد صرفاً یک عمل نظامی نیست. دانشگاه بدون فرهنگ ایثار نمیتواند به قدرت علمی و فناوری دست یابد. تمدن بدون مکتب شهدا نمیتواند به الگوی زیست نسل جدید ما تبدیل شود. روح ایثار باید در جهان نبرد نظامی و همچنین در مواجهه با مسائل پیچیده علمی، اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و فناورانه به میدان بیاید. از این منظر، جشنواره ملی ایثار، نماد پیوند میان دو سرمایه بزرگ کشور، یعنی ایثار و علم است و باید سه تحول بزرگ را برای آینده ایران رقم بزند. صلوات بر محمد و آل محمد.
جنگ امروز، نبردی بر سر تمدن مبتنی بر علم و دین است
حجتالاسلام والمسلمین سید رمضان موسویمقدم، نماینده ولی فقیه در بنیاد شهید و امور ایثارگران، سخنران بعدی این مراسم بود که با نگاهی عمیق و تاریخی به تقابل ساختگی میان علم و دین پرداخت. وی در ابتدای سخنان خود اظهار داشت: دین، خاستگاه اصلی عملکرد نوعی است که آرام آرام توسعه پیدا کرد. گفتند که به نوعی دین با علم سازگاری ندارد؛ دین باید در مساجد باشد و علم هم باید برود در دانشگاهها. این دوگانگی را به گونهای توسعه دادند که بعدها در نسلهای بعدی به تقابل تبدیل شد.
وی با رد این دوگانگی ساختگی، به جایگاه رفیع علم، دانش و خرد در متون دینی و سیره انبیای الهی اشاره کرد و افزود: این همه تأکید نسبت به علم، نسبت به آگاهی، نسبت به دانش و خرد، نشاندهنده اهمیت آن است. انبیای الهی، حضرات معصومین و اندیشمندان و دانشمندان بزرگ ما همواره بر این موضوع تأکید میکردند که این دو از هم جدا نیستند. اصلاً دین، علم است؛ دین، دانش است؛ دین، خرد است؛ دین، اندیشه و فکر است. اصلاً این تفکیک معنا ندارد.
نماینده ولی فقیه در بنیاد شهید با ذکر نمونهای تاریخی از سیره پیامبر اکرم(ص) گفت: پیامبر گرامی اسلام وارد مسجد شدند و دیدند دو گروه نشستهاند؛ یک تعداد در حال عبادت و گروهی دیگر در حال بحث علمی و مطرح کردن مطالب علمی. پرسیدند کجا بروم؟ حضرت فرمودند برو آنجا بنشین (در حلقه علم)، آنجا مهمتر است. از این دست نمونهها فراوان است. بعدها برای ما روشن شد، و به نظر من در عصر و زمان ما بخصوص بیشتر شد، که هرگاه علم و دین با هم تلفیق شوند، اثرگذاری آنها آنقدر بالا خواهد رفت که موجب پیدایش تمدنهای بزرگ در جهان خواهد بود. بخش عمده تمدن اسلامی ما برگرفته از همین مبانی علمی دانشمندان اسلامی ماست.
حجتالاسلام موسویمقدم، حمله به مراکز علمی و دانشگاهی در جنگ اخیر را لکه ننگی بر پیشانی تمدن غرب دانست و آن را نشانهای از هراس دشمن از تمدن مبتنی بر علم و دین خواند. وی تصریح کرد: در گذشته، مراکز علمی، دانشگاهی و پژوهشی عمدتاً در عملیاتهای نظامی مستثنی بودند. حتی بعدها در پروتکلهایی که ادبیات جنگ را منظم کردند، این مراکز مستثنی هستند. اما متأسفانه ما در جنگ اخیر دیدیم که یک لکه ننگی بر پیشانی تمدن غرب نشست. مخاطب من الان اینجا اندیشمندان، متفکران، نظریهپردازان و صاحبان علم و کرسی و دانشگاه هستند. شما اجازه ندهید در جایی که علم در پرتو دین رشد پیدا کرده و تمدن بزرگی را به وجود آورده، مورد هجمه قرار گیرد.
وی با اشاره به بیانات مقام معظم رهبری پس از این حوادث، افزود: مقام معظم رهبری فرمودند، و من هم همان موقع در ذهنم درگیری بود که ما با استقبال جهانی مواجهیم، ایشان دو نکته را فرمودند: فرمودند که دشمن با دین و دانش شما مخالف است. چرا؟ چون وقتی این دو با هم تلفیق شوند، کارهای بزرگی انجام میدهند. بخش عمده اندیشمندان ما، صاحبان نظریههای مختلف در رشتههای علوم تجربی و علوم انسانی، دارای اعتقادات و باورمندی بسیار بالایی بودند که آرزوی شهادت میکردند. همه این چهرهها و شخصیتهای برجسته علمی ما، چه دانشگاهی و چه نظامی، اینگونه بودند.
نماینده ولی فقیه در بنیاد شهید در پایان سخنان خود، این جنگ را نبردی علمی و تمدنی خواند و از جامعه نخبگانی خواست تا در این عرصه به تحقیق و تبیین بپردازند: این جنگ ما صرفاً یک جنگ نظامی نیست، یک جنگ علمی هم هست، یک نبرد علمی هم هست. آنها دیدند که ما در سایه علم و دین، یا دین و دانش به تعبیر رهبری معظم انقلاب، میتوانیم در مقابل تمدن آنچنانی غرب و بسیاری از تمدنهای موجود دنیا علم برافرازیم و دنیا را تحت تسخیر علم و دانش و دین خودمان قرار دهیم. آمدند و دارند مبارزه میکنند. استدعا میکنم شما عزیزان بر روی این موضوعات تأمل بیشتری داشته باشید، به خصوص تحقیقات انجام دهید. مخاطب امروز در این مبارزه، اندیشمندان و دانشگاهیان و فرهیختگان هستند.
جشنواره ایثار، نماد تداوم راه شهدا در سنگر علم و اندیشه است
یعقوب سلیمانی، معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید و امور ایثارگران، ضمن گرامیداشت یاد و خاطره شهدا، به تشریح اهداف و رویکردهای این جشنواره پرداخت.
وی سخنان خود را با یاد شهدای جنگ اخیر آغاز کرد و گفت: با یاد و خاطره عکس شهدای عزیز و گرانقدر جنگ دوم، جنگ دوازده روزه، که همین روزها و همین ساعتها در سال گذشته مظلومانه به شهادت رسیدند، این شجره طیبه علمی، دانایی و پژوهشی را با یاد و خاطره شهدای دانشمند عزیز ما برگزار میکنیم.
معاون فرهنگی بنیاد شهید ضمن تشکر از حضور مقامات و خانوادههای ایثارگران، به رویکرد جدید بنیاد در حوزه نخبگانی اشاره کرد و اظهار کرد: بنیاد شهید با نگاه ریاست محترم، نگاهی فرایندی و اثرمحور نسبت به جامعه نخبگانی دارد و برگزاری این مراسم نیز با رویکرد اثرگذاری صورت میگیرد. از ریاست دانشگاه آزاد اسلامی که همواره حامی جامعه ایثارگری بودهاند تشکر میکنم، چراکه بخش عمدهای از جامعه دانشجویی ایثارگر ما در دانشگاه آزاد مشغول به تعلیم و تربیت هستند. همچنین از حمایتهای نماینده محترم ولی فقیه و وزیر محترم تشکر میکنم.
سلیمانی، تداوم راه شهدا توسط فرزندانشان در عرصه علم را بزرگترین دستاورد دانست و افزود: پدران اینها، پدران جامعه ایثارگری و بستگان اینها در حوزه ایثار، مقاومت، از خودگذشتگی و مجاهدت در راه خدا الگو بودند. اگر انقلاب و نظام ما در این ۴۷ سال در مقابل نابرابریها و قانونشکنیهای دشمنان در عرصههای مختلف ایستادگی و مقاومت داشته و مستحکم بوده، خصوصاً در یک سال گذشته، به برکت حماسه ایثار، جهاد و مقاومت بوده است. امروز در تداوم راه آن عزیزان، فرزندانشان در حوزه علم، دانش، پژوهش و تحصیل میدرخشند و فرهنگ ایثار، جهاد و شهادت را ترویج میدهند.
وی به تقارن معنادار برگزاری این جشنواره با ایام سالگرد جنگ و آستانه ماه محرم اشاره کرد و گفت: این تقارن، که حالا ناخواسته انجام شد، با آستانه ماه محرم، ماه ایستادگی، ماه ایثار، ماه از خودگذشتگی و ماه مجذوب ولایت شدن، و همچنین با روزها و ساعات تجاوز رژیم صهیونیستی و آمریکایی همزمان شده است. امروز شاهد این جلسه باشکوه هستیم که در تداوم مسیر عزیزانمان در عرصه دفاع، امروز در حوزه اندیشه و علم برگزار میشود.
معاون فرهنگی و آموزشی بنیاد شهید با تأکید بر ضرورت وحدت و همدلی در شرایط کنونی، اظهار کرد: امروز شرایطی است که جامعه نخبگانی، اندیشمندان و متفکرین ما باید در جهت حمایت همهجانبه از دولت جمهوری اسلامی، با منویات مقام معظم رهبری در تأکید بر وحدت، همدلی و انسجام، تمام توان خود را به کار گیرند. اگر دنبال کارسازی، توانمندسازی و تربیت کادر لایق و انقلابی هستیم، مسیر و بستر آن همین جلسات است که با تکریم و توجه به حوزه علم، فرهنگ و تخصص، این کار تحقق پیدا میکند.
سلیمانی در پایان با ارائه آماری از جامعه نخبگانی ایثارگر، سخنان خود را به پایان رساند: مستحضر باشید عزیزان، خانوادههای شهدا و مسئولین، ۱۱ هزار نفر از عزیزان پیشتاز، نخبه و سرآمد در جامعه ایثارگری در سامانه بنیاد شهید ثبتنام کردهاند. در سال گذشته بیش از ۶۰ نفر از این عزیزان رتبههای اول و دوم را در سهمیه رزمندگی کسب کردند. این کانون، کانون ترویج فرهنگ ایثار، جهاد و شهادت است. امیدواریم در حوزه و عرصه علم، دانایی و دانش هم بتوانیم سرآمد باشیم. خداوند قلوب همگی ما را به نور ایمان، قرآن و معنویت منور بگرداند.
انتهای پیام
