بررسی وجوه معنايی «كبير» در برنامه «نسيم واژهها»
گروه فعاليتهای قرآنی: برنامه «نسيم واژهها» در بررسی وجوه قرآنی واژگان دوشنبه، 21 مردادماه وجوه معنايی واژه «كبير» در قرآن را بررسی میكند.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا)، برنامه «نسيم واژهها» به همت گروه فرهنگ و انديشه قرآنی راديو قرآن به ترتيب حروف الفبا در هر برنامه يكی از واژگان قرآنی را مورد بررسی معنايی قرار میدهد و در برنامه روز دوشنبه، 21 مردادماه نيز وجوه معانی قرآنی واژه «كبير» بررسی میشود.
در آيه 19 سوره مباركه فرقان «كبير» در معنای «سخت، شديد و سهمگين» به كار رفته است، آن جا كه خداوند میفرمايد كه «... وَمَن یَظْلِم مِّنكُمْ نُذِقْهُ عَذَابًا كَبِيرًا" ....؛ هر كس از شما شرك ورزد عذابى سهمگين به او میچشانيم».
معنای ديگر واژه «كبير» در آيه 78 سوره مباركه «يوسف» و همچنين آيه 23 سوره مباركه «قصص» است كه «پير و سالخورده» معنا شده است، در سوره يوسف آمده است «قَالُواْ یَا أَیُّهَا الْعَزِيزُ إِنَّ لَهُ أَبًا شَیْخًا كَبِيرًا؛ برادران گفتند كه ای عزيز مصر، او را پدر پيری است» و در سوره قصص نيز «...الَ مَا خَطْبُكُمَا قَالَتَا لَا نَسْقِی حَتَّی یُصْدِرَ الرِّعَاء وَأَبُونَا شَیْخٌ كَبِيرٌ» كه در اين آيه هم دختران شعيب گفتند كه پدر ما پيرمردی كهن سال است».
بزرگ در رای و عالم نيز در معنای «كبير» آمده است، آن جا كه خداوند در آيه 71 سوره مباركه «طه» میفرمايد كه «قَالَ آمَنتُمْ لَهُ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ إِنَّهُ لَكَبِيرُكُمُ...؛ [فرعون] گفت آيا پيش از آن كه به شما اجازه دهم به او ايمان آورديد قطعا او بزرگ شماست».
در سوره مباركه «توبه» آيه 121 نيز «كبير» در معنای كثير و بسيار آمده «وَ لا یُنْفِقُونَ نَفَقَةً صَغيرَةً وَ لا كَبيرَةً؛ و هيچ مال كوچك يا بزرگی را (در اين راه) انفاق نمی كنند»، آمده است، همچنين در آيه 9 سوره «رعد» معنای عظيم و بزرگوار دارد «قَالُوا بَلَی قَدْ جَاءنَا نَذِيرٌ فَكَذَّبْنَا وَقُلْنَا مَا نَزَّلَ اللَّهُ مِن شَیْءٍ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا فِی ضَلَالٍ كَبِيرٍ»؛ «میگويند، چرا همانا برای ما اخطاركننده آمد، ولی تكذيب كرديم و گفتيم خداوند هيچ چيزی نازل نكرده است و شما جز در گمراهی بزرگی نيستيد».
در آيه 9 سوره مباركه «ملك» نيز میخوانيم «قَالُوا بَلَى قَدْ جَاءنَا نَذِيرٌ فَكَذَّبْنَا وَقُلْنَا مَا نَزَّلَ اللَّهُ مِن شَیْءٍ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا فِی ضَلَالٍ كَبِيرٍ»؛ میگويند «آری، بيم دهنده به سراغ ما آمد، ولی ما او را تكذيب كرديم و گفتيم خداوند هرگز چيزی نازل نكرده، و شما در گمراهی بزرگی هستيد!»
پس با اين آيات میتوان گفت واژه «كبير» در قرآن كريم شش وجه معنايی دارد كه سخت و شديد, بزرگسال و پير، عالم، كثير و بسيار، عظيم و بزرگ و طولانی از جمله اين معانی است.
يادآور میشود، برنامه «نسيم واژهها» در ادامه «شميم واژهها» كه به تفاوتهای واژههای به ظاهر مترادف میپرداخت به اشتراك لفظی واژگان میپردازد و اين برنامه به همت گروه قرآن و انديشه بر روی موج اف ام رديف 100 مگاهرتز روزهای زوج ساعت 16:45 قابل دريافت است.
در آيه 19 سوره مباركه فرقان «كبير» در معنای «سخت، شديد و سهمگين» به كار رفته است، آن جا كه خداوند میفرمايد كه «... وَمَن یَظْلِم مِّنكُمْ نُذِقْهُ عَذَابًا كَبِيرًا" ....؛ هر كس از شما شرك ورزد عذابى سهمگين به او میچشانيم».
معنای ديگر واژه «كبير» در آيه 78 سوره مباركه «يوسف» و همچنين آيه 23 سوره مباركه «قصص» است كه «پير و سالخورده» معنا شده است، در سوره يوسف آمده است «قَالُواْ یَا أَیُّهَا الْعَزِيزُ إِنَّ لَهُ أَبًا شَیْخًا كَبِيرًا؛ برادران گفتند كه ای عزيز مصر، او را پدر پيری است» و در سوره قصص نيز «...الَ مَا خَطْبُكُمَا قَالَتَا لَا نَسْقِی حَتَّی یُصْدِرَ الرِّعَاء وَأَبُونَا شَیْخٌ كَبِيرٌ» كه در اين آيه هم دختران شعيب گفتند كه پدر ما پيرمردی كهن سال است».
بزرگ در رای و عالم نيز در معنای «كبير» آمده است، آن جا كه خداوند در آيه 71 سوره مباركه «طه» میفرمايد كه «قَالَ آمَنتُمْ لَهُ قَبْلَ أَنْ آذَنَ لَكُمْ إِنَّهُ لَكَبِيرُكُمُ...؛ [فرعون] گفت آيا پيش از آن كه به شما اجازه دهم به او ايمان آورديد قطعا او بزرگ شماست».
در سوره مباركه «توبه» آيه 121 نيز «كبير» در معنای كثير و بسيار آمده «وَ لا یُنْفِقُونَ نَفَقَةً صَغيرَةً وَ لا كَبيرَةً؛ و هيچ مال كوچك يا بزرگی را (در اين راه) انفاق نمی كنند»، آمده است، همچنين در آيه 9 سوره «رعد» معنای عظيم و بزرگوار دارد «قَالُوا بَلَی قَدْ جَاءنَا نَذِيرٌ فَكَذَّبْنَا وَقُلْنَا مَا نَزَّلَ اللَّهُ مِن شَیْءٍ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا فِی ضَلَالٍ كَبِيرٍ»؛ «میگويند، چرا همانا برای ما اخطاركننده آمد، ولی تكذيب كرديم و گفتيم خداوند هيچ چيزی نازل نكرده است و شما جز در گمراهی بزرگی نيستيد».
در آيه 9 سوره مباركه «ملك» نيز میخوانيم «قَالُوا بَلَى قَدْ جَاءنَا نَذِيرٌ فَكَذَّبْنَا وَقُلْنَا مَا نَزَّلَ اللَّهُ مِن شَیْءٍ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا فِی ضَلَالٍ كَبِيرٍ»؛ میگويند «آری، بيم دهنده به سراغ ما آمد، ولی ما او را تكذيب كرديم و گفتيم خداوند هرگز چيزی نازل نكرده، و شما در گمراهی بزرگی هستيد!»
پس با اين آيات میتوان گفت واژه «كبير» در قرآن كريم شش وجه معنايی دارد كه سخت و شديد, بزرگسال و پير، عالم، كثير و بسيار، عظيم و بزرگ و طولانی از جمله اين معانی است.
يادآور میشود، برنامه «نسيم واژهها» در ادامه «شميم واژهها» كه به تفاوتهای واژههای به ظاهر مترادف میپرداخت به اشتراك لفظی واژگان میپردازد و اين برنامه به همت گروه قرآن و انديشه بر روی موج اف ام رديف 100 مگاهرتز روزهای زوج ساعت 16:45 قابل دريافت است.
