طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده در 5 جلسه بررسی شد
گروه انديشه: طرح جامع جمعيت و تنظيم خانواده در پنج جلسه با حضور كارشناسان و اساتيد فن در مركز تحقيقات اسلامی مجلس شورای اسلامی بررسی شد و هماكنون در كميسيون فرهنگی مجلس در حال رسيدگی است.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه قم، حجتالاسلام والمسلمين فاضل حسامی، مدير گروه مطالعات فرهنگی ـ اجتماعی مركز تحقيقات اسلامی مجلس شورای اسلامی و نماينده مركز تحقيقات اسلامی مجلس در طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده 23 شهريورماه در گفتوگو با خبرنگاران گفت: تاريخچه كنترل و افزايش جمعيت در دورههای مختلف، نظر رهبر معظم انقلاب درباره رشد جمعيت، ضرروت پيگيری طرح افزايش جمعيت با ادبيات تقنينی و رفع محدوديتها و فرآيند پيگيری طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده از جمله موضوعاتی است كه در اين حلقه بررسی شده است.
وی همچنين از تغييراتی در كليات اين طرح مانند تغيير سن مناسب برای ازدواج، تغيير عنوان و محتوای «نرخ باروری كلی» متناسب با بحث افزايش جمعيت و تغيير عنوان «سبك زندگی سالم» به «سبك زندگی اسلامی ـ ايرانی» جهت عدم برجستگی گرايشهای غير بومی و حركت به سمت گرايشهای بومی و برجسته کردن تمايلات اسلامی ـ ايرانی، خبر داد.
حسامی تصريح كرد: بنا به تعبير رهبر معظم انقلاب، نبايد بحث كاهش جمعيت بهعنوان استراتژی و سياست كلان نظام مطرح باشد؛ چرا كه در برههای با توجه به نياز آن روز، مسئله كنترل جمعيت مطرح بود ولی امروز بايد به فكر افزايش جمعيت باشيم و آن را مديريت كنيم.
وی با اشاره به برگزاری جلسات متعدد برای پيگيری طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده ادامه داد: در طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده، شرايط بهداشتی و درمانی مادر و كودك نمود زيادی پيدا كرده است. بحث كنترل يا افزايش جمعيت از بدو پيروزی انقلاب اسلامی بهعنوان دغدغة بسياری از متدينان، انقلابیها و مذهبيون مطرح بود. شايد يكی از عوامل و ريشههای توجه به اين نكته در ابتدای پيروزی انقلاب توصيههايی بوده كه در منابع دينی ما از جمله روايات وجود داشته و از سوی ديگر سياستگذاریهای رژيم پهلوی در رابطه با كاهش جمعيت و رويكرد غربیها به كنترل موالید، بعد از پيروزی انقلاب بود.
حسامی بيان كرد: از يك سو توصيههای دينی و از سوی ديگر مخالفت با رژيم پهلوی باعث شد كه مذهبیها به سمت افزايش جمعيت روی بياورند كه به نوعی هم با سياستهای رژيم سابق مخالفت كرده باشند و هم از آموزههای دينی تبعيت کرده باشند ولی بعد از مدتی بروز جنگ و يكسری از كمبودهايی كه به دليل فشارهای بيرونی دولتها نتوانستند نيازهای داخلی نظام را تأمين كنند، سياست كنترل مواليد و كاهش جمعيت بر جامعه حاكم شد كه البته تا حدودی نيز با حركتهای جهانی هماهنگ بود. اين سياستها ادامه داشت تا اينكه در سالهای اخير رهبری معظم انقلاب به اين نكته همه را توجه دادند كه بحث كاهش جمعيت نبايد بهعنوان استراتژی و سياست كلان نظام مطرح باشد و در برههای با توجه به نياز ما به اينجا رسيديم اما اكنون بايد به فكر افزايش جمعيت باشيم و مديريت كنيم.
وی با اشاره به ضرورت بازنگری در قوانين مشوق كاهش جمعيت عنوان كرد: با توجه به سياست جديد جمعيتی و تأكيدات رهبر انقلاب، بايد قوانينی كه در راستای كاهش جمعيت تنظيم شده بود بازنگری میشد بهگونهای كه از دل آن قوانين، تشويقهايی برای افزايش جمعيت شكل میگيرد تا اينكه از برخی از پديدههايی كه در حال وقوع بود مثل سالمندی جمعيت، پيری جمعيت يا برهم خوردن برخی از اين معاملات جمعيتی در كشور مثلاً در برخی از مناطق با افزايش بیرويه و در برخی مناطق با كاهش بیرويه ما مواجه بوديم اين را بشود، مهار كرد و كنترل كرد.
مدير گروه مطالعات فرهنگی اجتماعی مركز تحقيقات اسلامی مجلس شورای اسلامی اظهار كرد: در همين راستا، دبيرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی نشستهايی را برگزار و به يك مجموعهای از سياستها رسيده و خدمت مقام معظم رهبری ارائه كردند ولی معظم له فرمودند كه آنچه در اين مجموعه ديده شده، با اينكه خوب است اما جنبه قانونی ندارد، ادبيات آن تقنينی نيست و بايد تقنينی بشود؛ لذا اين را به مجلس شورای اسلامی ارجاع دادند، مجلس نيز در چند كميسيون اين را طرح كردند و آن كه در اينجا وجود دارد و شاهد هستيم ظاهراً بيشترين كار در كميسيون بهداشت و درمان انجام شده است.
حسامی با اشاره به نمود شرايط بهداشتی و درمانی مادر و كودك در طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده افزود: در طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده چيزی كه خيلی نمود دارد شرايط بهداشتی و درمانی مادر و كودك است. اين تقريباً موضوع محوری طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده است. دوستان هم براساس تجربيات و دانشهای علمی كه در اين زمينه داشتهاند موادی را بهعنوان طرح تنظيم كردند كه بعد از تصويب در كميسيون وارد صحن علنی شود ولی شنيدهها حاكی است مواد اين طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده، آن خواسته افزايش جمعيت را تأمين نكرده است و ممكن است از اين قانون، افزايش جمعيت نتیجه نشود؛ لذا در كميسيون فرهنگی اين طرح مجدداً طرح شد و قرار شد طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده يك بار ديگر نيز بازنگری شود.
وی بيان كرد: اين طرح ابتدا در قالب حلقه علمی جمعيت و تعالی خانواده در مركز تحقيقات اسلامی مجلس با حضور شخصيتهايی با دانشهای متفاوت، دانش پزشكی، بيمه، حقوق، روانشناسی، جامعهشناسی و دادگاه خانواده مطرح شد و بندبند مواد را بررسی كردند كه البته به انتها نرسيد يعنی فرصت نشد كه همه مواد را ببينند اما آن بندهايی كه مورد ملاحظه قرار گرفت اساتيد معتقد بودند كه احتياج به بازنگری دارد، بعضی قيودها را اضافه كردند، بعضی معتقد به حذف برخی از قيدها بودند، اما نهايتاً اصلاحيههايی در نظر داشتند كه فرستادند، بعضی اعمال شده و برخی هم اعمال نشد.
حسامی تصريح كرد: كميسيون فرهنگی و مدعوين كميسيون به اين نتيجه رسيدند كه از اين طرح جامع، افزایش نتیجه حاصل نمیشود و قرار شد كارگروهی در دبيرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی تشكيل شود، مجدداً در آن جا تكتك مواد بازنگری شود تا با توجه به آن سياستهای تنظيم شده پيشين اينها جرح و تعديل شود. در نشستی كه در 19 شهريورماه سال جاری در دبيرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی تشكيل شد، در اين نشست اعضای خود شورای عالی انقلاب فرهنگی كه در تنظيم اين سياستگذاری نيز ايفاق نقش كردند، حضور داشتند، در اين نشست نماينده مركز تحقيقات اسلامی مجلس، دو نماينده از وزارت بهداشت و درمان، حبيبالله زنجانی كه تخصص وی بحث جمعيت و جامعه است و جعفرپور، عضو كميسيون فرهنگی و از اعضای دبيرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی نيز حاضر بودند و طرح جامع جمعيت مجدداً طرح شد و اصلاحيههايی در مقدمه مطرح و كليت آن پذيرفته شد، اما اصلاحيههايی نياز بود كه بيشتر در صدد اين بودند كه قيود را به حداقل ممكن برسانند.
وی ادامه داد: بعد از مقدمه فصل اول كه تعريفها بود، مطرح شد در تعريفها هم بعضی از مواد يا زيرشاخههای مواد اصلاح شد مثل سن مناسب ازدواج يك مقداری تغيير كرد، جامعه هدف مقداری تغيير داده شد كه برخی از بندهای در همديگر ادغام شدند، برخی از بندها حذف شدند. تغييرات كلاً در جامعه هدف صورت گرفت. عنوان و محتوای نرخ باروری برای اينكه متناسب با بحث افزايش جمعيت شود نيز كلی تغيير كرد، سبك زندگی سالم تحت عنوان سبك زندگی اسلامی ـ ايرانی مطرح شد كه احياناً گرايشهای غيربومی در آنجا برجسته نشود، بيشتر به سمت گرايشهای بومی و تمايلات ايرانی و اسلامی در آن برجسته بشود، بند انتقال ژن نخبه يك تغييراتی كرد كه گفتند آن چه كه مقام معظم رهبری مدنظرشان بود، اين بوده كه شخصيتهای نخبه كشور تلاش كنند فرزندآوری را بيشتر كنند و خودشان صاحبان فرزند بيشتری باشند، نه اينكه اتفاقاً اقشار نخبه ما كم فرزند باشند و غيرنخبگان ما پُرفرزند باشند. حالا كه غير نخبگان پُر فرزند هستند، نخبگان ما هم پُر فرزند باشند كه اين نخبگی والدين باعث شود فرزندان هم تمايلاتی به نخبگی پيدا كنند و به يك معنا نخبهپروری شكل گيرد.
نماينده مركز تحقيقات اسلامی مجلس در طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده در ادامه عنوان كرد: بحث باروری مطلوب هم با يك تغييراتی مدنظر در اين طرح بود كه ابتدای باروری و هم انتهای باروری و هم فاصله بين فرزندان و هم مسئوليت حاكميت درباره اين كه هم مادر در سلامت بهسر ببرد هم فرزندان در دوران حمل و وضع حمل از سلامت نسبی برخوردار باشند تا اين جمعيت و باروری مطلوب شكل بگيرد. يعنی در واقع يك مقداری دستگاه حاكمه نسبت به زنان باردار احساس مسئوليت كند كه رسيدگیهايی به اينها صورت بگيرد. يا تلاشهايی صورت گيرد كه مردان و زنانی كه بارور نمیشوند آنها تحت پوششهای درمانی قرار گيرند كه موادی در اين راستا تنظيم شود غير باروران تحت پوشش بيمه درمانی قرار گيرند، چون درحال حاضر اينگونه نيست.
وی اظهار كرد: برای باروری بيمهها، احساس مسؤليت نمیكنند، خودشان را مكلف به حمايتهای بيمهای از ناباروران صورت نمیگيرد. در اصطلاحات اختصاری اين طرح، مواردی غفلت شده بود مطرح شد كه اصطلاحات را بياورند از جمله در بحث حوزه علميه، چون در برخی از موارد نقش حوزه علميه و طلاب ضعيف بود، در جلسات قبل كه ما در كميسيون بهداشت و درمان میرفتيم آنجا هرازگاهی اين نكته را متذكر میشديم كه در اينجا نقش حوزه علميه ديده نشده است، دوستان اضافه میكردند چون آن مواد طرح جامع در آن جا يك دخل و تصرفاتی صورت گرفت و تغييراتی صورت گرفت.
وی تأكيد كرد: در اين اصطلاحنامه هم بايد میآمد و چون بحث حوزه علميه مطرح شده اينجا هم بايد توضيح داده میشد كه منظور از حوزه علميه چيست؟ و در آن جا صحبت مركز مديريت مطرح شد كه مركز مديريت بهعنوان نماينده حوزه علميه مطرح شود. اين در واقع كلياتی بود از مباحث طرح جامع جمعيت، البته نشست ديگر تقريباً به همين جا ختم شد و به فصل دوم كه كاهش سن ازدواج بود نرسيدند و نشست به پايان رسيد.
وی همچنين از تغييراتی در كليات اين طرح مانند تغيير سن مناسب برای ازدواج، تغيير عنوان و محتوای «نرخ باروری كلی» متناسب با بحث افزايش جمعيت و تغيير عنوان «سبك زندگی سالم» به «سبك زندگی اسلامی ـ ايرانی» جهت عدم برجستگی گرايشهای غير بومی و حركت به سمت گرايشهای بومی و برجسته کردن تمايلات اسلامی ـ ايرانی، خبر داد.
حسامی تصريح كرد: بنا به تعبير رهبر معظم انقلاب، نبايد بحث كاهش جمعيت بهعنوان استراتژی و سياست كلان نظام مطرح باشد؛ چرا كه در برههای با توجه به نياز آن روز، مسئله كنترل جمعيت مطرح بود ولی امروز بايد به فكر افزايش جمعيت باشيم و آن را مديريت كنيم.
وی با اشاره به برگزاری جلسات متعدد برای پيگيری طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده ادامه داد: در طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده، شرايط بهداشتی و درمانی مادر و كودك نمود زيادی پيدا كرده است. بحث كنترل يا افزايش جمعيت از بدو پيروزی انقلاب اسلامی بهعنوان دغدغة بسياری از متدينان، انقلابیها و مذهبيون مطرح بود. شايد يكی از عوامل و ريشههای توجه به اين نكته در ابتدای پيروزی انقلاب توصيههايی بوده كه در منابع دينی ما از جمله روايات وجود داشته و از سوی ديگر سياستگذاریهای رژيم پهلوی در رابطه با كاهش جمعيت و رويكرد غربیها به كنترل موالید، بعد از پيروزی انقلاب بود.
حسامی بيان كرد: از يك سو توصيههای دينی و از سوی ديگر مخالفت با رژيم پهلوی باعث شد كه مذهبیها به سمت افزايش جمعيت روی بياورند كه به نوعی هم با سياستهای رژيم سابق مخالفت كرده باشند و هم از آموزههای دينی تبعيت کرده باشند ولی بعد از مدتی بروز جنگ و يكسری از كمبودهايی كه به دليل فشارهای بيرونی دولتها نتوانستند نيازهای داخلی نظام را تأمين كنند، سياست كنترل مواليد و كاهش جمعيت بر جامعه حاكم شد كه البته تا حدودی نيز با حركتهای جهانی هماهنگ بود. اين سياستها ادامه داشت تا اينكه در سالهای اخير رهبری معظم انقلاب به اين نكته همه را توجه دادند كه بحث كاهش جمعيت نبايد بهعنوان استراتژی و سياست كلان نظام مطرح باشد و در برههای با توجه به نياز ما به اينجا رسيديم اما اكنون بايد به فكر افزايش جمعيت باشيم و مديريت كنيم.
وی با اشاره به ضرورت بازنگری در قوانين مشوق كاهش جمعيت عنوان كرد: با توجه به سياست جديد جمعيتی و تأكيدات رهبر انقلاب، بايد قوانينی كه در راستای كاهش جمعيت تنظيم شده بود بازنگری میشد بهگونهای كه از دل آن قوانين، تشويقهايی برای افزايش جمعيت شكل میگيرد تا اينكه از برخی از پديدههايی كه در حال وقوع بود مثل سالمندی جمعيت، پيری جمعيت يا برهم خوردن برخی از اين معاملات جمعيتی در كشور مثلاً در برخی از مناطق با افزايش بیرويه و در برخی مناطق با كاهش بیرويه ما مواجه بوديم اين را بشود، مهار كرد و كنترل كرد.
مدير گروه مطالعات فرهنگی اجتماعی مركز تحقيقات اسلامی مجلس شورای اسلامی اظهار كرد: در همين راستا، دبيرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی نشستهايی را برگزار و به يك مجموعهای از سياستها رسيده و خدمت مقام معظم رهبری ارائه كردند ولی معظم له فرمودند كه آنچه در اين مجموعه ديده شده، با اينكه خوب است اما جنبه قانونی ندارد، ادبيات آن تقنينی نيست و بايد تقنينی بشود؛ لذا اين را به مجلس شورای اسلامی ارجاع دادند، مجلس نيز در چند كميسيون اين را طرح كردند و آن كه در اينجا وجود دارد و شاهد هستيم ظاهراً بيشترين كار در كميسيون بهداشت و درمان انجام شده است.
حسامی با اشاره به نمود شرايط بهداشتی و درمانی مادر و كودك در طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده افزود: در طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده چيزی كه خيلی نمود دارد شرايط بهداشتی و درمانی مادر و كودك است. اين تقريباً موضوع محوری طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده است. دوستان هم براساس تجربيات و دانشهای علمی كه در اين زمينه داشتهاند موادی را بهعنوان طرح تنظيم كردند كه بعد از تصويب در كميسيون وارد صحن علنی شود ولی شنيدهها حاكی است مواد اين طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده، آن خواسته افزايش جمعيت را تأمين نكرده است و ممكن است از اين قانون، افزايش جمعيت نتیجه نشود؛ لذا در كميسيون فرهنگی اين طرح مجدداً طرح شد و قرار شد طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده يك بار ديگر نيز بازنگری شود.
وی بيان كرد: اين طرح ابتدا در قالب حلقه علمی جمعيت و تعالی خانواده در مركز تحقيقات اسلامی مجلس با حضور شخصيتهايی با دانشهای متفاوت، دانش پزشكی، بيمه، حقوق، روانشناسی، جامعهشناسی و دادگاه خانواده مطرح شد و بندبند مواد را بررسی كردند كه البته به انتها نرسيد يعنی فرصت نشد كه همه مواد را ببينند اما آن بندهايی كه مورد ملاحظه قرار گرفت اساتيد معتقد بودند كه احتياج به بازنگری دارد، بعضی قيودها را اضافه كردند، بعضی معتقد به حذف برخی از قيدها بودند، اما نهايتاً اصلاحيههايی در نظر داشتند كه فرستادند، بعضی اعمال شده و برخی هم اعمال نشد.
حسامی تصريح كرد: كميسيون فرهنگی و مدعوين كميسيون به اين نتيجه رسيدند كه از اين طرح جامع، افزایش نتیجه حاصل نمیشود و قرار شد كارگروهی در دبيرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی تشكيل شود، مجدداً در آن جا تكتك مواد بازنگری شود تا با توجه به آن سياستهای تنظيم شده پيشين اينها جرح و تعديل شود. در نشستی كه در 19 شهريورماه سال جاری در دبيرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی تشكيل شد، در اين نشست اعضای خود شورای عالی انقلاب فرهنگی كه در تنظيم اين سياستگذاری نيز ايفاق نقش كردند، حضور داشتند، در اين نشست نماينده مركز تحقيقات اسلامی مجلس، دو نماينده از وزارت بهداشت و درمان، حبيبالله زنجانی كه تخصص وی بحث جمعيت و جامعه است و جعفرپور، عضو كميسيون فرهنگی و از اعضای دبيرخانه شورای عالی انقلاب فرهنگی نيز حاضر بودند و طرح جامع جمعيت مجدداً طرح شد و اصلاحيههايی در مقدمه مطرح و كليت آن پذيرفته شد، اما اصلاحيههايی نياز بود كه بيشتر در صدد اين بودند كه قيود را به حداقل ممكن برسانند.
وی ادامه داد: بعد از مقدمه فصل اول كه تعريفها بود، مطرح شد در تعريفها هم بعضی از مواد يا زيرشاخههای مواد اصلاح شد مثل سن مناسب ازدواج يك مقداری تغيير كرد، جامعه هدف مقداری تغيير داده شد كه برخی از بندهای در همديگر ادغام شدند، برخی از بندها حذف شدند. تغييرات كلاً در جامعه هدف صورت گرفت. عنوان و محتوای نرخ باروری برای اينكه متناسب با بحث افزايش جمعيت شود نيز كلی تغيير كرد، سبك زندگی سالم تحت عنوان سبك زندگی اسلامی ـ ايرانی مطرح شد كه احياناً گرايشهای غيربومی در آنجا برجسته نشود، بيشتر به سمت گرايشهای بومی و تمايلات ايرانی و اسلامی در آن برجسته بشود، بند انتقال ژن نخبه يك تغييراتی كرد كه گفتند آن چه كه مقام معظم رهبری مدنظرشان بود، اين بوده كه شخصيتهای نخبه كشور تلاش كنند فرزندآوری را بيشتر كنند و خودشان صاحبان فرزند بيشتری باشند، نه اينكه اتفاقاً اقشار نخبه ما كم فرزند باشند و غيرنخبگان ما پُرفرزند باشند. حالا كه غير نخبگان پُر فرزند هستند، نخبگان ما هم پُر فرزند باشند كه اين نخبگی والدين باعث شود فرزندان هم تمايلاتی به نخبگی پيدا كنند و به يك معنا نخبهپروری شكل گيرد.
نماينده مركز تحقيقات اسلامی مجلس در طرح جامع جمعيت و تعالی خانواده در ادامه عنوان كرد: بحث باروری مطلوب هم با يك تغييراتی مدنظر در اين طرح بود كه ابتدای باروری و هم انتهای باروری و هم فاصله بين فرزندان و هم مسئوليت حاكميت درباره اين كه هم مادر در سلامت بهسر ببرد هم فرزندان در دوران حمل و وضع حمل از سلامت نسبی برخوردار باشند تا اين جمعيت و باروری مطلوب شكل بگيرد. يعنی در واقع يك مقداری دستگاه حاكمه نسبت به زنان باردار احساس مسئوليت كند كه رسيدگیهايی به اينها صورت بگيرد. يا تلاشهايی صورت گيرد كه مردان و زنانی كه بارور نمیشوند آنها تحت پوششهای درمانی قرار گيرند كه موادی در اين راستا تنظيم شود غير باروران تحت پوشش بيمه درمانی قرار گيرند، چون درحال حاضر اينگونه نيست.
وی اظهار كرد: برای باروری بيمهها، احساس مسؤليت نمیكنند، خودشان را مكلف به حمايتهای بيمهای از ناباروران صورت نمیگيرد. در اصطلاحات اختصاری اين طرح، مواردی غفلت شده بود مطرح شد كه اصطلاحات را بياورند از جمله در بحث حوزه علميه، چون در برخی از موارد نقش حوزه علميه و طلاب ضعيف بود، در جلسات قبل كه ما در كميسيون بهداشت و درمان میرفتيم آنجا هرازگاهی اين نكته را متذكر میشديم كه در اينجا نقش حوزه علميه ديده نشده است، دوستان اضافه میكردند چون آن مواد طرح جامع در آن جا يك دخل و تصرفاتی صورت گرفت و تغييراتی صورت گرفت.
وی تأكيد كرد: در اين اصطلاحنامه هم بايد میآمد و چون بحث حوزه علميه مطرح شده اينجا هم بايد توضيح داده میشد كه منظور از حوزه علميه چيست؟ و در آن جا صحبت مركز مديريت مطرح شد كه مركز مديريت بهعنوان نماينده حوزه علميه مطرح شود. اين در واقع كلياتی بود از مباحث طرح جامع جمعيت، البته نشست ديگر تقريباً به همين جا ختم شد و به فصل دوم كه كاهش سن ازدواج بود نرسيدند و نشست به پايان رسيد.
