راهنمای اخلاقی پژوهش با سلولهای بنيادی ابلاغ شد
گروه سلامت: نسخه تجديد نظر شده راهنمای اخلاقی پژوهش با سلولهای بنيادی كه توسط جمعی از خبرگان، پژوهشگران و مديران پژوهشی كشور و با محوريت مركز تحقيقات اخلاق و تاريخ پزشكی بازنگری و اصلاح شده بود، توسط وزير بهداشت به دانشگاههای علوم پزشكی ابلاغ شد.
به گزارش خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) پژوهش با استفاده از سلولهای بنيادی با منشأ رويان انسانی يا سلول بالغ، اميدهای زيادی را در جهت كاهش آلام بيماران و درمان بيماریهای سخت درمان پديد آورده است اما در عين حال ملاحظات و دغدغههای اخلاقی خاص خود را نيز داراست كه اين دغدغهها حوزههای مهمی مانند ايمنی آزمودنیها و احترام به رويان انسانی را در برمیگيرد.
بیترديد، بهرهمندی صحيح و پايدار از فوايد و مزايای اينگونه پژوهشها در گرو رعايت الزامات و ملاحظات ويژه اخلاقی آن است كه مهمترين آنها در اين راهنما فهرست شدهاند، در تدوين اين راهنما، علاوه بر تجربه انباشته جهانی از فرهنگ غنی ايرانی اسلامی و نگاه ويژه آن به سلامت انسان و نيز جايگاه اخلاقی رويان انسانی بهره گرفته شده است.
هر پژوهشگر يا بالينگری كه در پژوهش با استفاده از سلولهای بنيادی مشاركت میكند، بايد علاوه بر مفاد اين راهنما، از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهشهای علوم پزشكی، راهنماهای اختصاصی اخلاق در پژوهش كشور به فراخور موضوع و نيز از ساير قوانين و مقررات مرتبط با كار خود آگاه باشد و آنها را رعايت كند.
بنابراين راهنمای اخلاقی پژوهش با سلولهای بنيادی براساس ماده پنج قانون تشكيل وزارت بهداشت كه نظارت بر پژوهش علوم پزشكی بر عهده اين وزارتخانه است به دانشگاههای علوم پزشكی ابلاغ شده است و منابع مجاز برای توليد سلول بنيادی پرتوان شامل رويانهای مازاد بر نياز درمان ناباروری به روش لقاح مصنوعی، جنينهای سقط شده، رويان حاصل از شبيه سازی پژوهشی-درمانی، سلول بنيادی پرتوان القا شده و بند ناف يا جفت نوزاد متولد شده است.
براساس اين راهنما بايد تنها از رويانهايی استفاده شود كه ابتدا با هدف درمان ناباروری توليد شدهاند، اما زياد آمده باشند، رويان اهداشده به منظور استخراج سلول بنيادی، به هيچ وجه نبايد در رحم زن ديگر يا گونه جانوری ديگر جايگزين شود، تخمك، اسپرم، رويان، جنين يا هرگونه بافت انسانی ديگری كه برای توليد سلول بنيادی مورد استفاده قرار میگيرد، نبايد از طريق معاملات تجاری به دست آمده باشند و نيز رضايت آزادانه و آگاهانه، بايد از هر دو والد رويان يا جنين گرفته شود. همين طور در صورت وجود نفر سوم، يعنی كسی كه گامت اهدا كرده باشد، بايد هنگام اهدا، رضايت آگاهانه و آزادانه برای استفاده از رويان نهايی گرفته شود.
از سوی ديگر متخصصان درمان ناباروری كه از رويانهای اضافی حاصل از كار درمانی آنها استفاده میشود نبايد همان پژوهشگرانی باشند كه برای پژوهش و درمان، سلول بنيادی را به كار میبرند و همچنين استفاده از جنين برای به دست آوردن سلول بنيادی نبايد هيچ تاثيری بر تصميم گيری در رابطه با انجام دادن سقط جنين داشته باشد. به همين منظور فرد يا افرادی كه درباره سقط جنين تصمِم گيری میكنند بايد از گروهی كه قرار است پژوهش را انجام دهند كاملاً مستقل باشند در اين بين استخراج تخمك صرفاً جهت دستيابی به سلول بنيادی ممنوع است و تخمكهای مورد استفاده بايد مازاد بر نياز درمان ناباروری باشند.
براساس گزارش ايكنا، در بخش ديگری از اين راهنما تاكيده شده كه سلولهای بنيادی پرتوان القاشده نبايد طی پژوهش به طور مستقيم به اشخاص اهدا شوند؛ مگر در اهدای اتولوگ؛ با رويان انسان يا رويان غيرانسانی تركيب شوند و به جنين انسان يا جنين غيرانسانی پيوند زده شوند.
بیترديد، بهرهمندی صحيح و پايدار از فوايد و مزايای اينگونه پژوهشها در گرو رعايت الزامات و ملاحظات ويژه اخلاقی آن است كه مهمترين آنها در اين راهنما فهرست شدهاند، در تدوين اين راهنما، علاوه بر تجربه انباشته جهانی از فرهنگ غنی ايرانی اسلامی و نگاه ويژه آن به سلامت انسان و نيز جايگاه اخلاقی رويان انسانی بهره گرفته شده است.
هر پژوهشگر يا بالينگری كه در پژوهش با استفاده از سلولهای بنيادی مشاركت میكند، بايد علاوه بر مفاد اين راهنما، از راهنمای عمومی اخلاق در پژوهشهای علوم پزشكی، راهنماهای اختصاصی اخلاق در پژوهش كشور به فراخور موضوع و نيز از ساير قوانين و مقررات مرتبط با كار خود آگاه باشد و آنها را رعايت كند.
بنابراين راهنمای اخلاقی پژوهش با سلولهای بنيادی براساس ماده پنج قانون تشكيل وزارت بهداشت كه نظارت بر پژوهش علوم پزشكی بر عهده اين وزارتخانه است به دانشگاههای علوم پزشكی ابلاغ شده است و منابع مجاز برای توليد سلول بنيادی پرتوان شامل رويانهای مازاد بر نياز درمان ناباروری به روش لقاح مصنوعی، جنينهای سقط شده، رويان حاصل از شبيه سازی پژوهشی-درمانی، سلول بنيادی پرتوان القا شده و بند ناف يا جفت نوزاد متولد شده است.
براساس اين راهنما بايد تنها از رويانهايی استفاده شود كه ابتدا با هدف درمان ناباروری توليد شدهاند، اما زياد آمده باشند، رويان اهداشده به منظور استخراج سلول بنيادی، به هيچ وجه نبايد در رحم زن ديگر يا گونه جانوری ديگر جايگزين شود، تخمك، اسپرم، رويان، جنين يا هرگونه بافت انسانی ديگری كه برای توليد سلول بنيادی مورد استفاده قرار میگيرد، نبايد از طريق معاملات تجاری به دست آمده باشند و نيز رضايت آزادانه و آگاهانه، بايد از هر دو والد رويان يا جنين گرفته شود. همين طور در صورت وجود نفر سوم، يعنی كسی كه گامت اهدا كرده باشد، بايد هنگام اهدا، رضايت آگاهانه و آزادانه برای استفاده از رويان نهايی گرفته شود.
از سوی ديگر متخصصان درمان ناباروری كه از رويانهای اضافی حاصل از كار درمانی آنها استفاده میشود نبايد همان پژوهشگرانی باشند كه برای پژوهش و درمان، سلول بنيادی را به كار میبرند و همچنين استفاده از جنين برای به دست آوردن سلول بنيادی نبايد هيچ تاثيری بر تصميم گيری در رابطه با انجام دادن سقط جنين داشته باشد. به همين منظور فرد يا افرادی كه درباره سقط جنين تصمِم گيری میكنند بايد از گروهی كه قرار است پژوهش را انجام دهند كاملاً مستقل باشند در اين بين استخراج تخمك صرفاً جهت دستيابی به سلول بنيادی ممنوع است و تخمكهای مورد استفاده بايد مازاد بر نياز درمان ناباروری باشند.
براساس گزارش ايكنا، در بخش ديگری از اين راهنما تاكيده شده كه سلولهای بنيادی پرتوان القاشده نبايد طی پژوهش به طور مستقيم به اشخاص اهدا شوند؛ مگر در اهدای اتولوگ؛ با رويان انسان يا رويان غيرانسانی تركيب شوند و به جنين انسان يا جنين غيرانسانی پيوند زده شوند.
