هفدهمين بزرگداشت يادروز حافظ//6
حافظ، فرهنگ ايران و اسلام را با يكديگر تلفيق كرد
گروه هنر: مديركل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس با تصريح اينكه حافظ فرهنگ ايران و اسلام را با يكديگر تلفيق كرد، گفت: شيوههای اثرگذاری قرآن بر شعر و ادب فارسی آن هم در اشعار حافظ شيرين سخن بسيار مشهود است.
احمد همتی، مديركل فرهنگ و ارشاد اسلامی فارس در گفتوگو با خبرگزاری بينالمللی قرآن(ايكنا) شعبه فارس، با اشاره به نقش خواجه شيراز در ادبيات ايران گفت: غزلهای پيش از حافظ يا عاشقانه است يا عارفانه.
وی افزود: حافظ راه ميانهای از تلفيق و تركيب عشق و عرفان را برگزيد و به شيوهای نو دست يافت كه هرگز به اين زيبايی و كمال نبوده است.
همتی با تصريح اينكه حافظ فرهنگ ايران و اسلام را با يكديگر تلفيق كرد، گفت: حافظ بیشك مانند فردوسی در عرصه سخن و فرهنگ ايران پهلوانی بیهمتاست كه وقتی قرار بوده است بسرايد مضمونی بهتر و لازمتر از حماسه انسان عصر خود نيافته و همان را با صداقتی بیمانند در عرصه شعر خويش به نمايش گذاشته است.
مديركل ارشاد فارس با اشاره به تجلی قرآن در ديوان حافظ شيراز اظهار كرد: شيوههای اثرگذاری قرآن بر شعر و ادب فارسی آن هم در اشعار حافظ شيرين سخن بسيار مشهود است.
وی تصريح كرد: خواجه شعر فارسی، شمسالدين محمد حافظ كه قرآن را در سينه داشته و آن را با چهارده روايت از بر میخوانده و تقريباً در همه عمر خويش با آن سر و سرّی داشته و بهتر از هر كس لطايف حكمی را با نكات قرآنی جمع كرده است.
همتی خاطرنشان كرد: حافظ، قرآن را نيكو میدانسته، صدايی دلنشين داشته و به قول خودش، قرآن را با چهارده روايت، میخوانده است.
مديركل ارشاد فارس در ادامه سخنان خود بيان كرد: گوته دانشمند بزرگ و شاعر و سخنور مشهور آلمانی ديوان شرقی خود را به نام حافظ و با كسب الهام از افكار وی تدوين كرد، در علوم و فنون و علوم ادبی عصر پايهای رفيع داشت، خاصه در علوم فقهی و الهی تأمل بسيار كرد و قرآن را با چهارده روايت مختلف از بر داشت.
وی گفت: دانشمند بزرگ و شاعر و سخنور مشهور آلمانی ديوان شرقی خود را به نام او و با كسب الهام از افكار وی تدوين كرد، ديوان اشعار او شامل غزليات، چند قصيده، چند مثنوی، قطعات و رباعيات است.
همتی خاطرنشان كرد: درك معانی اشعار حافظ، آنقدر ساده و بیتكلف هم نيست زيرا خود او برای درك معانی سخنان خود رمزی و كليدی قايل شده است كه تا آن را بهدست نياريم، از فهم آن عاجز میمانيم و آن رمز و كليد، «كرامت نفس» انسان است.
اين مقام فرهنگی، حافظ را هنرمندی هدفمند دانست و گفت: دوره زندگی اين شاعر در عصر فترت دوره ايلخانی و تيمور است، يعنی كشمكش و آشوب بزرگ مغول و تيمور، شيراز در اين دوران كانون هنر ايران بود و بهسبب هوشياری يكی از اتابكان فارس، با پرداخت خراج هنگفت از گزند حمله مغول در امان ماند و پناهگاه هنرمندان و انديشمندان شد.
وی ادامه داد: با وجود اين عصر حافظ، دوران سقوط ارزشهاست؛ عصر جنگهای داخلی و تزويرهای خانگی و او هرگز شعر خود را دستمايه ارتزاق قرار نداد، حتی زمانیكه مورد توجه حاكمان و فرمانروايان فارس شد و به دربار ابواسحاق اينجو و شاه شجاع مظفری راه يافت.
همتی گفت: اما دوران حكومت سختگيرانه اميرمبارزالدين محمد كه با تعصب و خشونت همراه بود كام زندگی او را تلخ میساخت؛ شاعر آزرده حال بيشترين غزلهای آبدار خود را در مبارزه با رياكاری، عوامفريبی با لحنی نيشدار و گزنده، تلويحاً خطاب به همين امير رياكار مظفری سروده و با كنايه و تمسخر او را محتسب خوانده است.
مديركل ارشاد فارس در پايان گفت: لحن حافظ گزند و تلخ و توأم با نيشخند و كنايهآميز است و هم در آن مايهای از خيرخواهی و اصلاحطلبی ديده میشود، گويی حافظ پس از سيف فرغانی و ابن يمين با رندی و هوشياری و فرزانگی خويش شيوه مبارزه تازهای با نابسامانیها و بداخلاقیهای جامعه برگزيده است كه به مانند يك سبك شاعری او تازگی دارد.
وی افزود: حافظ راه ميانهای از تلفيق و تركيب عشق و عرفان را برگزيد و به شيوهای نو دست يافت كه هرگز به اين زيبايی و كمال نبوده است.
همتی با تصريح اينكه حافظ فرهنگ ايران و اسلام را با يكديگر تلفيق كرد، گفت: حافظ بیشك مانند فردوسی در عرصه سخن و فرهنگ ايران پهلوانی بیهمتاست كه وقتی قرار بوده است بسرايد مضمونی بهتر و لازمتر از حماسه انسان عصر خود نيافته و همان را با صداقتی بیمانند در عرصه شعر خويش به نمايش گذاشته است.
مديركل ارشاد فارس با اشاره به تجلی قرآن در ديوان حافظ شيراز اظهار كرد: شيوههای اثرگذاری قرآن بر شعر و ادب فارسی آن هم در اشعار حافظ شيرين سخن بسيار مشهود است.
وی تصريح كرد: خواجه شعر فارسی، شمسالدين محمد حافظ كه قرآن را در سينه داشته و آن را با چهارده روايت از بر میخوانده و تقريباً در همه عمر خويش با آن سر و سرّی داشته و بهتر از هر كس لطايف حكمی را با نكات قرآنی جمع كرده است.
همتی خاطرنشان كرد: حافظ، قرآن را نيكو میدانسته، صدايی دلنشين داشته و به قول خودش، قرآن را با چهارده روايت، میخوانده است.
مديركل ارشاد فارس در ادامه سخنان خود بيان كرد: گوته دانشمند بزرگ و شاعر و سخنور مشهور آلمانی ديوان شرقی خود را به نام حافظ و با كسب الهام از افكار وی تدوين كرد، در علوم و فنون و علوم ادبی عصر پايهای رفيع داشت، خاصه در علوم فقهی و الهی تأمل بسيار كرد و قرآن را با چهارده روايت مختلف از بر داشت.
وی گفت: دانشمند بزرگ و شاعر و سخنور مشهور آلمانی ديوان شرقی خود را به نام او و با كسب الهام از افكار وی تدوين كرد، ديوان اشعار او شامل غزليات، چند قصيده، چند مثنوی، قطعات و رباعيات است.
همتی خاطرنشان كرد: درك معانی اشعار حافظ، آنقدر ساده و بیتكلف هم نيست زيرا خود او برای درك معانی سخنان خود رمزی و كليدی قايل شده است كه تا آن را بهدست نياريم، از فهم آن عاجز میمانيم و آن رمز و كليد، «كرامت نفس» انسان است.
اين مقام فرهنگی، حافظ را هنرمندی هدفمند دانست و گفت: دوره زندگی اين شاعر در عصر فترت دوره ايلخانی و تيمور است، يعنی كشمكش و آشوب بزرگ مغول و تيمور، شيراز در اين دوران كانون هنر ايران بود و بهسبب هوشياری يكی از اتابكان فارس، با پرداخت خراج هنگفت از گزند حمله مغول در امان ماند و پناهگاه هنرمندان و انديشمندان شد.
وی ادامه داد: با وجود اين عصر حافظ، دوران سقوط ارزشهاست؛ عصر جنگهای داخلی و تزويرهای خانگی و او هرگز شعر خود را دستمايه ارتزاق قرار نداد، حتی زمانیكه مورد توجه حاكمان و فرمانروايان فارس شد و به دربار ابواسحاق اينجو و شاه شجاع مظفری راه يافت.
همتی گفت: اما دوران حكومت سختگيرانه اميرمبارزالدين محمد كه با تعصب و خشونت همراه بود كام زندگی او را تلخ میساخت؛ شاعر آزرده حال بيشترين غزلهای آبدار خود را در مبارزه با رياكاری، عوامفريبی با لحنی نيشدار و گزنده، تلويحاً خطاب به همين امير رياكار مظفری سروده و با كنايه و تمسخر او را محتسب خوانده است.
مديركل ارشاد فارس در پايان گفت: لحن حافظ گزند و تلخ و توأم با نيشخند و كنايهآميز است و هم در آن مايهای از خيرخواهی و اصلاحطلبی ديده میشود، گويی حافظ پس از سيف فرغانی و ابن يمين با رندی و هوشياری و فرزانگی خويش شيوه مبارزه تازهای با نابسامانیها و بداخلاقیهای جامعه برگزيده است كه به مانند يك سبك شاعری او تازگی دارد.
