وقف، سنت نبوی که ماندگار شد/ تجلی گوشهای از جمال انسانیت در نیات واقفان
گروه اجتماعی: مسلمانان از صدر اسلام با وقف، این صدقه جاریه، آشنا شدهاند، زیرا اولین واقف در اسلام رسول اکرم(ص) بودهاند که وقف را در مکتب حیاتبخش اسلام پایهگذاری کردند.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، خداوند در قرآن کریم انسانها را به انجام عمل صالح و انفاق دعوت میکند. آنجا که میفرماید « ... وَمَا تُقَدِّمُوا لِأَنفُسِکُم مِّنْ خَیْرٍ تَجِدُوهُ عِندَ اللَّهِ هُوَ خَیْرًا وَأَعْظَمَ أَجْرًا...؛ ... و وام نیکو به خدا دهید و هر کار خوبى براى خویش از پیش فرستید آن را نزد خدا بهتر و با پاداشى بیشتر باز خواهید یافت...» (آیه 20 سوره مزمل) تأکید میکند که انفاق در راه خدا، نوعی معامله با اوست.
دستیابی به مقام «بر» در سایه انفاق و صدقه
همچنین در جای دیگری میفرماید «لَن تَنَالُواْ الْبِرَّ حَتَّى تُنفِقُواْ مِمَّا تُحِبُّونَ...؛ هرگز به نیکوکارى نخواهید رسید تا از آنچه دوست دارید انفاق کنید...» (آیه 92 سوره آل عمران) انسانها به مقام بر و قرب خداوند نخواهند رسید مگر اینکه در راه او انفاق کنند. لذا از این آیات و آیات مشابه میتوان به اهمیت نیکوکاری و احسان پی برد.
وقف نیز صدقه جاریهای است که انسانهای نیک اندیش و خیر با پیروی از کلام خداوند در قرآن کریم و تأسی به پیامبر گرامی اسلام(ص) با اهداف مشخص جهت رفع نیازهای محرومان و مستضعفان جامعه، اموال خویش را وقف میکنند.
مسلمانان از صدر اسلام با وقف آشنا شدهاند، زیرا اولین واقف در اسلام رسول اکرم(ص) بودهاند که وقف را در مکتب حیاتبخش اسلام پایهگذاری کردند. این سنت حسنه پس از گذشت قرنها هنوز هم در میان مؤمنان جایگاه والایی دارد، به طوری که هر فرد مسلمان و متمکن، بخشی از مایملک خویش و یا تمامی آن را در راه خدا تحبیس میکند.
وقف، عمل صالحی که از دار فانی تا سرای باقی پابرجاست
وقف، عمل صالحی است که آثار آن از دار فانی تا سرای باقی پا برجاست و موجب برکات و رحمت الهی و نزدیکی انسان به آفریدگار میشود.
امام باقر(ع) فرمودند: چگونه مردم از کارهای خیر منصرف میشوند در صورتی که حضرت علی(ع) که بهشت بر وی واجب شده اموالی را برای فقرا وقف کرد و فرمود: «پروردگارا! این کار را انجام دادم تا آتش را از صورت من بازداری و مرا از آتش دوزخ حفظ کنی».
اگر اسناد وقفنامههای تاریخ اسلام جمعآوری شود و مورد بررسی قرار گیرد، ذخائر گرانبهایی است که نشان دهنده نیات بلند و اندیشههای متعالی واقفان و انسانهای نیکوکاران است. ظرافت، باریکبینی، انساندوستی و حتی حمایت از حیوانات، سماحت و بزرگواری و ایثار و فداکاری از بسیاری از وقفنامهها به روشنی تجلی میکند.
واقفی، مقرر میکند که از عواید موقوفه برای زوار کفش و پاپوش تهیه کنند و دیگری شتران خود را وقف میکند تا زوار در مسیر زیارتی خود از آنها استفاده کند. واقفی هم با توجه به نیاز و مقتضیات روز، یک دست لباس عروس با زیور و زینت لازم وقف کرده است تا فقرا به نوبت از آنها استفاده کنند.
مالک باریکبینی، ملکی را وقف میکند که عواید آن را برای طعمه سگهای کور و خریدن خشت لحد فقرا و یا حفر قبر آنان خرج شود و یا واقف دیگری قسمت مهمی از ثروت خود را وقف کرد تا از عواید آن قنات، مریضخانه، دبستان، پل و حمام احداث شود و اینگونه موقوفات فراوان یافت میشود اما آنچه هست خلوص و پاکی دل واقفانی است که تا این حد به وعدههای الهی ایمان دارند، لذا آنچه از اموال دنیوی را دارند، در طبق اخلاص قرار داده و در راه حق خرج میکنند.
در ادامه این گزارش، با توجه به فرا رسیدن ایام هفته وقف که از امروز، 29 آذر آغاز و تا 5 دی ماه سال جاری ادامه دارد، سخنانی چند از ائمه جمعه شهرستانهای فارس پیرامون اهمیت این سنت حسنه الهی میخوانیم.
موقوفات؛ از راههای اصلی رشد اقتصادی جامعه
حجتالاسلام والمسلمین سید عزیزالله هاشمیزاده، امام جمعه فیروزآباد در این رابطه عنوان کرد: یکی از راههای رشد اقتصادی جامعه موقوفات است که نقش کلیدی و اساسی در جامعه دارد.
وی با اشاره به اینکه باید قسمتی از اموال خود را هرچند اندک وقف کرد، افزود: از درآمد موقوفات کمکهای اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، کمک به تعمیر و بازسازی اماکن مذهبی و... میتوان انجام داد.
بنا بر این گزارش، حجتالاسلام صادقی، امام جمعه داراب نیز در رابطه ضمن گرامیداشت هفته وقف گفت: هفته وقف فرصتی برای پرداخت بدهی رقبات به نرخ روز است.
وی، خواستار پرداخت حق و حقوق موقوفات از سوی مسئولان و نهادهای دولتی به اداره اوقاف شد و بیان کرد: باید پرداخت بدهیها به صورت نرخ روز حساب شود و ادارات و نهادها موظف به پرداخت آن هستند.
حجتالاسلام صادقی با تأکید بر لزوم الگوگیری از سیره معصومین(ع) خاطرنشان کرد: امام علی(ع) و حضرت زهرا(س) وقفیات زیادی داشتند و ما باید سیره علوی و نبوی را راه زندگی خود قرار دهیم، تا هم در دنیا و هم در آخرت رستگار شویم.
به گزارش ایکنا، حجتالاسلام مهدی خورسندی، امام جمعه رستم نیز در این باره گفت: وقف عملی است، صالح و باقی و مصداق روشنی است از تعاون و انفاقی است، عاری از منت و احسانی است خالی از اذیت و به دور از تحقیر شخصیت دیگران و تصدّقی است دائمی و مستمر و بدون ریا و وامی است بدون اضطراب باز پرداخت و تعدیل ثروتی است با رضا و رغبت که از طریق آن با کنز المال و تکاثر و بروز اختلافات طبقاتی فاحش به نحو معقولی مبارزه میشود.
لزوم ترویج فرهنگ وقف
وی خاطرنشان کرد: وقف میتواند بسیاری از مشکلات جامعه را برطرف کند و این مسئله نیازمند ترویج فرهنگ وقف از سوی مسئولان و مردم است.
این گزارش میافزاید، حجتالاسلام موسوی خراسانی، امام جمعه آباده نیز وقف را به عنوان باقیات وصالحات سلامت جامعه اسلامی، دانش جامعه اسلامی، خنثی کردن توطئه دشمنان اسلام ، ترویج دین عنوان کرد و گفـت: شهرستان آباده در استان پیشرو وقوفات است.
وی با اشاره به اینکه وقف در آباده از سابقه طولانی برخوردار است، افزود: ما باید از سیره پدران وگذشتگان خود درس بگیریم و برای آخرت خود توشهای برداریم.
امام جمعه آباده در ارتباط با هزینه کردن موقوفات گفت: زمانیکه صیغه وقف خوانده میشود غیر قابل برگشت است و تا ابد میماند که این موضوع را باید متولیان به خوبی توجه داشته است.
وی افزود: مردم در انجام عمل وقف نباید دچار ترس از عدم انجام نیت واقف شد؛ چرا که مسئولان امر در اجرای این موضوع با اعتقاد در حوزه موقوفات انجام وظیفه میکنند.
دستگاههای دولتی، بدهیهای خود را به اوقاف پرداخت کنند
به گزارش ایکنا، حجتالاسلام محمد خرسند، امام جمعه کازرون نیز با تأکید بر لزوم توجه به جایگاه سنت حسنه وقف و حفظ موقوفات گفت: دستگاههای دولتی یکی از بدهکارهای اوقاف هستند که هرچه زودتر باید نسبت به پرداخت این بدهیها اقدام کنند.
وی با بیان اینکه اجاره موقوفات بسیار کم و ناچیز است و باید این اجارات به روز شود، گفت: قوانینی که در اداره اوقاف وجود دارد مناسب نیست و باید در خصوص آن تجدید نظر شود، تا این سنت حسنه ادامه پیدا کند.
امام جمعه کازرون همچنین بر لزوم توجه به نیات واقفان تأکید کرد و افزود: اگر ما به نیات موقوفات درست عمل کنیم دیگران تشویق به وقف اموال خود میشوند.
حجتالاسلام خرسند ابراز کرد: عمل به وقف بر اساس نیات واقف بسیار حیاتی است و اداره اوقاف باید به این امر توجه ویژهای داشته باشد.
وی در پایان خاطر نشان کرد: وقف صدقه جاری است که از زمان پیامبر(ص) وجود داشته است و امروزه هم در جامعه ما موقوفات فراوانی وجود دارد و این سنت باید ادامه پیدا کند.
