از رأفت حسی امام رئوف تا جایگاه عالم آل محمد(ص)/ امام رضا(ع)؛ تحولگر فرهنگ شیعی ـ ایرانی

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از فارس، سی‌ام صفر، یادآور مصیبت جانکاه و جانگداز اهل بیت عصمت و طهارت(ع) در سوگ شهادت شمس‌الشموس و غریب‌الغرباست. امامی که زائرانش او را به امام الرئوف می‌شناسند.
سخن درباره امام رضا(ع) همانند سایر ستارگان درخشان آسمان امامت و ولایت بسیار است. اما در این مجال کوتاه تنها به گوشه‌ای از زندگینامه، صفات و ویژگی‌های این امام همام می‌پردازیم.
حضرت ابوالحسن علی‌بن موسی‌الرضا(ع) در سال 148 هجرى در مدینه چشم بـه ایـن جـهـان گـشـود و در طـوس خـراسـان در مـاه صـفـر سال 203 هجرى در سن 55 سالگى توسط مأمون به شهادت رسید.
امام هشتم‏ علیه السلام، چونان نیاکان وارسته‏اش، از مقام علمى والایى برخوردار بود، تا آنجا که وی را «عالم آل محمد صلی‌الله علیه و آله و سلم» لقب داده‌‌اند. مناظرات و مباحثات علمى و اعتقادى آن حضرت از چنان اهمیت و امتیازى برخوردار بوده است که به عنوان عالم خاندان رسالت شناخته شود.

ورود امام رضا(ع) تحول شگرفی در فرهنگ شیعی ـ ایرانی به‌وجود آورد
بعد از ورود امام رضا(ع) به ایران، عشق و مودت ایرانیان به اهل بیت(ع) جلوه و عظمت خاصی پیدا کرد؛ به گونه‌ای که می‌توان گفت امام رضا(ع) تحول عظیمی در فرهنگ شیعی ایرانی به وجود آورد به‌طوری که بعد از حضور ایشان در مشهد مقدس و انجام مناظرات و مباحث علمی و اعتقادی فراوان توسط امام رضا(ع)، در آن روزگار، خراسان به یکی از قطب‌های علمی تبدیل شده بود.
گرچه صفات و ویژگی‌های وارسته آن امام، مانند سایر ائمه بیشمار است اما در این میان، رأفت امام رضا(ع) حس بی‌نظیری دارد به‌گونه‌ای که رأفت آن امام را رأفت حسی می‌نامند که هر زائری به‌محض ورود به حرم مطهر ایشان، با تمام وجود این رأفت را حس می‌کند.
در ادامه این گزارش به سراغ سه تن از علما می‌رویم و از زبان آنان نکاتی چند درباره زندگی، شخصیت و مقام والای امام رضا(ع) و همچنین ضرورت توجه به فرهنگ رضوی در سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی می‌خوانیم.
حجت‌الاسلام والمسلمین سیدمحی‌الدین طاهری، دبیر اجرایی جامعه روحانیت شیراز در این رابطه به خبرنگار ایکنا گفت: عشق به اهل بیت(ع) از قبل از ورود امام هشتم به ایران تجلی داشت و اصلا علت آوردن امام هشتم به ایران توسط مأمون همین بود که می‌خواست چهره امام رضا(ع) را در میان ایرانیان و مسلمانان مخدوش کند.

حدیث سلسلةالذهب؛ تجلی عشق ایرانیان به اهل بیت(ع)
وی با اشاره به حدیث سلسلةالذهب امام رضا(ع) عنوان کرد: این حدیث نمونه بارز و تجلی عشق ایرانیان به اهل بیت(ع) است که بیش از صد هزار نفر این حدیث را نوشتند.
حجت‌الاسلام طاهری با اشاره به شخصیت امام رضا(ع) عنوان کرد: مرحوم علامه طباطبایی فرمودند تمام ائمه اطهار جایگاه رأفت دارند اما رأفت امام هشتم، یک رأفت حسی است یعنی انسان وارد صحن آن حضرت می‌شود، این رأفت را حس می‌کند.
رئیس هیئت امنای آستان مقدس سیدعلاءالدین حسین(ع) با تأکید بر اینکه جامعه امروز ما نیاز به رأفت به یکدیگر دارد، گفت: باید آن رأفتی که امام رضا(ع) نسبت به شیعیان خود داشت، در میان خود تقویت کنیم زیرا اگر این رأفت در جامعه پدید آمد بسیاری از بداخلاقی‌ها در جامعه برچیده خواهد شد.

لزوه بهره‌گیری فرهنگ رضوی در سبک زندگی ایرانی ـ اسلامی
وی با تأکید بر لزوم الگوگیری از سیره اهل بیت(ع) و ترویج فرهنگ رضوی عنوان کرد: اگر مردم ایران به فرهنگ اهل بیت(ع) معتقد هستند، باید دقت کنیم که امروزه تمام دستورات آنان در سبک زندگی ما مشاهده نمی‌شود.
حجت‌الاسلام طاهری تأکید کرد: فرهنگ رضوی باید در تمام ابعاد زندگی ما نمود و بروز داشته باشد و در گفتارها، برخوردها، نشست و برخاست‌ها این فرهنگ را به خوبی مشاهده کنیم.
دبیر اجرایی جامعه روحانیت شیراز خاطرنشان کرد: حقیقت این است آنچنان که اهل بیت(ع) فرمودند ما عامل به این فرهنگ نبودیم و باید از اهل بیت(ع) بخواهیم که عنایت کنند و ما نیز خودمان همراهی کنیم و همت خرج دهیم و دستورات این بزرگواران را در زندگی خود جاری و ساری کنیم.

اشاره به ویژگی‌های امام رضا(ع)
بنا بر این گزارش، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسن مرادی، امام جمعه موقت شیراز نیز در این رابطه به خبرنگار ایکنا گفت: امام هشتم ویژگی‌های خاصی داشتند از جمله ویژگی‌های امام، تعبد یعنی عبادت، زهد، تهجد و شب زنده‌داری بود. 
وی با بیان اینکه از ویژگی‌های دیگر این امام تواضع بود به طوری که زمانی که سفره پهن می‌شد تمام خدمه را دعوت می‌کرد، افزود: از ویژگی‌های دیگر این امام همام، بعد علمی وسیع است به گونه‌ای که به آن عالم آل محمد لقب داده‌اند.
حجت‌الاسلام مرادی اظهار کرد:‌ در آن زمان مأمون جهت شکست امام رضا(ع) مناظرات فراوانی را با حضور علمای ادیان و فرقه‌های مختلف تشکیل داد اما امام رضا(ع) در تمام این مناظرات پیروز شد و در مجموعه 15 هزار مسئله را پاسخ گفت.

امام رضا(ع)، موضوع ولایت را برای شیعیان تبیین کرد
مشاور استاندار فارس عنوان کرد: همچنین امام رضا(ع) موضوع ولایت و رهبری را برای شیعیان معین کرد که از نیشابور این طرح را مطرح و در مشهد و توس تکمیل کردند؛ بدین صورت که وقتی امام وارد نیشابور شدند بین 12 تا 20 هزار نفر به استقبال آن حضرت آمدند که بسیاری از این‌ها شیعه مذهب نبودند اما وقتی از امام رضا(ع) حدیثی درخواست کردند، آن حضرت حدیث سلسلةالذهب را فرمودند.
وی ادامه داد: امام رضا(ع) فرمود «لا اله الا الله» زمانی قلعه‌ای مستحکم است و امنیت دارد که در کنار توحید، ولایت هم باشد و اگر ولایت در کنار توحید نباشد، این قلعه استوار نیست.
حجت‌الاسلام مرادی، ویژگی دیگر امام رضا(ع) را کمک به مستمندان و دادن صدقه زیاد عنوان کرد و گفت: آن حضرت هیچگاه سخن کسی را قطع نمی‌کرد و به تندی با کسی سخن نمی‌گفت و حاجت کسی را رد نمی‌کرد و به طور کلی شیوه معاشرت ایشان با مردم حتی مخالفان خود به‌صورت مسالمت‌آمیز بود.
امام جمعه موقت شیراز خاطرنشان کرد: مدت عمر مبارک امام رضا(ع) 55 سال بود و دوران امامتشان 20 سال که 10 سال در زمان هارون الرشید بود و 10 سال در زمان امین و مأمون و در نهایت توسط مأمون به شهادت رسیدند و بنا به نقل مشهور یک فرزند داشتند و آن هم جوادالائمه(ع) بود.

ائمه اطهار؛ مظهر تام صفات جمال و جلال الهی
به گزارش ایکنا، حجت‌الاسلام والمسلمین محمدصادق یوسفعلی، رئیس حوزه علمیه بیت‌المهدی(عج) شیراز نیز به خبرنگار ما گفت: امام رضا(ع) مانند سایر ائمه تجلی اسما و صفات حضرت حق است و ائمه اطهار مظهر تام و تمام صفات جمال و جلال الهی هستند.
وی ابراز کرد: یکی از صفات امام رضا(ع) رئوف است که می‌گوییم امام رئوف نه اینکه ائمه دیگر نبودند بلکه بدین معناست که صفت رأفت از این امام بیشتر ظهور و نمود داشته است یعنی زمینه و خاستگاه رأفت امام بیشتر بوده است و در جامعه آن روز رأفت امام بیشتر مشهود بود.
حجت‌الاسلام یوسفعلی با یادآوری اینکه امام رضا(ع) به صورت اجبار به ایران آمدند ولی از بدو ورود باعث تحول شگرفی در ایران زمین شدند، گفت: با توجه به اینکه ایرانیان همیشه محب اهل بیت(ع) بودند و اسلام واقعی و ناب را از طریق اهل بیت(ع) دریافت کردند، با روی گشاده از آن امام استقبال کردند.

تبیین برکات ورود امام رضا(ع) به ایران
رئیس حوزه علمیه بیت‌المهدی(عج) شیراز با بیان اینکه از بدو ورود امام رضا(ع) به ایران برکات حضرت نمایان شد، افزود: مردم ایران مانند شمع دور حضرت را گرفتند و استفاده‌های بزرگ علمی را بردند و دانشگاه رضوی بزرگی در مشهد مقدس آن روز شکل گرفت، به گونه‌ای که از سراسر عالم به خراسان می‌آمدند و مناظرات علمی بسیار بزرگی در خراسان شکل می‌گرفت.
وی خاطرنشان کرد: بزرگان تمام ادیان می‌آمدند، مناظره می‌کردند و در نتیجه افراد بسیاری مسلمان شدند و خیلی‌ها نیز تحت تأثیر مقام علمی حضرت قرار می‌گرفتند و بعدها نیز کرسی‌ها و کتابخانه‌های بزرگی در مشهد تأسیس شد و بالاخره به برکت امام رضا قطب علمی بزرگی در کشور ما پدید آمد.
حجت‌الاسلام یوسفعلی در ادامه با تأکید بر لزوم توجه به فرهنگ رضوی عنوان کرد: فرهنگ رضوی یعنی اینکه سخنان، رفتار و منش امام رضا(ع) را در جای جای زندگی خود پیاده کنیم که البته این مسئله مغفول مانده است و هنوز اول راه هستیم.
رئیس حوزه علمیه بیت‌المهدی(عج) شیراز تأکید کرد:‌ پیامبر(ص) و ائمه ما که نور واحد هستند برای ما اسوه و الگو هستند و باید منش، روش و سخن و پندر اندرز ائمه که همان دستورات الهی و خداست در جای جای زندگی فردی، اجتماعی، سیاسی و اقتصادی خود پیاده کنیم.