خلق آثار نفیس؛ دستاورد انقلاب اسلامی در هنر تذهیب

عباس عطاپور، مدرس تذهیب و نگارگری در گفت‌وگو با خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از خراسان رضوی، با بیان اینکه بعد از انقلاب اسلامی، تعداد و کیفیت آثار، رشد فوق‌العاده‌ای کرده است، ابراز کرد: خلق آثار نفیس، دستاورد انقلاب اسلامی در هنر تذهیب است.

وی به توجه خاص به امور مذهبی در دوره انقلاب اسلامی اشاره کرد و گفت: برای قرآن که منشأ تمام مسائل مذهبی ماست، کتاب آرایی‌هایی انجام می‌شود که دارای ویژگی‌های خاصی است.

عطاپور افزود: در 30 سال گذشته، توجه به کتاب آسمانی ما بیشتر شد، چاپ‌های بهتری آمد، صنعت چاپ نیز رونق پیدا کرد و هنر تذهیب پیشرفت کرد به طوری که پیشرفت 40 سال گذشته، بیشتر از 100 سال گذشته است.

قبل از انقلاب، به هنرهای اصیل کم‌توجهی می‌شد

وی که تذهیب تابلوهای ورودی صحن‌های حرمین کاظمین(ع) را به عهده داشته است، اظهار کرد: قبل از انقلاب، به هنرهای اصیل کم‌توجهی می‌شد ولی بعد از انقلاب، توجه به هنرهای اسلامی و اصیل شد مانند هنرهای تذهیب و خوشنویسی که مکمل هم هستند. لذا این هنرها رشد چشمگیری پیدا کردند.

عطاپور با اشاره به اینکه تزیین کتبی مانند قرآن، نهج‌البلاغه و صحیفه سجادیه رونق بسیاری پیدا کرده است، گفت: توجه به هنر تذهیب و خوشنویسی، موجب شد تا کارهای نفیس اساتیدی چاپ شود که نمونه‌های آن در حوزه‌ها و نمایشگاه‌ها ارائه می‌شود.

وی به جایگاه هنر تذهیب در مشهد اشاره و اظهار کرد: مشهد، قطب هنری ایران است به طوری که اساتید تهران و اصفهان عنوان می‌کنند که کارهایی که از مشهد در جشنواره‌ها و نمایشگاه‌ها فرستاده می‌شود، بی‌نظیر است.

عطاپور که تذهیب بزرگترین تندیس چوبی جهان را عهده‌دار بوده است، افزود: اکنون در آستان قدس، آثار موزه را دوباره پرداخت می‌کنیم و برای استفاده هنرمندان، چاپ می‌کنیم، به‌دلیل وجود حرم امام رضا(ع) و مذهبی بودن این شهر، مردم و هنرمندان، تمایل دارند تا روی کارهای قرآنی یا مساجد کار کنند.

هنر تذهیب جزء اصیل‌ترین هنرهای ایرانی است

این مدرس تذهیب و نگارگری به پیشینه این هنر اشاره کرد و گفت: هنر تذهیب جزء اصیل‌ترین هنرهای ایرانی است، در تخت جمشید و سفالینه‌های قدیمی، نقوش گل و بوته شامل هنر تذهیب می‌شد که بعدها در هنر اسلامی به تذهیب تغییر نام یافت.

وی با بیان اینکه تذهیب، کاربردهای فراوانی دارد، عنوان کرد: در گچبری‌ها، مقرنس‌سازی‌ها و کاشی‌کاری‌ها و هنرهای وابسته و حتی در چاپ نقوش پارچه از هنر تذهیب و طرح‌های آن استفاده می‌شود.

عطاپور با اشاره به اینکه در دوره اسلامی نیز به کتاب‌آرایی توجه شده است، ابراز کرد: در تاریخ داریم که کتاب‌آرایی به رؤیت پیامبراکرم(ص) رسیده است و ایشان تأیید کردند، حتی اثری از حضرت علی(ع) وجود دارد که ایشان سر سوره را تذهیب کرده‌اند.

وی که تذهیب قرآن نفیس استاد سید‌حسین میرخانی را انجام داده است، افزود: به علت توجه بسیاری که به هنر تذهیب در دوره اسلامی شد و کاربردهای فراوانی در کتب داشت، این هنر رو به پیشرفت گذاشت و کارهای فوق‌العاده زیبایی خلق شد لذا مذهب‌های قدرتمندی در دوره‌های قبل و بعد از مغول، تیموریه و صفویه ظهور کردند که نمونه آثار آنها در موزه‌های مطرح دنیا موجود است.

عطاپور با بیان اینکه با ظهور اسلام، هنرمندان ایرانی، مهمترین کتاب مسلمانان را تذهیب کردهاند، اظهار کرد: در قرون سوم و چهارم، قرآنی وجود ندارد که تذهیب نداشته باشد، یعنی تمام قرآن‌ها را یک مذهب نقش زده است و این قرآنها را برای مصارف شخصی یا اهداء خلق می‌کردند.

نبود حمایت مسئولان از هنر تذهیب

وی به کمبود حمایت مسئولان از این هنر اشاره کرد و گفت: به علت اینکه مصالح تذهیب گران است و با طلای 24 عیار انجام می‌شود، اساتید، توانایی انجام یک پروژه بزرگ را ندارند.

عطاپور با اشاره به اینکه توجه مسئولان به خلق آثار نفیس کم شده است، اظهار کرد: شاید در گذشته توجه خوبی می‌شد ولی اکنون توجه به کارهای سبک‌تر، کم هزینه‌تر و کم عیارتر شده است، در حالیکه از نظر تعداد هنرمند و کلاس‌های آموزشی کمبودی نداریم.

وی افزود: اگر بخواهیم این هنر رشد کند تا بتوانیم مقایسه‌ای بین قرآن این دوره با قرآن‌های دوره‌‌های قبل مانند صفویه داشته باشیم، باید از جانب مسئولان حمایتهایی صورت گیرد، همچنین توانایی یک هنرمند فقط در حد خلق اثر است و تأمین کردن اسباب آن بر عهده مسئولان است بنابراین با حمایت مالی مسئولان، شاهد خلق آثار بسیار زیبایی خواهیم بود.

عطاپور با اشاره به اینکه از طلای 24 عیار خالص در تذهیب استفاده می‌شود، ابراز کرد: طلا در دست هنرمند تذهیب‌کار مانند موم است که ما به شکل پودر یا ورق درمی‌آوریم، ممکن است بعد از سال‌ها کاغذ پوسیده شود اما طلا روی آن ثابت می‌ماند.

مدرس تذهیب و نگارگری با بیان اینکه با خلق یک اثر، رسالت هنرمند انجام می‌شود، اظهار کرد: حال، این اثر کجا استفاده شود و جایگاه خود را در موزه یا مسجد یا سازمان‌ها پیدا کند، از عهده هنرمند خارج است و حمایت جدی مسئولان از این هنر اسلامی را می‌طلبد.