اهمیت برقراری ارتباط بین متن قرآن و واقعیتهای اجتماعی
نجمه تکلو گفت: پژوهشگران باید تلاش کنند تا ارتباط عمیقی بین متن قرآن و واقعیتهای اجتماعی برقرار کنند. حرکت بهسمت پژوهشهای مسئلهمحور، بین رشتهای و میدانی ضروری است تا بتوان از مفاهیم قرآنی به زبان علوم انسانی بهرهبرداری و آنها را به راهحلهای عملی تبدیل کرد.
بررسی پایاننامههای موجود در حوزه مسائل اجتماعی نشان میدهد که بسیاری از آنها تنها در سطح دانشگاهی باقی مانده و نتایج ملموسی در حل مشکلات اجتماعی ندارند و این موضوع به این معناست که ظرفیت تولید پایاننامههای مسئلهمحور وجود دارد، اما برای بهرهبرداری از این ظرفیت، باید موانع موجود برطرف شود که از جمله موانع مهم میتوان به انتخاب موضوعات تکراری و غیرمسئلهمحور اشاره کرد. بسیاری از پژوهشگران به جای پرداختن به مسائل واقعی، موضوعاتی را انتخاب میکنند که جمعبندی آنها آسانتر باشد، همچنین، عدم ارتباط با نهادهای اجرایی و فرهنگی نیز یکی دیگر از موانع است، زیرا این عدم ارتباط باعث میشود که پژوهشها از نیازهای واقعی جامعه فاصله بگیرند. در همین خصوص خبرنگار ایکنای خراسانرضوی گفتوگویی با نجمه تکلو، مدرس دانشگاه بینالمللی امام رضا(ع) در مورد مهمترین موانع تبدیل پایاننامههای حوزه مسائل اجتماعی به پژوهشهای مسئلهمحور و کاربردی داشته است که در ادامه میخوانیم:
ایکنا _ برای افزایش اثرگذاری پایاننامهها و تبدیل آنها به محصولات قابل استفاده چه اقداماتی باید انجام شود؟
مسئلهای که باید به آن توجه کرد، نبود الزام برای ارائه خروجیهای کاربردی است و در حال حاضر، دانشگاهها و نهادهای آموزشی معمولاً الزامی برای ارائه نتایج کاربردی از پایاننامهها ندارند که این کمتوجهی به کاربردی بودن پژوهشها میتواند به کاهش اثرگذاری آنها منجر شود، همچنین غفلت از دادههای میدانی و محدود بودن پایاننامهها به چارچوبهای نظری کلاسیک نیز از دیگر موانع است. بسیاری از پژوهشها تنها به مطالب تئوری و کتابخانهای محدود میشوند و توجه کافی به دادههای میدانی و تجارب واقعی نمیشود.
تبدیل پایاننامهها به محصولات قابل استفاده مانند مقالات یا بستههای آموزشی نیز یکی دیگر از چالشهایی است که باید مورد توجه قرار گیرد. اگر پایاننامهها از ابتدا با نیازهای واقعی جامعه تعریف شوند و براساس دادههای میدانی و مشاوره با کارشناسان تهیه شوند، میتوانند اثرگذاری بیشتری داشته باشند.
ایکنا _ چه موضوعاتی در حوزه قرآنپژوهی میتواند بهعنوان اولویتهای پژوهشی مورد توجه قرار گیرد؟
در زمینه قرآنپژوهی موضوعات مختلفی وجود دارد که میتوانند بهعنوان اولویتهای پژوهشی مورد توجه قرار گیرند، موضوعاتی مانند کارکردهای آموزههای قرآنی در کاهش تعارضات خانوادگی، قرآن و سلامت روان و تأثیر قرآن بر تحکیم روابط زوجین و تربیت فرزندان میتوانند از جمله اولویتهای پژوهشی باشند که این موضوعات نه تنها مرتبط با نیازهای واقعی جامعه هستند، بلکه میتوانند به حل معضلات اجتماعی کمک کنند و اثرگذاری بیشتری داشته باشند.
استفاده از پژوهشهای قرآنی در بهبود سلامت روان و مسائل اجتماعی میتواند بهعنوان یک رویکرد مؤثر در جامعه مطرح شود. قرآن یک منبع غنی از آموزههای اخلاقی و اجتماعی میتواند راهنماییهای ارزشمندی در زمینههای مختلفی از جمله امید، تابآوری، کنترل اضطراب، خشم و آرامش روانی ارائه دهد و میتواند بهعنوان یک راهنما در افزایش سلامت روان و ایجاد تعادل در زندگی افراد عمل کند، علاوه بر این، قرآن میتواند نقش مهمی در تقویت سرمایههای اجتماعی ایفا کند، مسائلی همچون اعتماد، همبستگی، مشارکت اجتماعی و مسئولیتپذیری اجتماعی از جمله موضوعاتی هستند که قرآن به آنها پرداخته و دستورالعملهایی برای ارتقای اخلاق عمومی و اجتماعی ارائه میدهد که این آموزهها میتوانند به تقویت همبستگی و همکاری در جامعه کمک کنند.
ایکنا _ نقش پژوهشهای قرآنی در مواجهه با چالشهای فضای مجازی و مسائل نسل جوان چیست؟
قرآن در زمینه رسانه، نیز به موضوعاتی چون اخلاق رسانهای، سواد رسانهای و مصرف محتوای دیجیتال پرداخته است که بررسی این مقولات میتواند به فهم بهتر از چالشهای موجود در فضای مجازی و نحوه مدیریت آنها کمک کند، بهویژه در دنیای امروز که شایعات و اطلاعات نادرست به سرعت منتشر میشوند، آموزههای قرآنی میتوانند راهکارهایی برای مقابله با این چالشها ارائه دهند.
در ارتباط با نسل جوان، قرآن میتواند بهعنوان یک منبع الهامبخش در مواجهه با چالشهای هویتی، امید اجتماعی و سبک زندگی جوانان عمل کند. مسائل دینپذیری و دینگریزی نیز از جمله موضوعاتی هستند که قرآن میتواند به آنها پاسخ دهد و راهکارهایی برای ایجاد ارتباط معنادار بین دین و زندگی روزمره جوانان ارائه دهد.
بهطور کلی پژوهشگران باید تلاش کنند تا ارتباط عمیقی بین متن قرآن و واقعیتهای اجتماعی برقرار کنند. حرکت بهسمت پژوهشهای مسئلهمحور، بین رشتهای و میدانی ضروری است تا بتوان از مفاهیم قرآنی به زبان علوم انسانی بهرهبرداری و آنها را به راهحلهای عملی تبدیل کرد که با توجه به این رویکردها، علوم قرآنی و حدیث میتوانند از سطح تولید دانش نظری خارج شده و به ابزاری مؤثر برای فهم و حل مسائل اجتماعی تبدیل شوند. این تغییر نیازمند تربیت پژوهشگران توانمند است تا بتوانند با نگاهی جامع و کاربردی به استخراج مطالب از قرآن بپردازند که اگر این مسیرها جدی گرفته شوند، امید است پژوهشهای علوم قرآن و حدیث بتوانند به حل مشکلات واقعی جامعه کمک کنند.
انتهای پیام
