سلامت از نگاه قرآن/ مقوله سلامت یکی از الزامات زندگی انسان است

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از لرستان، روز 18 فروردین مصادف با هفتم آوریل به‌عنوان روز جهانی بهداشت‌(سلامتی) نام‌گذاری شده و همه ساله این روز در کشورهای مختلف جهان گرامی داشته می‌شود.
در چنین روزی در سال 1948 میلادی در نیویورک، نخستین اساسنامه‌ کنفرانس بین‌المللی بهداشت از سوی سازمان بهداشت جهانی تدوین شد. همچنین در ژوئن همان سال نخستین مجمع عمومی سازمان بهداشت جهانی در ژنو با حضور نمایندگان بیش از شصت و یک کشور جهان تشکیل شد و از آن سال به بعد همه ساله چنین روزی به‌عنوان روز جهانی بهداشت در  کشورهای مختلف گرامی داشته می‌شود.

مسئله سلامت در دین مبین اسلام بسیار مورد توجه قرار گرفته است
اگر در آیات قرآن اندیشه کنیم پی می‌بریم که اسلام به موضوع «سلامت» بسیار اهمیت داده است، یکی از نام‌های مبارک و زیبای خداوند متعال «سلام» است یعنی ذات پروردگار در ذات و صفاتش از هر عیب و نقصی به‌دور است و منبع سلامتی برای جهانیان می‌باشد.

سلامت شرط ضروری برای ایفای نقش‌های فردی و اجتماعی افراد است و انسان‌ها در صورتی می‌توانند فعالیت کامل داشته باشند که هم خود را سالم احساس کنند و سالم بدانند، هم جامعه آن‌ها را سالم بداند و هم در جامعه سالم زندگی کنند.

آیات قرآن در رابطه با سلامت
خداوند متعال مقوله سلامت را یکی از الزامات انسان قرار داده و بر حفظ آن با رعایت دستوراتی در‌خصوص تغذیه تأکید دارد.

از دیدگاه قرآن مسائل روانی بیشتر از مسائل مادی بر جسم انسان تأثیر می‌گذارند و این تأثیرگذاری آن‌چنان قوی و مؤثر است که حتی بعد از جدایی روح از بدن، آثار آن از بین نمی‌رود و از این جهت است که قرآن بیشتر به سلامت روحی و روانی پرداخته است.

با این‌که قرآن به سلامت روح و روان، بسیار اهمیت داده اما در کنار آن تمام خصوصیات و روش‌های رسیدن به سلامت جسم را نیز به‌صورت کامل بیان نموده است.

خداوند متعال در آیه 19 سوره کهف در این رابطه فرموده است: «وَکَذَلِکَ بَعَثْنَاهُمْ لِیَتَسَاءلُوا بَیْنَهُمْ قَالَ قَائِلٌ مِّنْهُمْ کَمْ لَبِثْتُمْ قَالُوا لَبِثْنَا یَوْمًا أَوْ بَعْضَ یَوْمٍ قَالُوا رَبُّکُمْ أَعْلَمُ بِمَا لَبِثْتُمْ فَابْعَثُوا أَحَدَکُم بِوَرِقِکُمْ هَذِهِ إِلَى الْمَدِینَةِ فَلْیَنظُرْ أَیُّهَا أَزْکَى طَعَامًا فَلْیَأْتِکُم بِرِزْقٍ مِّنْهُ وَلْیَتَلَطَّفْ وَلَا یُشْعِرَنَّ بِکُمْ أَحَدًا؛ و این‌چنین بیدارشان کردیم تا میان خود از یکدیگر پرسش کنند گوینده‌‏اى از آنان گفت چه‌قدر مانده‌‏اید گفتند روزى یا پاره‌‏اى از روز را مانده‌‏ایم [سرانجام] گفتند پروردگارتان به آن‌چه مانده‌‏اید داناتر است اینک یکى از خودتان را با این پول خود به شهر بفرستید تا ببیند کدام یک از غذاهاى آن پاکیزه‌‏تر است و از آن غذایى برایتان بیاورد و باید زیرکى به خرج دهد و هیچ‌کس را از [حال] شما آگاه نگرداند».

از نظر علمی ثابت شده که اگر توصیه‌های دینی به‌طور کامل رعایت شوند، از بسیاری از بیماری‌ها جلوگیری و پیشگیری می‌شود.

در آیه 23 سوره حشر در رابطه با سلامت آمده است: «هُوَ اللَّهُ الَّذِی لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الْمَلِکُ الْقُدُّوسُ السَّلَامُ الْمُؤْمِنُ الْمُهَیْمِنُ الْعَزِیزُ الْجَبَّارُ الْمُتَکَبِّرُ سُبْحَانَ اللَّهِ عَمَّا یُشْرِکُونَ؛ اوست‏ خدایى که جز او معبودى نیست همان فرمانرواى پاک سلامت[بخش و] مؤمن [به حقیقت‏ حقه خود که] نگهبان عزیز جبار [و] متکبر [است] پاک است ‏خدا از آن‌چه [با او] شریک می‌‏گردانند».

همچنین درآیه 208 سوره بقره آمده است: «یَا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُواْ ادْخُلُواْ فِی السِّلْمِ کَآفَّةً وَلاَ تَتَّبِعُواْ خُطُوَاتِ الشَّیْطَانِ إِنَّهُ لَکُمْ عَدُوٌّ مُّبِینٌ؛ اى کسانى‌که ایمان آورده‌‏اید همگى به اطاعت [خدا] درآیید و گام‌هاى شیطان را دنبال مکنید که او براى شما دشمنى آشکار است».

سلامت از نگاه معصومین(ع)
رسول اکرم(ص) در رابطه با سلامتی فرموده است: «اسلام پاکیزه است پس شما نیز پاکیزه باشید که هرکس پاکیزه نیست به بهشت نمی‌رود» و نیز فرموده است:«محاسن خود را شانه کنید و ناخن‌های خود را کوتاه سازید زیرا شیطان (پلیدی و میکروب) میان گوشت و ناخن روان است».

همچنین نبی مکرم اسلام(ص) می‌فرماید: «هر قدر پاکیزگی بیشتر باشد خداوند عمرت را زیاد می‌کند» و نیز فرموده است: «حق خدا بر هر مسلمانی این است که هر هفت روز یک‌بار غسل کند و سر و تن خود را بشوید».
پیامبر اکرم(ص) خطاب به امام علی(ع) فرموده است: «ای علی! مسواک سنت و پاکیزه‌کننده دهان است؛ چشم را روشنی می‌بخشد و خدا را خشنود می‌سازد‌؛ دندان‌ها را سفید می‌کند و بوی دهان را از بین می‌برد؛ لثه را محکم می‌گرداند و اشتها می‌آورد؛ حسنات را دوچندان می‌کند و ملائکه را مسرور می‌گرداند‌».

رسول اکرم‌(ص) نهی فرمودند از ناخن به دندان گرفتن، آب بینی در مساجد انداختن، آب خوردن از پیش دسته‌کوزه که در آنجا چرک جمع می‌شود، بول کردن در آب، با دست آلوده به طعام شب خوابیدن.
امام علی(ع) نیز در رابطه با اهمیت سلامت فرموده است: بوهای بد را به‌وسیله آب برطرف کنید که خداوند متعال از بندگان کثیف بدش می‌آید و نیز فرموده است: «نیکو خانه‌ای است حمام؛ جهنم را به یاد می‌آورد و چرک را از بدن می‌برد».

امام علی(ع) همچنین فرموده است: «شستن سر، چرک را می‌برد و آزار چشم را دفع می‌کند و شستن لباس غم و اندوه را‌ می‌برد و پاکیزگی برای نماز است» و نیز فرموده است: «مسواک کردن رضای خداوند را فراهم می‌آورد، سنت پیامبر است و دهان را پاکیزه می‌گرداند».

همچنین امام حسن(ع) در رابطه با سلامت فرموده است: «در مدت عمر در حفظ سلامت تن بکوشید» و نیز فرموده است: «ای مردم، با تن سالم، در مدت عمر خود شتاب کنید به‌سوی عمل‌(صالح)» و نیز امام محمدباقر(ع) در این رابطه می‌فرمایند: «هر چیزی را پاک‌کننده‌ای است و پاک‌کننده دهان مسواک کردن است، روزی سه نوبت مسواک بزنید و حداقل یک‌بار مسواک را بر دندانها بکشید» و نیز فرموده است: «اگر مردم نتایج و خواص مسواک کردن را بدانند حتی در رختخواب آن را به همراه خود می‌برند» (هیچگاه مسواک را از خود جدا نمی‌کنند).

امام صادق(ع) نیز فرموده است: «هرکه در روز جمعه ناخن و شارب‌(موی بالای لب را) بگیرد، پیوسته تا جمعه دیگر با طهارت باشد» و نیز فرموده است: «چون به حمام داخل شدی قدری آب گرم به سر و روی و پاهای خود بریز و اگر ممکن است که جرعه‌ای از آب آن بنوشی، چنین کن» ( یعنی آب درحد آشامیدن برای استحمام استفاده شود).

امام کاظم(ع) نیز فرموده است: «سنت‌های حنیفه حضرت ابراهیم‌(ع) ده چیز است، پنج چیز در سر و پنج چیز در بدن؛ آن پنج چیز که در سر است؛ شارب گرفتن و محاسن بلند گذاشتن و موی سر را تراشیدن و مسواک کردن و خلال کردن است و آن پنج چیز که در بدن است؛ موهای بدن را ازاله کردن و ختنه کردن و ناخن گرفتن و غسل جنابت کردن و استنجا با آب است».

امام رضا(ع) نیز در این رابطه می‌فرمایند: ‌«پاکیزگی و نظافت از اخلاق پیامبران است، نظافت‌گری و استعمال بوی خوش و تراشیدن مو و … از اخلاق پیامبران است‌».