از تبیین سیر تمدن اسلامی تا تشریح نقش مهدویت در پیشهمایش بینالمللی پژوهشهای قرآنی
گروه اندیشه: همزمان با برگزاری سی و دومین مسابقات بینالمللی قرآن کریم، پیش همایش نهمین همایش بینالمللی پژوهشهای قرآنی با موضوع «نقش اهل بیت(ع) در سیر تمدن اسلامی و اهل بیت(ع) و ایرانیان» در شیراز برگزار شد.
به گزارش خبرگزاری بینالمللی قرآن(ایکنا) از فارس، همزمان با برگزاری سی و دومین مسابقات بینالمللی قرآن کریم، پیشهمایش نهمین همایش بینالمللی پژوهشهای قرآنی با موضوع «نقش اهل بیت(ع) در سیر تمدن اسلامی و اهل بیت(ع) و ایرانیان» امروز، 28 اردیبهشت در شیراز برگزار شد.
این همایش با حضور جمعی از اساتید و دانشجویان رشتههای علوم قرآن و حدیث، تاریخ اسلام و غیره در محل دانشکده مطالعات تطبیقی قرآن کریم شیراز برگزار شد.
همایش مذکور دارای دو سخنران از اساتید دانشگاه شیراز و همچنین استاد دانشگاه علوم قرآن و حدیث از تهران بود که به تشریح مطالبی راجع به موضوع همایش پرداختند.
هدف انبیای الهی، همان تعریف تمدن از منظر قرآن و حدیث است
نخستین سخنران این همایش شکرالله خاکرند، عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز و همچنین نویسنده کتاب «سیر تمدن اسلامی» بود که در ابتدا به تعریفی از تمدن اسلامی پرداخت و گفت: هدف انبیای الهی حرکت انسان از مرتبه پست به سمت اعلای علیین است و این همان تعریف تمدن از منظر قرآن و نبوت است که اگر شرایط، مدیریت، فرهنگ، ادبیات، هنر و غیره جامعهای از ابعاد پست و دانی به سمت ابعاد متعالی وجود حرکت کند، جامعه متمدن است البته لازم به ذکر است که علامت حرکت به سمت ابعاد عالی، گسترش و پررنگ شدن آسایش در جامعه نیست بلکه علامتش این است که آرامش در جامعه بیشتر میشود.
وی با اشاره به اینکه شاخص تمدن غیردینی و غیروحیانی، گسترش آسایش و رفاه در جامعه است، گفت: شاخصه تمدن دینی افزایش آرامش در جامعه است البته این آرامش حداقلهایی از آسایش را میطلبد اما اصالت با آرامش است نه آسایش که تعابیر قرآنی زیادی در این زمینه وجود دارد.
بنیاد جامعه باید اصالت دادن به اندیشه قرآنی باشد
وی بنیاد جامعه را تقدم اندیشه بر تمدن، روح بر جسم، نرمافزارها بر سخت افزارها و اصالت دادن به اندیشه قرآنی دانست و افزود: متن جامعه به جای فلسفه خواندن که جای خودش معتبر و محترم است، قرآن است یعنی روح جامعه از قرآن تغذیه میکند و نه از چیزهایی که مرتبط با قرآن و اهل بیت(ع) نیست.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز اظهار کرد: متأسفانه مسیر پیامبر(ص) بعد از رحلت ایشان تداوم پیدا نکرد و این عدم تداوم نخست در مدیریت سیاسی جامعه بود و مدیریتی عهدهدار امور شد که به آن خلافت میگویند و به جای امامت، خلافت بر روی کار آمد؛ لذا آنچه که ما تحتعنوان متمدن اسلامی میشناسیم تحت مدیریت خلافت است که شکل گرفته است پس این تمدن اسلامی نیست، بلکه تمدن عباسی است و به غلط آن را اسلامی مینامند و اگر ما معتقد باشیم که تبلور اسلام در سیره اهل بیت(ع)، زمانی تحقق پیدا میکند که امامان در رأس امور بودند.
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز با تأکید بر اینکه آنچه که در روایات به عنوان تمدن مهدوی، وجود دارد، تمدن اسلامی است و باید به درستی فهمیده، شرح و بسط داده شود، گفت: سئوالی که در اینجا مطرح میشود این است که پس ائمه در این مدت که تمدن مسلمانان از آنچه که پیامبر(ص) ترسیم کرد، فاصله گرفت چه میکردند؟ در پاسخ باید گفت ائمه تلاش کردند تا حداقلها حتیالامکان حفظ شود که هر کدام متناسب با دوره خود این کار را انجام میدادند.
اشاره به عملکردهای ائمه اطهار(ع) در مقابل خطرهای پیشروی اسلام
وی با بیان اینکه ائمه اطهار هر کدام متناسب با خطرهای جدی زمان خود، سیره خاصی نشان میدادند، گفت: زمانی اقتضا این بود که حکومتی به دست گرفته شود و امام علی(ع) با اکراه حکومت را میپذیرند تا آن حداقلها از بین نرود اما زمانی دیگر اقتضا این است که با صلحی آن حداقلها حفظ شود که امام حسن(ع) آن را انجام داد.
خاکرند ادامه داد: امام حسین(ع) نیز وقتی خطر را خیلی جدی دیدند با از جان گذشتگی سعی کردند آن حداقلها را حفظ کنند و مرز بین دو اسلام که با هم آمیخته میشد و اسلام نبوی داشت در سایه اسلام اموی آمیخته میشد با خون حائل قائل شدند؛ لذا حادثه عاشورا مرز خونینی بود که بین این دو نگاه وجود داشت.
نویسنده کتاب «سیر تمدن اسلامی» اضافه کرد: بعد از شهادت امام حسین(ع) وقایعی مانند وقایع حره پیش آمد که تعدی سربازان یزید به ناموس مسلمانان خالص پیش آمد و آن روحیه یأس و گریز از جدیت که نامناسب بود، به وجود آمد؛ لذا امام سجاد(ع) سعی کردند با دمیدن روح امید و تأکید بر عنصر توبه، آن روحیه از دست رفته در جامعه را بازگرداند تا در این فضا امثال یزید نتوانند کاملاً میدان داری کنند که نماد و نمود آن در صحیفه سجادیه است.
وی خاطرنشان کرد: از یک جا عرصه نظامی و سیاسی و نظامی دیگر عرصه اصلی نبود یعنی دشمنان اهل بیت(ع) که زمام امور را به دست داشتند زیرکانه فهمیدند با تخریب اندیشه اسلامی بهتر میتوانند به مقاصد خود برسند لذا جنگ فکری در قالب تأسیس فرق مختلف ایجاد کردند که امام باقر(ع) و امام جعفر صادق(ع) نیز در این عرصه ورود پیدا کردند.
خاکرند گفت: با تربیت انبوه شاگردان، میراث عظیمی به امام موسیبن جعفر(ع) رسید که در این زمان امکان یک قیام سیاسی به وجود آمده بود و امام آماده قیام سیاسی و نظامی شده بود لذا دیگر در اینجا خیلی تقیه نمیکردند به همین دلیل هارونالرشید متوجه خطر شد و آن حضرت را زندانی کرد.
لزوم توجه به مسئله موعودگرایی و آخرالزمانشناسی
عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز با بیان اینکه با 2 امام سختترین برخورد در طول تاریخ شده است، گفت: با امام حسین(ع) و امام موسی کاظم(ع) به دلیل اینکه هر دو حرکت جدی برای مدیریت جامعه و تمدنسازی انجام دادند سختترین برخورد شده است که بعد از امام موسی کاظم(ع) هارون الرشید تلاش میکند تا امام رضا(ع) صاحب نفوذ در میان مردم را نیز در کاخ حکومتی زندانی کند که باز تدبیر او مؤثر نیست و از آنجا به بعد دیگر حکومتها اصلاً تاب و تحمل وجود جسم ائمه را ندارند؛ لذا مشاهده میکنیم از امام جواد(ع) به بعد میانگین سنی اهل بیت(ع) و ائمه بسیار پایین است و به مرز 30 سال نمیرسد که این اوج تمدن اسلامی بود آن هم زمانی که ائمه تحت فشار بسیار زیادی بودند.
به گزارش ایکنا، اسماعیل شفیعی سروستانی، نویسنده دائرةالمعارف «موعود آخرالزمان» و مدیر مؤسسه فرهنگی موعود نیز در این همایش بر لزوم توجه به مسئله موعودگرایی و آخرالزمانشناسی تأکید کرد و گفت: هر کس در هر منصبی که قرار گرفته است اگر درباره واقعه ظهور آخرالزمان، موعودگرایی و آخرالزمان شناسی آگاهی نداشته باشند تحلیلهایش درباره رخدادادها قابل اعتنا نیست و یک پایه و اساس ندارد.
نویسنده کتاب «قوم نشان شده» تأکید کرد: وقایعی که در حال وقوع است و سپس مراحل تکمیلی خود را طی میکند در رابطه با نسبت وقایع بسیار بزرگ بیان شده است که درباره آخرالزمان و ظهور قابل شناسایی و تحلیل هستند و بریده از آن قابل شناسایی و مطالعه نیستند.
متأسفانه شأن مهدویت را در حد یک مجلس ذکر تنزل دادهاند
وی خاطرنشان کرد: متأسفانه علیرغم جایگاه ویژه مطالعات مهدوی در منابع دینی و روایی ما، ساکنان سرزمینهای اسلامی موضوع مهدویت آخرالزمانشناسی و منجیگرایی را تنزل دادند و شأن آن را و در قد و قواره یک مجلس ذکر و شام و مداحی در نهایت نیمه شعبان خلاصه کردهاند و از حیثیت اصلی آن تهی کردند و در نتیجه کارکرد اصلی آن از بین رفته است لذا وقتی مجلس و محفلی برای گفتوگوهای مهدوی اتفاق میافتد، همه منتظر یک مداح خوش صدا و نذری و دعا هستند در حالی که از یک طرف ما در میان منابع روایی چیزی نزدیک به 6 هزار روایت و حدیث راجع به مهدویت آخرالزمان منجیگرایی و موعودگرایی داریم.
شفیعی سروستانی با یادآوری اینکه در منابع روایی موجود ما در این زمینه قریب 1200 موضوع پرداخته شده است، گفت: متأسفانه هیچیک از منابع مبتلا به جوامع وجود ندارد که از این منظر بدانها پرداخته شده باشد.
بزرگترین حوادث عالم به موضوع آخرالزمان بستگی دارد
استادیار دانشگاه علوم قرآن و حدیث با تأکید بر لزوم توجه به یک منبع بکر در زمینه مهدویت گفت: بزرگترین حوادث عالم به موضوع آخرالزمان بستگی دارد اما اهتمام نظرات مسئولان به این موضوع بی نظیر است در حالی که دشمن به جدیترین صورت به این مسئله پرداخته است اما ما این مطلب را به عنوان چرخ زاپاس مطالعات علمی، فرهنگی و آموزشی خود قرار دادهایم.
وی با تأکید بر اینکه بسیاری از عملکردهای سیاسی و نظامی غرب در منطقه خاورمیانه به تحلیل آخرالزمانی آنها باز میگردد، گفت: آنچه در یمن میگذرد تنها به گرفتاریهای سیاسی عربستان و یمن ربطی ندارد در حالی که باید نقش یمن را در آخرالزمان بررسی کرد و به همین دلیل تمام قوا برای نابودی آن جمع شدهاند اما این مسئله در امور سیاسی ما نمیآید چون دست اندرکاران سیاسی به این موضوع اهتمام ندارند در حالی که سیاستمداران غرب از سالهای گذشته تمام احتمالات را لحاظ کردهاند.
