نخستین همایش «بانکداری بدون ربا» در دانشگاه شیراز برگزار شد

به گزارش خبرگزاری بین‌المللی قرآن(ایکنا) از فارس، نخستین همایش «بانکداری بدون ربا» به‌همت بسیج دانشجویی دانشگاه شیراز و بخش اقتصاد این دانشگاه امروز، 10 خرداد در شیراز برگزار شد.
میثم موسایی، رئیس انجمن علمی اقتصاد اسلامی ایران و عضو هیئت علمی دانشگاه تهران در این همایش با اشاره به اینکه اقتصاد اسلامی در دنیای امروز موضوعیت دارد و بیش از نیم قرن در دنیای شیعه سابقه دارد، گفت: بعد از انقلاب اسلامی ایران تشکل‌های متعدی برای سامان دادن به رشته اقتصاد اسلامی ایجاد شدند و هنوز رشته نوپایی است.
وی با اشاره به اینکه نظام اقتصاد اسلامی، انسانی و اخلاقی است و تا جامعه را نسازیم عملی نمی‌شود، افزود: انجمن اقتصاد اسلامی هنوز نهادی نوپاست و نیاز به توجهات بیشتری دارد.
موسایی با تأکید بر اینکه امروز به دلیل خستگی بشر از کالایی شدن و به هم ریختن اخلاق، گرایش به اقتصاد اسلامی بیشتر از همیشه است، عنوان کرد: اخلاق و عدالت که گمشده انسان امروز است شاه کلید اقتصاد اسلامی است.
وی به تعریفی از ربا اشاره کرد و گفت: تعریف ربا روشن است ولی تعریف موضوعی آن روشن نیست و یک اقتصاد دادن صلاحیت نظر دادن درباره ربا را ندارد مگر اینکه فقیه باشد. ربا فقط حکم عقلی و سنتی  نیست و فقها در اسلام و سایر ادیان الهی همگی ربا را حرام اعلام کرده‌اند.
موسایی با بیان اینکه تعریف مفاهیم همراه با بستری است که گاهی در گذر زمان فراموش می‌شود، اظهار کرد: در مورد ربا نیز همینطور است؛ در حقیقت دریافت و پرداخت اضافی در معاملات، تعریف سنتی ربا است که این تعریف در  دل یک اقتصاد پایا ایجاد شد که فقط حیثیت مصرفی داشتند.
وی با تأکید بر اینکه نمی‌توانیم ربا را به شکل سنتی تعریف کنیم اما متأسفانه در سیستم بانکداری ما به شکل سنتی تعریف شده است، افزود: تعریف ربا در سیستمی پایاپای و کالا به کالا صورت می‌گیرد ولی امروز تکثیر و تولید با هزینه پایینی صورت می‌گیرد. امروزه بشر چیزی به نام پول خلق کرده که کاملاً اعتباری و وسیله‌ای برای مبادله است که پشتوانه مشخص ندارد.
عضو هیئت علمی دانشگاه تهران با اشاره به اینکه می‌توانیم نگرشی جدید به پول، بهره و تورم داشته باشیم و بانکداری کاراتری تعریف کنیم، اظهار کرد: حکم ربا و علت تحریم آن در قرآن بیان شده است و می‌فرماید ربا کاملاً حرام و جنگ با خداست.
به گفته وی، در 36 سال گذشته کاهش متوسط سالیانه پول در کشور ما 26 درصد بوده اما قیمت‌ها هفتصد برابر شده است لذا وقتی در جامعه‌ای نرخ کاهش سالیانه ارزش پول 20 درصد است، نظام بانکداری با چالش مواجه می‌شود.
موسایی با بیان اینکه بزرگترین مشکل بانکداری ما عدم حل مشکلات نظری است، گفت: امروزه تعریف ربا و مصادیق آن و همچنین موضوع‌شناسی، خارج از کار فقیه است که در این حوزه مشکل داریم.
رئیس انجمن علمی اقتصاد اسلامی ایران تأکید کرد: سیستم فعلی بانکداری ما مشکلات زیادی دارد که  نمی‌تواند به وظیفه اصلی خود که تجهیز منابع برای رشد سرمایه‌گذاری است عمل کند؛ چون منابعی در اختیار ندارد و کسی پول در بانک نمی‌گذارد از سوی دیگر صورت تمام عملیات بانک ‌ا مطابق تعریف سنتی است ولی ماهیتشان صوری است. سپرده‌ها کم است و بانک‌ها نمی‌توانند وام دهند لذا بازار ربا بیشتر از حجم بانک‌های رسمی کشور است که خارج از ضوابط بانک مرکزی است.
بنا بر این گزارش، حسین مرزبان، عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز نیز در این همایش گفت: اگر در شرایط تورم اجازه کاهش ارزش پول دهیم به نفع اقتصاد است.
وی با تاکید بر اینکه اصولاً دریافت هیچگونه اضافه‌ای در قرض دادن قابل قبول نیست؛ گفت: ربا برای ما بازده عملیات استقراضی است و این منحصر به اسلام نیست. اسلام اجازه داده در مواردی که می‌توان مشارکت کرد سود را بگیریم ولی اینکه بگوییم ربا مجاز است را خلاف شرع می‌دانم.
مرزبان با بیان اینکه فقه شیعی فعال و پویاست، گفت: اگر می‌خواهیم مشکلات خود را حل کنیم، باید به عمق قضیه توجه کنیم و به مباحث فقهی خود در این زمینه توجه داشته باشیم.
به گزارش ایکنا، در ادامه ابراهیم هادیان، عضو هیئت علمی دانشگاه شیراز نیز با تأکید بر اینکه در موضوع اقتصاد اسلامی هر شخصی برداشتی دارد و نمی‌توانیم مدعی باشیم نظریه ما اسلامی است؛ افزود: در صدر اسلام مردم برای امرار معاش و نه برای تجارت‌ قرض می‌گرفتند و عرف نیز این حکم را می‌کرد که اگر فرد نتواند اصل و اضافات را پرداخت کند باید خود را در بردگی قرض دهنده قرار می‌داد که این به معنای ضدیت با اسلام است.
وی تأکید کرد: اینکه بگوییم هرگونه بهره به معنای رباست، غلط است. در اسلام در قرض، حکم روی اصل مال یعنی کالایی است که برای آن قرض گرفته شده و پول معیار نیست یعنی اصل بر ارزش حقیقی بر می‌گردد.
هادیان با بیان نیاز به نگاهی جدیدی در این زمینه داریم، گفت: البته بهره زیاد سرمایه‌گذاری را با مشکل مواجه می‌کند و اثر منفی دارد و اسلام هم معتقد است جاهایی به ضرر صاحب سرمایه منجر می‌شود.
این استاد دانشگاه شیراز با با یادآوری اینکه شارع، حکم ربا را بیان کرده ولی مفهوم و مصداق آن را نداریم، گفت: بین صاحب‌نظران بزرگ دینی اختلاف نظر در بیان مصداق است و اگر در درک مفهوم دقت شود، در درک مصداق نیز تا این حد با مشکل مواجه نمی‌شویم.